มาสคอตซีเรียลมองเด็กจากชั้นวางจริงหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเดินผ่านชั้นซีเรียล บางกล่องให้ความรู้สึกแปลกอยู่เหมือนกัน ตัวเสือ กระต่าย หรือลิงบนหน้ากล่องดูเหมือนกำลังมองลงมาตรงทางเดินพอดี ทั้งที่มันเป็นเพียงภาพพิมพ์นิ่ง ๆ คำถามคือ นี่เป็นลูกเล่นที่ออกแบบมาเพื่อสบตาเด็กโดยเฉพาะหรือเปล่า

มีงานศึกษาชิ้นหนึ่งจากนักวิจัยที่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ซึ่งพบรูปแบบน่าสนใจจริง แต่ข้อสรุปต้องเล่าให้ครบกว่าเวอร์ชันไวรัล: งานนี้พบว่า มาสคอตบนซีเรียลที่ทำตลาดกับเด็กมีแนวสายตาก้มลงเฉลี่ยราว 9.67 องศา ขณะที่กล่องสำหรับผู้ใหญ่เฉลี่ยเกือบมองตรง คือเงยขึ้นเล็กน้อย 0.43 องศา

ตัวเลข 9.6 องศามาจากไหน

นักวิจัยสำรวจซีเรียล 65 ประเภทที่มีมาสคอตรวม 86 ตัว ในซูเปอร์มาร์เก็ต 10 แห่งของรัฐนิวยอร์กและคอนเนตทิคัต พวกเขาวัดทั้งความสูงของกล่องบนชั้นและทิศทางของรูม่านตาในภาพประกอบ แล้วคำนวณว่า หากคนยืนห่างจากชั้นประมาณ 4 ฟุต แนวสายตาของมาสคอตจะไปตัดกับระดับความสูงใด

ผลคือ กล่องซีเรียลสำหรับเด็กอยู่ที่ความสูงเฉลี่ย 23.15 นิ้วจากพื้น ส่วนกล่องสำหรับผู้ใหญ่อยู่เฉลี่ย 47.88 นิ้ว แนวสายตาของมาสคอตเด็กจึงไปอยู่ที่ระดับประมาณ 20.21 นิ้ว ขณะที่กล่องผู้ใหญ่อยู่ราว 53.99 นิ้ว ความต่างนี้ทำให้เกิดการสบตาโดยบังเอิญกับผู้ซื้อที่มีความสูงต่างกันได้

จุดสำคัญคือ งานวิจัยไม่ได้พิสูจน์ว่าแบรนด์ทุกรายสั่งนักวาดให้ก้มตาเพื่อเล็งเด็ก ผู้เขียนระบุเองว่า ไม่อาจสรุปเจตนาในการออกแบบได้ หลายตัวละครอาจกำลังมองชามซีเรียล ช้อน หรือเม็ดซีเรียลในภาพอยู่แล้ว แต่เมื่อวางบนชั้นเตี้ย ผลสุดท้ายอาจทำให้สายตานั้นมาตัดกับระดับตาของเด็กพอดี

การสบตาทำให้คนเลือกยี่ห้อหรือไม่

ในอีกการทดลอง นักวิจัยปรับภาพกล่อง Trix ให้กระต่ายมองตรงไปยังผู้ดู แล้วเปรียบเทียบกับภาพเดิมที่มองต่ำ ผู้เข้าร่วมซึ่งเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยรายงานความรู้สึกไว้วางใจและความเชื่อมโยงกับแบรนด์สูงขึ้นเมื่อเกิดการสบตา ข่าวของคอร์เนลล์ระบุว่าความไว้วางใจสูงขึ้น 16% ในกลุ่มทดลองนั้น

แต่นั่นยังไม่ใช่หลักฐานว่าเด็กทุกคนจะร้องขอให้ผู้ปกครองซื้อ หรือว่ากล่องหนึ่งกล่องเพิ่มยอดขายได้จริง การทดลองวัดทัศนคติและการเลือกในสถานการณ์จำลองกับผู้ใหญ่ ไม่ได้ติดตามพฤติกรรมซื้อของครอบครัวในร้านจริง อีกทั้งการสำรวจชั้นวางมีขอบเขตเพียง 10 ร้านในสหรัฐฯ จึงไม่ควรเอาตัวเลขนี้ไปเหมารวมถึงทุกประเทศหรือทุกยุคของบรรจุภัณฑ์

ข้อควรระวังเพิ่มอีกชั้นคือ Brian Wansink ผู้ร่วมเขียนงานนี้ เคยมีผลงานอื่นหลายชิ้นถูกถอนในเวลาต่อมาเพราะปัญหาความน่าเชื่อถือของข้อมูล อย่างไรก็ดี แหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบครั้งนี้ไม่ได้ระบุว่างานเรื่องแนวสายตาบนกล่องซีเรียลถูกถอนโดยตรง ดังนั้นข้อสรุปที่ตรงที่สุดคือ มันเป็นผลศึกษาเชิงสังเกตและการทดลองขนาดจำกัดที่น่าสนใจ ไม่ใช่สูตรลับที่พิสูจน์แล้วว่าทุกแบรนด์ใช้ควบคุมการตัดสินใจของเด็ก

ถ้าจะใช้เรื่องนี้ให้เป็นประโยชน์ เวลาลูกสนใจกล่องใดเป็นพิเศษ ลองชวนดูข้อมูลโภชนาการและส่วนผสมไปพร้อมกัน ภาพมาสคอตอาจช่วยดึงสายตาได้ แต่สิ่งที่ควรตัดสินใจแทนคือปริมาณน้ำตาล ใยอาหาร และความเหมาะสมของอาหารมื้อนั้นสำหรับครอบครัว