เหตุใดหน้ากากออกซิเจนบนเครื่องบินต้องสวมให้ตัวเองก่อนลูก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หน้ากากสีเหลืองหล่นลงมาจากแผงเหนือศีรษะ พร้อมเสียงประกาศที่เคยได้ยินก่อนเครื่องออกตัว พ่อแม่จำนวนมากน่าจะมีปฏิกิริยาเดียวกัน คือรีบเอื้อมไปหาลูกก่อน เพราะเด็กทำเองไม่ถนัดและดูเปราะบางที่สุดในวินาทีนั้น

แต่คำสั่งที่ลูกเรือย้ำว่า ให้สวมหน้ากากของตัวเองก่อน แล้วจึงช่วยเด็กหรือผู้โดยสารคนอื่น ไม่ได้สอนให้พ่อแม่เห็นแก่ตัว มันคือวิธีเพิ่มโอกาสที่ผู้ใหญ่จะยังมีสติและมือที่พร้อมช่วยคนข้างตัวได้จริง

เวลาที่คิดว่าเหลืออยู่ อาจสั้นกว่าที่ร่างกายรับรู้

เครื่องบินโดยสารมักบินที่ระดับหลายหมื่นฟุต ขณะที่ห้องโดยสารถูกควบคุมความดันให้อยู่ในระดับที่มนุษย์หายใจได้สบายกว่า หากระบบความดันเกิดปัญหา ร่างกายจะได้รับออกซิเจนไม่พอจนเกิดภาวะขาดออกซิเจน หรือ hypoxia สมองจะเริ่มตัดสินใจช้าลง มือไม่คล่อง และอาจหมดสติโดยเจ้าตัวไม่ทันรู้ว่ากำลังแย่ลง

ตัวเลข “15–20 วินาทีที่ระดับ 35,000 ฟุต” ที่ถูกแชร์กันนั้นไม่ใช่ค่ามาตรฐานตายตัว เอกสารด้านการบินของสหรัฐระบุช่วงเวลาที่ยังทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพที่ระดับ 35,000 ฟุตราว 30–60 วินาที ในบางตารางพบประมาณ 45–60 วินาที ส่วนช่วง 15–20 วินาทีมักสัมพันธ์กับระดับราว 40,000 ฟุตหรือสถานการณ์ที่รุนแรงกว่า ระยะเวลาจริงเปลี่ยนได้ตามระดับความสูง ความเร็วของการสูญเสียความดัน สุขภาพ และกิจกรรมของแต่ละคน

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่การจับเวลาว่าจะสลบในวินาทีใด แต่คือช่วงเวลานั้นสั้นเกินกว่าจะเสียไปกับการพยายามช่วยคนอื่นโดยที่ตัวเองยังหายใจไม่พอ

สวมตัวเองก่อน จึงช่วยลูกได้ทัน

เมื่อหน้ากากตกลงมา ให้ดึงเข้าหาใบหน้า ครอบจมูกและปากให้กระชับ รัดสาย แล้วหายใจตามปกติ หน้ากากอาจไม่ได้ดูเหมือนมีลมแรงพ่นออกมาตลอดเวลา จึงไม่ควรถอดเพราะคิดว่าออกซิเจนไม่ไหล หลังจากผู้ใหญ่สวมเรียบร้อยแล้ว จึงหันไปช่วยเด็กเล็กหรือคนที่ต้องการความช่วยเหลือ

• อย่าลุกจากที่นั่งหากยังไม่จำเป็น และคาดเข็มขัดนิรภัยไว้

• ช่วยเด็กทีละคนตามที่อยู่ใกล้ตัว โดยผู้ใหญ่ต้องรักษาหน้ากากของตนไว้

• ฟังคำสั่งลูกเรือ เพราะหน้ากากมีไว้ประคองผู้โดยสารระหว่างที่นักบินนำเครื่องลดระดับไปยังความสูงที่หายใจได้ปลอดภัยกว่า

กฎนี้ใช้หลักเดียวกับการช่วยชีวิตหลายสถานการณ์ ผู้ช่วยต้องไม่หมดสภาพก่อน มิฉะนั้นจากคนที่ช่วยได้หนึ่งคน อาจกลายเป็นผู้ที่ต้องให้คนอื่นมาช่วยเพิ่มอีกคน

หน้ากากออกซิเจนที่ร่วงลงมาไม่ได้แปลว่าเครื่องบินกำลังตก และลูกเรือกับนักบินมีขั้นตอนรับมือเหตุความดันห้องโดยสารโดยเฉพาะ สิ่งที่ผู้โดยสารทำได้ดีที่สุดในช่วงแรกคือสวมหน้ากากของตัวเองให้เสร็จทันที รักษาสติ แล้วค่อยช่วยลูก คนในครอบครัว หรือผู้โดยสารข้าง ๆ ต่อไป