“Día de los Muertos” วันแห่งความตายสไตล์เม็กซิกันที่เปลี่ยนงานศพให้เป็นสีสัน

ไม่ใช่เรื่องเศร้า แต่คือการปาร์ตี้กับดวงวิญญาณ! เจาะลึก “Día de los Muertos” วันแห่งความตายสไตล์เม็กซิกันที่เปลี่ยนงานศพให้เป็นสีสัน

เมื่อพูดถึงเรื่อง “ความตาย” คนส่วนใหญ่ในโลกมักจะนึกถึงความโศกเศร้า บรรยากาศเงียบเหงา น้ำตา และชุดดำอันหม่นหมอง แต่ถ้าคุณเดินทางไปที่ประเทศเม็กซิโกในช่วงวันที่ 1-2 พฤศจิกายนของทุกปี คุณจะได้เจอกับภาพที่ตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง!

เพราะที่นี่ ความตายไม่ได้ถูกมองว่าเป็นจุดจบอันน่ากลัว แต่คือ “ช่วงเวลาแห่งการเฉลิมฉลองและการหวนคืนเจอกันอีกครั้ง” ในเทศกาลที่มีชื่อเสียงระดับโลกอย่าง Día de los Muertos หรือ วันแห่งความตาย (Day of the Dead) ซึ่งเคยถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์แอนิเมชันสุดประทับใจอย่างเรื่อง Coco ของ Disney นั่นเองครับ

รากเหง้าของเทศกาลนี้ มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 3,000 ปี ตั้งแต่ยุคของชาวแอซเทก (Aztecs) และอารยธรรมโบราณในอเมริกากลาง ชาวแอซเทกเชื่อว่า คนเราเมื่อตายไป วิญญาณไม่ได้หายไปไหน แต่จะเดินทางไปสู่อีกภพภูมิหนึ่ง และปีละครั้ง ประตูระหว่างโลกคนสลบและโลกดวงวิญญาณจะเปิดออก เพื่อให้บรรพบุรุษได้เดินทางกลับมาเยี่ยมเยียนครอบครัวที่ยังมีชีวิตอยู่

เมื่อชาวสเปนเข้ามาปกครองและนำศาสนาคริสต์เข้ามา วัฒนธรรมโบราณนี้จึงได้ผสมผสานเข้ากับ "วันสมโภชนักบุญทั้งหลาย" (All Saints' Day) จนกลายมาเป็นเทศกาลที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวแบบในปัจจุบัน

องค์ประกอบสุดตระการตาที่ทำให้เทศกาลนี้เต็มไปด้วยเสน่ห์ ได้แก่:

1. แท่นบูชาออฟเรนดา (Ofrenda) ทุกบ้านจะจัดตั้งแท่นบูชาหลากชั้น ตกแต่งด้วยผ้าสีสดใส รูปถ่ายของผู้ลี้ลับที่ล่วงลับไปแล้ว และสิ่งสำคัญที่สุดคือ “อาหารและของโปรด” ของผู้ตาย ไม่ว่าจะเป็นขนมปังวันแห่งความตาย (Pan de Muerto), เหล้าเทกีลา, ซิการ์ หรือแม้แต่ของเล่นสำหรับวิญญาณเด็ก เพื่อให้ดวงวิญญาณที่เดินทางมาไกลได้อิ่มเอมกับรสชาติที่พวกเขาเคยชื่นชอบ

2. ดอกดาวเรืองเม็กซิกัน (Cempasúchil) กลีบดอกดาวเรืองสีส้มสดใสจะถูกนำมาโรยเป็นทางเดินยาวตั้งแต่หน้าบ้านไปจนถึงแท่นบูชา ชาวเม็กซิกันเชื่อว่า สีสันที่ฉูดฉาดและกลิ่นหอมเฉพาะตัวของดอกดาวเรือง จะทำหน้าที่เหมือน "สปอตไลต์ธรรมชาตินำทาง" ให้ดวงวิญญาณเดินกลับบ้านได้ถูกต้องโดยไม่หลงทาง

3. หัวกะโหลกน้ำตาล (Calaveras) และหน้าหน้ากากกะโหลกแต่งแต่งงาม (La Catrina) ผู้คนจะออกมาเดินขบวนพาเหรดบนท้องถนนด้วยการแต่งหน้าแต่งกายเป็นกะโหลกแก้วสวยงาม หรือที่เรียกว่า "ตรากะโหลกคาทรินา" (La Catrina) ใส่ชุดราตรีฟู่ฟ่า เพื่อเตือนใจว่า “ไม่ว่าคุณจะยากดีมีจน รวยล้นฟ้าหรือคนธรรมดา สุดท้ายทุกคนก็ต้องกลายเป็นกะโหลกเหมือนกันหมด” ความตายจึงเป็นสิ่งที่ทุกคนเท่าเทียมกัน และไม่มีอะไรต้องหวาดกลัว

ปรัชญาที่งดงามที่สุดของวันแห่งความตาย คือคำกล่าวที่ว่า “คนเราจะตายจริงๆ ทั้งหมด 3 ครั้ง”

• ครั้งแรก คือเมื่อหัวใจหยุดเต้น

• ครั้งที่สอง คือเมื่อร่างถูกฝังลงสู่พื้นดิน

• และครั้งที่สาม ซึ่งเป็นความตายที่แท้จริง... คือเมื่อ “ไม่มีใครบนโลกจำเราได้อีกต่อไป”

เทศกาล Día de los Muertos จึงเป็นกุศโลบายอันลึกซึ้งที่ทำให้คนรุ่นหลังได้ส่งต่อเรื่องราว รอยยิ้ม และความทรงจำของบรรพบุรุษจากรุ่นสู่รุ่น เพื่อไม่ให้คนที่พวกรักต้อง "ตายครั้งที่สาม" นั่นเองครับ!