ไฟไหม้บ้าน ควันและก๊าซพิษอันตรายต่อการหนีออกจากบ้านอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นไฟไหม้ หลายคนจะจ้องไปที่เปลวไฟก่อน เพราะมันสว่าง ร้อน และน่ากลัวที่สุดต่อสายตา แต่สิ่งที่ทำให้คนหมดแรง หมดสติ และหาทางออกไม่เจอ อาจเป็นควันสีดำที่คืบคลานลงมาปิดทางเดินอย่างรวดเร็ว

ข้อมูลของหน่วยงานดับเพลิงสหรัฐฯ ระบุว่า ในเหตุไฟไหม้อาคารพักอาศัยช่วงปี 2017–2019 อาการจากแผลไหม้และการสูดควันร่วมกัน เป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตถึง 89% จึงไม่ควรคิดว่าแค่ยังไม่ถูกไฟลวกก็ปลอดภัย ควันจากวัสดุในบ้านที่กำลังไหม้มีทั้งก๊าซพิษ อนุภาคเขม่า และอากาศร้อนจัด ซึ่งทำให้หายใจลำบาก มองไม่เห็น และสับสนได้ในเวลาไม่นาน

เหตุผลที่ต้องอยู่ต่ำ

ควันและความร้อนมักลอยไปรวมตัวด้านบนของห้องก่อน จึงทำให้ระดับใกล้พื้นอาจมีควันน้อยกว่าและอุณหภูมิต่ำกว่า หน่วยงาน US Fire Administration ระบุว่า อุณหภูมิในห้องที่เกิดไฟอาจอยู่ราว 100 องศาฟาเรนไฮต์ที่ระดับพื้น แต่สูงเกิน 600 องศาฟาเรนไฮต์ได้ที่ระดับสายตา ความต่างนี้อธิบายว่าทำไมการยืนตัวตรงในห้องควันหนาจึงอันตรายมาก

คำตอบเมื่อจำเป็นต้องผ่านควันคือ ก้มตัวให้ต่ำ แล้วเคลื่อนออกสู่ทางหนีที่ใกล้ที่สุด จะคลานหรือเคลื่อนต่ำตามสภาพพื้นที่ก็ได้ เป้าหมายไม่ใช่การค้นหาจุดอากาศบริสุทธิ์ที่รับประกันได้ เพราะควันเปลี่ยนทิศและหนาแน่นขึ้นได้ตลอดเวลา แต่เป็นการลดการรับควันและความร้อนระหว่างรีบออกจากบ้าน

อย่าวิ่งฝ่าเปลวไฟ อย่าเสียเวลาหยิบของ และอย่าย้อนกลับเข้าไปหาคนหรือสัตว์เลี้ยงหลังออกมาแล้ว หากควันหนาจนมองทางไม่ได้ หรือความร้อนกับเปลวไฟปิดทางออก ให้เปลี่ยนไปใช้ทางหนีสำรองทันที

ก่อนเปิดประตู ให้เช็กความร้อน

ประตูที่ปิดอยู่ช่วยชะลอควันและความร้อนได้ชั่วคราว ก่อนเปิด ให้ใช้หลังมือแตะที่บานประตูหรือมือจับอย่างระวัง หากร้อนหรือมีควันลอดออกมามาก อย่าเปิดประตูนั้น เพราะด้านหลังอาจมีไฟหรือความร้อนรุนแรง ให้ใช้เส้นทางอื่นแทน

• ได้ยินสัญญาณเตือนหรือเห็นควัน ให้ตะโกนบอกคนในบ้านและออกทันที

• ถ้าต้องผ่านควัน ให้ก้มต่ำและไปยังทางออกที่ปลอดภัยที่สุด

• หากทางออกทุกทางถูกควัน ความร้อน หรือเปลวไฟปิดกั้น ให้อยู่ในห้องที่ปิดประตู ใช้ผ้าชุบน้ำอุดช่องใต้ประตู แล้วโทรขอความช่วยเหลือหรือส่งสัญญาณจากหน้าต่าง

• เมื่อออกจากบ้านแล้ว ให้ไปยังจุดนัดพบและอย่ากลับเข้าไป

ผ้าชุบน้ำมีบทบาทในการอุดช่องใต้ประตูเมื่อหนีไม่ได้ ไม่ควรทำให้การหาทางออกช้าลง สิ่งสำคัญที่สุดคือแผนหนีไฟที่ทุกคนในบ้านรู้เหมือนกัน มีทางออกอย่างน้อยสองทาง และตรวจเครื่องตรวจจับควันให้ใช้งานได้เสมอ เพราะหลังสัญญาณเตือนดังขึ้น ผู้อยู่อาศัยอาจมีเวลาออกจากบ้านน้อยกว่า 2 นาที

จำให้สั้น: เห็นควันให้รีบออก อยู่ต่ำเมื่อจำเป็นต้องผ่านควัน ใช้ทางสำรองเมื่อประตูร้อน และออกแล้วอย่ากลับเข้าไป ควันอาจมองไม่เห็นพิษของมัน แต่การตัดสินใจไม่กี่วินาทีแรกอาจเปลี่ยนผลลัพธ์ได้ทั้งหมด