เสียงอัลตราโซนิกจากต้นมะเขือเทศบอกอะไรเมื่อต้นไม้ขาดน้ำ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

สวนที่ดูเงียบอาจไม่ได้เงียบสำหรับสัตว์ที่ได้ยินเสียงความถี่สูง งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทลอาวีฟพบว่า ต้นมะเขือเทศและต้นยาสูบที่เผชิญภาวะขาดน้ำหรือถูกตัดลำต้น สามารถปล่อยเสียงผ่านอากาศได้จริง แต่เป็นเสียงที่สูงเกินช่วงการได้ยินของมนุษย์

คำว่า “ต้นไม้กรีดร้อง” จึงเป็นภาพเปรียบเทียบมากกว่าความหมายตรงตัว สิ่งที่ทีมวิจัยบันทึกได้คือเสียงคลิกสั้น ๆ คล้ายเมล็ดป๊อปคอร์นแตก ไม่ใช่เสียงร้องที่พืชตั้งใจใช้สื่อสารเหมือนมนุษย์

นักวิจัยวางไมโครโฟนอัลตราโซนิกไว้ห่างจากต้นพืชราว 10 เซนติเมตร กล่องบันทึกเสียงที่ลดเสียงรบกวน แล้วเปรียบเทียบต้นปกติกับต้นที่ไม่ได้รับน้ำหลายวัน รวมถึงต้นที่ถูกตัดบริเวณลำต้น การทดลองยังทำซ้ำในเรือนกระจกเพื่อดูว่าสัญญาณดังกล่าวตรวจจับได้ในสภาพแวดล้อมที่ใกล้โลกจริงเพียงใด

ผลที่ได้ชัดเจนพอสมควร: ต้นที่เครียดปล่อยเสียงถี่กว่าต้นปกติ โดยการศึกษารายงานว่าพืชที่ขาดน้ำหรือลำต้นเสียหายอาจปล่อยเสียงประมาณ 30–50 ครั้งต่อชั่วโมง ขึ้นกับชนิดพืชและสภาวะ เสียงมีความถี่ราว 20–150 กิโลเฮิรตซ์ ขณะที่หูมนุษย์ทั่วไปได้ยินได้สูงสุดราว 16–20 กิโลเฮิรตซ์

สัญญาณนี้อาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของน้ำภายในท่อลำเลียง เมื่อพืชขาดน้ำ ความตึงในระบบลำเลียงน้ำสูงขึ้นและอาจเกิดฟองอากาศหรือการสั่นสะเทือนระดับเล็กมาก นักวิทยาศาสตร์ยังไม่สรุปว่ากลไกทั้งหมดมาจากกระบวนการเดียว แต่เสียงที่บันทึกได้มีรูปแบบต่างกันระหว่าง “ขาดน้ำ” กับ “ถูกตัด”

ทีมวิจัยนำข้อมูลเสียงไปให้แบบจำลองแมชชีนเลิร์นนิงแยกประเภท พบว่าสามารถจำแนกชนิดของความเครียด ระดับการขาดน้ำ และแยกต้นมะเขือเทศออกจากต้นยาสูบได้จากเสียงเพียงอย่างเดียว นี่คือส่วนที่ทำให้ผลทดลองน่าสนใจต่อการเกษตร เพราะอาจช่วยตรวจพบภาวะเครียดของพืชก่อนใบจะเหี่ยวหรือเปลี่ยนสีจนเห็นได้ด้วยตา

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานว่าค้างคาว หนู หรือแมลง “เข้าใจภาษา” ของต้นไม้ หรือใช้เสียงนี้ตัดสินใจในธรรมชาติแล้วโดยตรง งานวิจัยเสนอเพียงว่าสัตว์บางชนิดมีช่วงการได้ยินที่อาจตรวจจับเสียงดังกล่าวได้ และเป็นคำถามสำคัญสำหรับการทดลองต่อไป

ข้อค้นพบจึงไม่ได้บอกว่าพืชมีอารมณ์หรือกำลังร้องขอความช่วยเหลือ แต่มันเปลี่ยนมุมมองต่อคำว่าเงียบของโลกพืชได้ดี ต้นไม้ที่กำลังขาดน้ำอาจกำลังปล่อยข้อมูลทางกายภาพออกมาเสมอ เพียงแต่เราเพิ่งมีเครื่องมือพอจะรับฟังมัน