ทำไมร่างกายถึงกระตุกตอนกำลังจะหลับ: ปรากฏการณ์สมองหลอกตัวเองที่หลายคนเคยเป็น

ทำไมร่างกายถึงกระตุกตอนกำลังจะหลับ: ปรากฏการณ์สมองหลอกตัวเองที่หลายคนเคยเป็น

เคยไหมที่คุณกำลังเคลิ้มหลับอย่างสบายใจ จู่ๆ ร่างกายก็เกิดอาการกระตุกอย่างแรงเหมือนคนตกจากที่สูง หรือเหมือนกำลังก้าวพลาดตกจากขอบตึก จนทำให้ต้องตกใจตื่นขึ้นมากลางดึกพร้อมกับหัวใจที่เต้นแรง ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เป็นสัญญาณของโรคร้ายแรง หรือเกิดจากสิ่งเร้นลับแต่อย่างใด แต่ในทางวิทยาศาสตร์และประสาทวิทยา อาการนี้มีชื่อเรียกว่า "Hypnic Jerk" หรืออาการกระตุกขณะเริ่มนอนหลับ ซึ่งเป็นกลไกการทำงานของสมองและระบบประสาทที่เกิดขึ้นกับผู้คนทั่วโลกเกือบทุกคนในช่วงชีวิตใดช่วงชีวิตหนึ่ง

สาเหตุหลักของการเกิดอาการ Hypnic Jerk เกิดจากการทำงานที่สับสนชั่วขณะของระบบประสาท ในขณะที่คุณกำลังจะหลับ อัตราการหายใจ การเต้นของหัวใจ และคลื่นสมองของคุณจะค่อยๆ ลดระดับความเร็วลง กล้ามเนื้อทั่วร่างกายเริ่มผ่อนคลายอย่างรวดเร็ว แต่ในบางครั้ง กระบวนการผ่อนคลายของกล้ามเนื้อเกิดขึ้นเร็วเกินไปจนส่งสัญญาณไปไม่ทันคลื่นสมอง สมองส่วนคอร์เทกซ์จึงตีความผิดพลาด คิดว่าร่างกายกำลังตกจากที่สูงหรือกำลังตกอยู่ในอันตราย สมองจึงรีบส่งสัญญาณไฟฟ้าความเร็วสูงลงไปยังกล้ามเนื้อแขนและขา เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายสะดุ้งและกลับมารู้สึกตัวทันที ซึ่งถือเป็นกลไกการคุ้มกันตัวเองตามธรรมชาติของมนุษย์

แม้อาการกระตุกตอนนอนจะเป็นเรื่องปกติของร่างกาย แต่ปัจจัยภายนอกบางอย่างสามารถกระตุ้นให้อาการนี้เกิดขึ้นบ่อยครั้งและรุนแรงขึ้นได้ โดยเฉพาะความเครียดสะสม การอดนอน หรือการพักผ่อนไม่เป็นเวลา รวมถึงการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ก่อนนอน และการออกกำลังกายอย่างหนักในช่วงดึก สิ่งเหล่านี้ล้วนส่งผลให้ระบบประสาทตื่นตัวและทำงานผิดจังหวะได้ง่ายขึ้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพการนอนหลับโดยตรง

การลดโอกาสเกิดอาการกระตุกตอนหลับ สามารถทำได้ง่ายๆ โดยการปรับพฤติกรรมการนอนอย่างเหมาะสม พยายามเข้านอนและตื่นนอนให้เป็นเวลา หลีกเลี่ยงการใช้โทรศัพท์มือถือหรือหน้าจอคอมพิวเตอร์ก่อนนอนอย่างน้อยหนึ่งชั่วโมง งดการบริโภคชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มชูกำลังในช่วงเย็น และสร้างบรรยากาศในห้องนอนให้เงียบ สงบ และผ่อนคลาย หากเราสามารถควบคุมปัจจัยเหล่านี้ได้ สมองและระบบประสาทก็จะเข้าสู่นอนหลับได้อย่างราบรื่น โดยไม่มีอาการกระตุกมาคอยปลุกให้ตกใจกลางดึกอีกต่อไป