เปิดอันดับสถานที่ราชการใช้งบก่อสร้างสูง โครงการไหนมีมูลค่าสูงจนต้องจับตา

เวลาเห็นโครงการก่อสร้างของหน่วยงานรัฐที่มีวงเงินตั้งแต่หลักร้อยล้านไปจนถึงหลักพันล้านบาท คำถามที่ตามมามักไม่ใช่แค่ว่า “สร้างอะไร” แต่คือเงินจำนวนมหาศาลถูกใช้ไปกับอะไร อาคารมีขนาดเท่าไร และประชาชนสามารถตรวจสอบความคืบหน้าได้แค่ไหน เพราะงบก่อสร้างสูงไม่ได้หมายความว่าโครงการผิดปกติ แต่ยิ่งวงเงินสูง รายละเอียดของโครงการก็ยิ่งเป็นเรื่องที่ควรติดตามอย่างเป็นระบบ

 

จากข้อมูลโครงการของหน่วยงานภาครัฐ พบตัวอย่างโครงการก่อสร้างอาคารราชการและสถานพยาบาลที่มีวงเงินโดดเด่นหลายแห่ง

 

1. อาคารรัฐสภาแห่งใหม่ — กว่า 12,280 ล้านบาท

 

หนึ่งในโครงการอาคารราชการที่มีมูลค่าสูงอย่างชัดเจนคือการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ โดยรายงานของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรระบุค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่พร้อมอาคารประกอบและค่าใช้จ่ายดำเนินงานไว้ที่ประมาณ 12,280 ล้านบาท และมีพื้นที่ใช้สอยประมาณ 424,000 ตารางเมตร

 

ก่อนหน้านั้นข้อมูลจากรัฐสภายังระบุว่าโครงการมีกรอบงบประมาณ 11,738 ล้านบาท และราคากลางค่าก่อสร้างที่ปรับแล้วอยู่ที่ประมาณ 11,726 ล้านบาทในช่วงหนึ่งของกระบวนการก่อสร้าง

 

ตัวเลขระดับหมื่นล้านจึงเป็นกรณีที่ประชาชนสามารถติดตามได้ตั้งแต่งบประมาณ สัญญา การก่อสร้าง ไปจนถึงผลลัพธ์ที่ได้เมื่อโครงการเสร็จสมบูรณ์

 

2. โครงการอาคารสงเคราะห์ข้าราชการ กทม. เขตบางบอน — 2,265.82 ล้านบาท

 

ข้อมูลติดตามโครงการของกรุงเทพมหานครเคยระบุโครงการก่อสร้างอาคารสงเคราะห์ข้าราชการและลูกจ้างประจำของกรุงเทพมหานครในพื้นที่เขตบางบอน วงเงิน 2,265,822,500 บาท โดยฐานข้อมูลระบุสถานะโครงการว่า “ยกเลิก”

 

กรณีนี้น่าสนใจตรงที่การติดตามงบประมาณไม่ได้จบเพียงตัวเลขวงเงิน แต่ต้องดูต่อว่าเหตุใดโครงการจึงถูกยกเลิก มีการเบิกจ่ายไปแล้วหรือไม่ มีค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นก่อนยกเลิกเท่าไร และหากมีการจัดทำโครงการใหม่ วงเงินและรายละเอียดเปลี่ยนไปอย่างไร

 

3. โรงพยาบาลพระมงคลเทพมุนี (สด จันทสโร) — 1,000 ล้านบาท

 

กรุงเทพมหานครมีโครงการก่อสร้างโรงพยาบาลพระมงคลเทพมุนี โดยเอกสารโครงการระบุวงเงินรวม 1,000 ล้านบาท ระยะเวลาดำเนินการ 3 ปี ระหว่างปี 2568–2570 ประกอบด้วยอาคารหลักสูง 9 ชั้นและชั้นใต้ดิน รวมถึงอาคารสนับสนุนสูง 11 ชั้นและชั้นใต้ดิน พร้อมงานภูมิทัศน์ ระบบประกอบอาคาร ครุภัณฑ์ และงานตกแต่งภายใน

 

โครงการลักษณะนี้จึงควรพิจารณาทั้งต้นทุนการก่อสร้างและประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นกับประชาชน เพราะเป็นการลงทุนด้านสาธารณสุขโดยตรง

 

4. อาคารผู้ป่วยของโรงพยาบาลนครพิงค์ — 766.89 ล้านบาท

 

ข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุขเกี่ยวกับโครงการก่อสร้างอาคารเวชศาสตร์ฟื้นฟู ระบุอาคารของโรงพยาบาลนครพิงค์ จังหวัดเชียงใหม่ เป็นอาคาร คสล. 10 ชั้น วงเงินประมาณ 766.89 ล้านบาท

 

ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นว่าโครงการโรงพยาบาลขนาดใหญ่ไม่ได้มีเพียงค่าก่อสร้างตัวอาคาร แต่ยังเกี่ยวข้องกับระบบทางการแพทย์ พื้นที่บริการ และอุปกรณ์ที่จำเป็นต่อการใช้งานจริง

 

5. อาคารอุบัติเหตุฉุกเฉินและบำบัดรักษา โรงพยาบาลสมุทรปราการ — 775.20 ล้านบาท

 

อีกโครงการที่มีวงเงินสูงคืออาคารศูนย์เชี่ยวชาญโรคหลอดเลือดสมองขั้นสูงของโรงพยาบาลมหาสารคาม ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 663.71 ล้านบาท ขณะที่โครงการอาคารอุบัติเหตุฉุกเฉินและบำบัดรักษาของโรงพยาบาลสมุทรปราการมีวงเงินประมาณ 775.20 ล้านบาท

 

เมื่อเป็นอาคารทางการแพทย์ สิ่งที่น่าติดตามจึงไม่ใช่แค่ราคาต่อตารางเมตร แต่รวมถึงจำนวนชั้น ความสามารถในการรองรับผู้ป่วย เครื่องมือ ระบบวิศวกรรม และกำหนดเวลาที่ประชาชนจะได้ใช้บริการ

 

6. อาคารผู้ป่วยนอกและอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ — 629.70 ล้านบาท

 

โครงการของโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ จังหวัดอุบลราชธานี เป็นอาคารผู้ป่วยนอก อุบัติเหตุ–ฉุกเฉิน และวินิจฉัยรักษา สูง 8 ชั้น มีวงเงินประมาณ 629.70 ล้านบาท ตามเอกสารของกระทรวงสาธารณสุข

 

7. อาคารผู้ป่วยของโรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า — 625.59 ล้านบาท

 

โรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า จังหวัดสมุทรสงคราม มีโครงการอาคารผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน เป็นอาคาร คสล. 10 ชั้น วงเงินประมาณ 625.59 ล้านบาท

 

นอกจากนั้นยังมีโครงการก่อสร้างอาคารผู้ป่วยของโรงพยาบาลลาดกระบังกรุงเทพมหานคร วงเงิน 620 ล้านบาท ซึ่งอยู่ในฐานข้อมูลโครงการของกรุงเทพมหานครเช่นกัน

 

แล้วโครงการไหน “ต้องจับตา”?

 

คำว่า “จับตา” ไม่ควรหมายถึงการสรุปว่าโครงการใดมีปัญหาโดยไม่มีหลักฐาน แต่ควรหมายถึงโครงการที่ประชาชนสามารถตรวจสอบรายละเอียดได้มากเป็นพิเศษ โดยเฉพาะโครงการที่มีวงเงินสูง ระยะเวลาก่อสร้างหลายปี หรือมีการเปลี่ยนแปลงสัญญา

 

สิ่งที่ควรดูมีอย่างน้อย 5 เรื่อง ได้แก่ วงเงินที่ได้รับอนุมัติ ราคากลาง ราคาที่ทำสัญญาจริง ผู้รับจ้างและวิธีจัดซื้อจัดจ้าง ความคืบหน้าของงานเทียบกับเงินที่เบิกจ่าย รวมถึงเหตุผลหากมีการแก้ไขแบบ เพิ่มวงเงิน ขยายเวลา หรือยกเลิกโครงการ

 

ตัวอย่างเช่น ศูนย์ราชการจังหวัดแพร่มีมูลค่างานก่อสร้างตามสัญญาประมาณ 540 ล้านบาท และหน่วยงานจังหวัดเคยรายงานปัญหาความล่าช้าของงาน พร้อมการแก้ไขรายละเอียดด้านฐานรากและการติดตามค่าปรับตามสัญญา

 

ดังนั้น ตัวเลขหลักร้อยล้านหรือหลักพันล้านจึงไม่ควรถูกมองเพียงว่า “แพง” หรือ “ถูก” จากตัวเลขเดียว การตรวจสอบที่มีประโยชน์กว่าคือการไล่ดูตั้งแต่ โครงการเกิดขึ้นเพราะอะไร → ใช้งบเท่าไร → ใครเป็นเจ้าของโครงการ → ใครได้รับสัญญา → ก่อสร้างไปถึงไหน → เบิกจ่ายไปเท่าไร → สุดท้ายประชาชนได้ใช้งานจริงหรือไม่

 

นี่ต่างหากคือจุดที่ทำให้โครงการก่อสร้างของรัฐจากตัวเลขในเอกสาร กลายเป็นเรื่องที่ประชาชนสามารถตรวจสอบได้จริง