พายุหิมะฟ้าผ่าเกิดขึ้นได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คืนที่หิมะตกหนักมักให้ความรู้สึกเหมือนโลกถูกหรี่เสียงลง ถนน บ้าน และต้นไม้ถูกคลุมด้วยสีขาวจนรายละเอียดหายไป เหลือเพียงเสียงลมกับเสียงรองเท้าย่ำหิมะเบา ๆ แต่บางครั้งท้องฟ้าที่ควรเงียบกลับวาบสว่างขึ้นกะทันหัน ตามด้วยเสียงฟ้าร้องทุ้มสั้นจากหลังม่านหิมะ นั่นไม่ใช่ภาพตัดต่อ แต่คือปรากฏการณ์ที่เรียกว่า ธันเดอร์สโนว์ หรือพายุหิมะฟ้าผ่า

คำนี้ใช้เมื่อหิมะ ฟ้าแลบ และฟ้าร้องเกิดขึ้นในบริเวณเดียวกันและเวลาเดียวกัน สมาคมอุตุนิยมวิทยาอเมริกันระบุว่า ธันเดอร์สโนว์พบได้ในพายุหิมะที่มีการยกตัวของอากาศแรงพอจะสร้างประจุไฟฟ้าในเมฆ แม้สิ่งที่ตกลงมาถึงพื้นจะเป็นหิมะเป็นหลัก ไม่ใช่ฝนแบบพายุฟ้าคะนองที่เราคุ้นเคย

ทำไมหิมะใหม่จึงทำให้โลกเงียบลง

ความเงียบหลังหิมะตกไม่ได้เป็นเพียงความรู้สึก หิมะสดที่ฟูและมีช่องอากาศจำนวนมากช่วยดูดซับคลื่นเสียงที่กระทบผิวพื้นได้ดี ศูนย์ข้อมูลหิมะและน้ำแข็งแห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายว่า พื้นหิมะหนานุ่มจึงลดเสียงสะท้อนจากรถ เสียงคน และเสียงรอบตัวได้ชัดเจน

อย่างไรก็ดี ผลนี้เปลี่ยนไปตามสภาพหิมะ หากหิมะละลายแล้วแข็งตัวเป็นผิวเรียบแข็ง มันจะสะท้อนเสียงมากขึ้นแทน จึงไม่ควรเหมารวมว่าหิมะทุกชนิดทำให้ทุกสถานที่เงียบเท่ากัน แต่ในคืนที่มีหิมะใหม่ปกคลุมพื้นหนา ๆ บรรยากาศที่อับเสียงลงคือสิ่งที่พบได้จริง

พายุฤดูหนาวต้องมีพลังยกตัวมากพอ

ฟ้าผ่าไม่เกิดจากความหนาวอย่างเดียว หัวใจของมันคืออากาศชื้น ความไม่เสถียรของบรรยากาศ และกลไกที่ผลักอากาศให้ยกสูงขึ้น NOAA อธิบายว่า ธันเดอร์สโนว์อาจเกิดใกล้แนวปะทะอากาศอุ่น หรือในพายุฤดูหนาวที่มีชั้นอากาศอุ่นชื้นเหนือผิวดินถูกยกตัวต่อเนื่อง

เมื่ออากาศยกสูง เมฆพาความร้อนสามารถพัฒนาเป็นกลุ่มเมฆที่มีการเคลื่อนที่ในแนวดิ่งแรง ภายในนั้นมีหยดน้ำเย็นยิ่งยวด ผลึกน้ำแข็ง และเม็ดน้ำแข็งเล็ก ๆ ชนกันจนแยกประจุไฟฟ้าออกจากกัน หากความต่างศักย์มากพอ ก็เกิดฟ้าแลบและฟ้าผ่าได้ แม้อุณหภูมิใกล้พื้นจะเย็นพอให้สิ่งที่ตกลงมากลายเป็นหิมะ

จุดที่น่าจับตาคือฟ้าแลบระหว่างหิมะตกมักสัมพันธ์กับช่วงที่หิมะตกแรงขึ้น NOAA และสมาคมอุตุนิยมวิทยาอเมริกันต่างระบุว่าปรากฏการณ์นี้อาจมาพร้อมอัตราการตกของหิมะสูง ทัศนวิสัยลดลงรวดเร็ว และปริมาณหิมะสะสมต่างกันมากในพื้นที่ใกล้เคียงกัน

เสียงฟ้าร้องที่เหมือนอยู่ใกล้กว่าปกติ

ฟ้าร้องของธันเดอร์สโนว์ไม่ได้มีเสียงพิเศษที่ต่างจากฟ้าร้องตามหลักฟิสิกส์ แต่ผู้ฟังมักได้ยินมันเป็นเสียงทุ้มสั้นและอุดอู้กว่าเดิม เพราะหิมะบนพื้นและหิมะที่ตกหนาแน่นช่วยลดการส่งผ่านของเสียง ทำให้เสียงเดินทางได้ไม่ไกลเท่าวันอากาศเปิด จึงเกิดความรู้สึกเหมือนเสียงระเบิดดังอยู่ไม่ห่าง แม้ไม่ได้ก้องยาวไปทั่วท้องฟ้า

สิ่งที่อันตรายกว่าความแปลกตาคือสภาพการเดินทาง หากเห็นฟ้าแลบหรือได้ยินฟ้าร้องระหว่างหิมะตก ควรถือว่ามีความเสี่ยงจากฟ้าผ่าเช่นเดียวกับพายุฝนฟ้าคะนอง และเตรียมรับมือกับการมองเห็นที่อาจหายไปในเวลาไม่นาน ธันเดอร์สโนว์จึงเป็นสัญญาณว่า พายุหิมะลูกนั้นกำลังมีพลังมากกว่าภาพเงียบสงบที่เห็นอยู่มาก