เปิดประวัติสนามบินเก่าแก่ของไทย จุดเริ่มต้นที่เครื่องบินเคยลงบนลานหญ้

• สนามบินดอนเมืองเริ่มต้นใน พ.ศ. 2457 จากพื้นที่ที่ปรับเป็น สนามหญ้าสำหรับให้เครื่องบินวิ่งและขึ้น-ลง

• ก่อนหน้านั้น การบินของไทยใช้ สนามม้าสระปทุม เป็นสนามบินชั่วคราว ซึ่งกองทัพอากาศระบุว่าเป็นสนามบินแห่งแรกของไทย

• ปัญหาของสนามหญ้า โดยเฉพาะในฤดูฝน ทำให้ต้องพัฒนาพื้นที่ไปสู่ทางวิ่งคอนกรีตและลาดยางในเวลาต่อมา

ถ้าพูดถึงสนามบินดอนเมืองในปัจจุบัน ภาพที่คนคุ้นเคยคืออาคารผู้โดยสารขนาดใหญ่ รันเวย์ และเครื่องบินโดยสารจำนวนมาก

แต่เมื่อย้อนกลับไปกว่า 100 ปี ภาพนั้นแตกต่างออกไปมาก

จุดเริ่มต้นของดอนเมืองไม่ได้มีรันเวย์คอนกรีตแบบที่เห็นทุกวันนี้ แต่เป็นพื้นที่ซึ่งถูกปรับให้เป็น สนามหญ้าที่เครื่องบินสามารถวิ่งและบินขึ้น-ลงได้

เรื่องนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ประเทศไทยกำลังวางรากฐานกิจการบินอย่างจริงจัง

จากสนามม้าสระปทุมสู่ดอนเมือง

กิจการบินของไทยในระยะแรกใช้สนามม้าสระปทุม หรือราชกรีฑาสโมสรในปัจจุบัน เป็นพื้นที่สำหรับการบิน โดยกองทัพอากาศระบุว่าสนามม้าแห่งนี้ทำหน้าที่เป็นสนามบินแห่งแรกของไทยในช่วงเริ่มต้น

แต่พื้นที่ดังกล่าวมีข้อจำกัดทั้งเรื่องขนาดและสภาพพื้นที่ จึงมีการสำรวจหาสถานที่ใหม่ที่กว้างกว่าและเหมาะกับการพัฒนาสนามบินในอนาคต

หนึ่งในพื้นที่ที่ถูกเลือกคือบริเวณดอนเมือง ซึ่งเดิมเป็นพื้นที่นาและที่ดอนทางตอนเหนือของบางเขน มีทางรถไฟสายเหนือผ่าน และมีลักษณะพื้นที่ที่เหมาะกับการสร้างสนามบิน

รันเวย์ในยุคนั้นคือสนามหญ้า

เมื่อเริ่มสร้างสนามบินดอนเมือง กรมเกียกกายทหารบกได้ปรับพื้นที่ให้เป็นสนามหญ้าที่เครื่องบินสามารถวิ่งและบินขึ้น-ลง พร้อมสร้างโรงเก็บเครื่องบินและอาคารที่จำเป็น

การก่อสร้างแล้วเสร็จในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2457 และวันที่ 8 มีนาคมปีเดียวกัน มีการนำเครื่องบินจากสนามบินสระปทุมมาลงที่ดอนเมืองเป็นปฐมฤกษ์

พื้นที่เริ่มแรกมีประมาณ 1,770 ไร่ และพื้นดินเป็นดินปนทรายแดง แต่คำว่า “สนามหญ้า” ในบริบทนี้ไม่ได้หมายถึงสนามหญ้าสำหรับตกแต่งสนามบินอย่างในปัจจุบัน หากเป็นพื้นผิวสำหรับใช้งานจริง เพื่อให้เครื่องบินในยุคนั้นสามารถวิ่งขึ้นและลงได้

แล้วทำไมต้องเปลี่ยนจากสนามหญ้า

ข้อจำกัดเริ่มชัดเจนเมื่อเครื่องบินมีขนาดใหญ่ขึ้น โดยเฉพาะในฤดูฝน สภาพพื้นสนามหญ้าและดินไม่เอื้อต่อการใช้งานของเครื่องบินขนาดใหญ่

จึงมีการอนุมัติให้พัฒนาทางวิ่งเป็นคอนกรีตและลาดยางแอสฟัลต์ในช่วง พ.ศ. 2476 ก่อนเปิดใช้งานทางวิ่งที่พัฒนาขึ้นในเวลาต่อมา

จุดเปลี่ยนนี้สะท้อนเรื่องใหญ่กว่าการเปลี่ยนวัสดุของพื้นสนามบิน

เพราะเมื่อเครื่องบินมีขนาดใหญ่ขึ้น สนามบินก็ต้องรองรับน้ำหนัก การใช้งาน และจำนวนเที่ยวบินที่เพิ่มขึ้นตามไปด้วย

จากพื้นที่ที่เคยรองรับเครื่องบินยุคบุกเบิก จึงค่อย ๆ กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศ

ดอนเมืองจึงไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมรันเวย์อย่างที่เราเห็น

ประวัติของดอนเมืองทำให้เห็นภาพการเปลี่ยนผ่านของการบินไทยอย่างชัดเจน

จากสนามม้าสระปทุมซึ่งใช้เป็นสนามบินในระยะแรก → สู่ดอนเมืองที่เริ่มต้นด้วยสนามหญ้า → ก่อนพัฒนาเป็นสนามบินที่มีทางวิ่งแข็งและรองรับการบินเชิงพาณิชย์ในระดับที่ใหญ่ขึ้น

กองทัพอากาศยังระบุว่าดอนเมืองเป็นสนามบินที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานมาก และมีบทบาททั้งด้านการบินทหารและการบินพาณิชย์

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดจึงไม่ใช่แค่คำถามว่า “เคยใช้ลานหญ้าหรือไม่”

แต่คือการได้เห็นว่า สนามบินแห่งหนึ่งสามารถสะท้อนพัฒนาการของการบินไทยตลอดกว่าหนึ่งศตวรรษได้อย่างไร

ถ้าย้อนกลับไปใน พ.ศ. 2457 แล้วบอกคนในยุคนั้นว่า พื้นที่สนามหญ้าแห่งนี้จะกลายเป็นหนึ่งในสนามบินสำคัญของประเทศไทย พวกเขาจะจินตนาการภาพในวันนี้ออกหรือไม่