5 พฤติกรรมกินและใช้ยาที่ควรทบทวน เพื่อลดความเสี่ยงต่อตั
หลายคนเข้าใจว่ามีเพียงแอลกอฮอล์เท่านั้นที่ทำร้ายตับ แต่พฤติกรรมการกินและการใช้ยาบางอย่างก็เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงต่อตับได้เช่นกัน โดยเฉพาะการกินหวานมากเป็นประจำ กินเกินความต้องการ และใช้ยาพาราเซตามอลเกินขนาด ส่วนความเชื่อเรื่องอาหารค้างคืนหรือมื้อดึก ยังมีรายละเอียดที่ควรแยกให้ชัดครับ
ไขมันพอกตับ มักมีอาการน้อยหรือไม่มีอาการ ทำให้บางคนไม่รู้ตัวว่ามีปัญหา อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงไม่ได้ขึ้นอยู่กับอาหารเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับภาวะอ้วน เบาหวานชนิดที่ 2 และความผิดปกติของไขมันในเลือดด้วย การไม่มีอาการจึงไม่ได้ยืนยันว่าตับปกติเสมอไป NIDDK
ลองทบทวน 5 พฤติกรรมต่อไปนี้ พร้อมทำความเข้าใจว่าอะไรคือความเสี่ยงที่ควรระวังจริง ๆ
1. กินหวานจัด อาหารที่มีน้ำตาลสูงเกินไป
น้ำหวาน น้ำชง น้ำอัดลม และขนมหวาน เป็นสิ่งที่ควรระวังเมื่อกินบ่อยหรือในปริมาณมาก โดยเฉพาะเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง ซึ่งทำให้ได้รับพลังงานเพิ่มขึ้นได้ง่าย
สถาบัน NIDDK ของสหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ที่มีไขมันพอกตับหลีกเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเชิงเดี่ยวปริมาณมาก โดยเฉพาะ ฟรุกโตส และดูแลปริมาณอาหารกับน้ำหนักตัวควบคู่กันไป เริ่มปรับได้จากการลดระดับความหวานและเลือกน้ำเปล่าแทนเครื่องดื่มหวานบ่อยขึ้นครับ NIDDK
2. ชอบกินอาหารมันจัด อาหารทอด และของติดมัน
อาหารทอด หนังสัตว์ และเนื้อสัตว์ติดมัน เป็นอาหารที่ควรใส่ใจกับปริมาณและความถี่ โดยเฉพาะเมื่อกินร่วมกับอาหารอื่นจนได้รับพลังงานเกินความต้องการเป็นประจำ
แนวทางดูแลอาหารสำหรับผู้มีไขมันพอกตับให้ความสำคัญกับการจำกัดพลังงาน และเลือกไขมันไม่อิ่มตัวแทน ไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์ ประเด็นจึงอยู่ที่รูปแบบการกินโดยรวม ไม่ควรสรุปว่าการกินของทอดเพียงมื้อเดียวจะทำให้ตับอักเสบครับ NIDDK
3. กินอาหารขึ้นรา หรือเก็บวัตถุดิบในที่ชื้น
สิ่งที่ควรระวังคืออาหารปนเปื้อนเชื้อราและสารพิษจากเชื้อรา ไม่ควรเหมารวมว่าอาหารทุกชนิดที่เก็บข้ามคืนจะมีสารพิษดังกล่าว
วัตถุดิบอย่างถั่วลิสง ข้าวโพด และพริกแห้ง อาจปนเปื้อน อะฟลาท็อกซิน ซึ่งสร้างจากเชื้อราบางชนิด สารพิษนี้ทำอันตรายต่อตับได้ และมีหลักฐานว่าเกี่ยวข้องกับมะเร็งตับในมนุษย์ การปรุงด้วยความร้อนทั่วไปจึงไม่ใช่หลักประกันว่าจะทำให้อาหารปนเปื้อนปลอดภัย เพราะสารพิษจากเชื้อราหลายชนิดทนต่อกระบวนการแปรรูปอาหารได้ who.int
ควรซื้อวัตถุดิบจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เก็บในที่แห้งและไม่ร้อนเกินไป หากพบถั่วหรือธัญพืชขึ้นรา สีผิดปกติ หรือเหี่ยวผิดสังเกต ควรทิ้ง ไม่เลือกกินเฉพาะส่วนที่ดูปกติ เพราะเชื้อราอาจแทรกเข้าไปในอาหารได้ลึกกว่าที่เห็นบนผิว who.int
4. กินยาพาราเซตามอลเกินขนาด หรือกินยาหลายตัวที่มีตัวยาซ้ำกัน
พาราเซตามอล ช่วยลดไข้และบรรเทาปวดได้ แต่การกินเกินขนาดอาจทำให้ตับเสียหายรุนแรง ความผิดพลาดอาจเกิดจากกินถี่เกินคำแนะนำ หรือกินร่วมกับยาแก้หวัดที่มีพาราเซตามอลผสมอยู่แล้ว medlineplus.gov
ควรอ่านฉลากทั้งขนาดยา ความแรง และช่วงเวลาที่ต้องเว้นระหว่างครั้ง หากมีโรคตับหรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา ส่วนการกินยาพร้อมอาหารไม่ได้เป็นสาเหตุทำร้ายตับโดยตัวมันเอง พาราเซตามอลสามารถกินพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์ medlineplus.gov
หากสงสัยว่ากินพาราเซตามอลเกินขนาด ให้ไปโรงพยาบาลทันที แม้ยังไม่มีอาการ ไม่ควรรอดูอาการเองครับ medlineplus.gov
5. กินบุฟเฟต์มื้อใหญ่บ่อย ๆ จนได้รับพลังงานเกิน
สำหรับคนที่ชอบกินบุฟเฟต์ดึก ๆ จุดที่ควรทบทวนก่อนคือปริมาณอาหารและความถี่ หากกินมื้อใหญ่จนพลังงานรวมเกินความต้องการเป็นประจำ ก็อาจทำให้ควบคุมน้ำหนักได้ยาก ขณะที่ภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงของไขมันพอกตับ NIDDK
จึงควรใส่ใจกับอาหารที่กินตลอดทั้งวัน มากกว่ามองเฉพาะเวลาเข้านอน แหล่งข้อมูลที่ใช้อ้างอิงไม่ได้รองรับข้อสรุปว่า “กินดึกแล้วนอนทันที” ทำให้ไขมันสะสมในตับอย่างรวดเร็วโดยตรง
การดูแลตับเริ่มจากสิ่งใกล้ตัวได้ครับ ลดเครื่องดื่มหวาน กินอาหารให้พอดี เลือกชนิดของไขมัน เก็บวัตถุดิบอย่างเหมาะสม และใช้ยาตามคำแนะนำ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้มีอาการก่อนจึงค่อยใส่ใจสุขภาพ
SOURCES:
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK): อาหารและปัจจัยเสี่ยงของไขมันพอกตับ
องค์การอนามัยโลก (WHO): สารพิษจากเชื้อรา
MedlinePlus / National Library of Medicine: ความปลอดภัยในการใช้พาราเซตามอล
REFERENCES:
NIDDK — Eating, Diet, & Nutrition for NAFLD & NASH
NIDDK — Symptoms & Causes of NAFLD & NASH
WHO — Mycotoxins
MedlinePlus — Acetaminophen
รีวิวหนังใหม่ "Ebenezer" (เอเบนีเซอร์ และคืนคริสต์มาส) จอห์นนี เดปป์ หวนคืนจอเงินในรอบ 8 ปี พลิกบทลุงสครูจโหมดดาร์ก จะหลอนปนซึ้งแค่ไหน ต้องไปชม!
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ลู่วิ่งทุกสนามวิ่งทวนเข็มนาฬิกา กติกาที่เปลี่ยนเพราะนักกีฬาบ่นตั้งแต่โอลิมปิกครั้งแรก
เครดิตบูโรไม่ใช่บัญชีดำ และเช็กประวัติตัวเองฟรีได้ ธปท. เตรียมให้ฟรีปีละ 2 ครั้ง
จังหวัดที่มีอำเภอน้อยที่สุดในไทย มี 3 จังหวัดที่มีแค่ 3 อำเภอ น้อยกว่าโคราชกว่า 10 เท่า
เช็กดวงประจำวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ราศีที่ดาวศรีสถิต “พิจิก” ราศีที่ดาวกาลีสถิต “มีน”
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?
เเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569
ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!
50 ชั่วโมงถึงจะเป็นเพื่อนกัน 200 ชั่วโมงถึงจะสนิท งานวิจัยวัดเวลาสร้างเพื่อนไว้แบบนี้
น่าตกใจ!! โคโรนาไวรัสติดจาดคนสู่สัตว์เลี้ยงได้ 6 ประเทศที่พบสุนัขติดเชื้อโควิด-19 มากที่สุด
เครดิตบูโรไม่ใช่บัญชีดำ และเช็กประวัติตัวเองฟรีได้ ธปท. เตรียมให้ฟรีปีละ 2 ครั้ง
50 ชั่วโมงถึงจะเป็นเพื่อนกัน 200 ชั่วโมงถึงจะสนิท งานวิจัยวัดเวลาสร้างเพื่อนไว้แบบนี้
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?
