ทรายดูดทำให้คนจมมิดหัวได้จริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ภาพคนค่อยๆ จมหายไปในทรายดูดจนเหลือเพียงมือโผล่พ้นพื้น เป็นฉากเอาตัวรอดที่หนังผจญภัยใช้มานานจนดูเหมือนเป็นกฎของธรรมชาติ คนที่เผลอก้าวลงไปจึงอาจนึกว่าตัวเองกำลังจะถูกพื้นดินกลืนทั้งร่าง

ทรายดูดมีอยู่จริง และทำให้ติดอยู่กับที่ได้จริง มันเกิดในบริเวณที่ตะกอนละเอียดอิ่มตัวด้วยน้ำ เช่น ริมแม่น้ำ พื้นที่ลุ่ม หรือชายฝั่งที่ระดับน้ำเปลี่ยนเร็ว เม็ดทรายและดินเหนียวที่เคยพยุงกันอยู่สูญเสียแรงเสียดทาน เมื่อรับน้ำหนักก็ไหลตัวคล้ายของเหลว พื้นผิวที่ดูเรียบชื้น นิ่มผิดปกติ หรือมีน้ำซึมขึ้นมา จึงควรระวังเป็นพิเศษ

ร่างกายลอยได้ในทรายดูดชนิดเปียก

งานทดลองเรื่องรีโอโลยีของทรายดูดที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature ใช้ส่วนผสมของทรายละเอียด ดินเหนียว และน้ำเกลือ แล้วทดสอบวัตถุที่มีความหนาแน่นใกล้มนุษย์ ผลที่พบคือวัตถุจมลงบางส่วนก่อนแรงพยุงดันกลับขึ้นมา ไม่ได้จมหายไปทั้งชิ้น

เหตุผลอยู่ที่ความหนาแน่นของวัสดุ ในตัวอย่างทรายดูดชนิดนี้มีความหนาแน่นราว 2 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร ส่วนความหนาแน่นเฉลี่ยของร่างกายมนุษย์อยู่ราว 1 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร ร่างกายจึงเบากว่าส่วนผสมและได้รับแรงพยุงคล้ายการลอยน้ำ การจมลึกสุดโดยทั่วไปจึงอยู่แถวเอว และอาจมีแรงกดมาถึงช่วงอกได้ตามสภาพตะกอนและท่าทาง ไม่ใช่จมพ้นศีรษะเพราะทรายดูดเพียงอย่างเดียว

การดิ้นแรงทำให้ตะกอนรอบขาไหลตัวและอาจทำให้จมลงเร็วขึ้นในช่วงแรก ปัญหาหนักกว่าคือเมื่อเม็ดทรายกลับมาจับตัวแน่น การดึงขาออกตรงๆ จะใช้แรงมาก งานอธิบายการทดลองระบุว่าการถอนเท้าขึ้นด้วยความเร็วเพียง 1 เซนติเมตรต่อวินาที อาจต้องใช้แรงระดับยกรถยนต์ขนาดกลาง

อันตรายจริงอยู่รอบตัว ไม่ได้อยู่ใต้ผิวทราย

คำว่า “ไม่มีวันจมมิดหัว” ใช้ได้กับทรายดูดชนิดเปียกที่มีคุณสมบัติแบบงานทดลอง ไม่ใช่ใบอนุญาตให้เดินเข้าไปทดสอบเอง คนที่ติดอยู่ยังเสี่ยงอ่อนแรง หนาวจัด ขาดน้ำ หรือถูกน้ำทะเลหนุนท่วม หากอยู่ริมฝั่ง ความเสี่ยงจากกระแสน้ำและน้ำขึ้นอาจทำให้เกิดการจมน้ำได้ แม้ร่างจะไม่ได้ถูกทรายกลืนลงไป

หน่วยงานอุทยานแห่งชาติสหรัฐฯ แนะนำให้หยุดดิ้นแบบกระชากตัว เอนหลังหรือถอยเป็นท่านั่งเพื่อกระจายน้ำหนัก ขยับขาทีละข้างอย่างช้าๆ เพื่อให้น้ำไหลเข้าไปคลายตะกอนรอบขา แล้วใช้แขนพยุงตัวเคลื่อนไปยังพื้นแข็ง หากอยู่ลึก เหนื่อยมาก หรือมีน้ำขึ้น ควรเรียกคนช่วยและใช้กิ่งไม้หรืออุปกรณ์ยื่นมาให้ แทนการให้คนอื่นยืนดึงมือโดยตรง

ฉากจมมิดหัวจึงเป็นการขยายความกลัวเพื่อความบันเทิง ส่วนเหตุการณ์จริงน่ากลัวคนละแบบ: ทรายดูดอาจไม่กลืนคนทั้งตัว แต่สามารถตรึงคนไว้ในจุดที่มีน้ำ หนาว หรือแดดจัด จนขาดความสามารถจะออกมาเองได้