เดินป่าเจอเห็ดสวยก็ยังเสี่ยง ถ้าระบุชนิดไม่ได้อย่าเก็บมากิน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลังฝนตกใหม่ ๆ พื้นป่าจะเต็มไปด้วยเห็ดดอกเล็กดอกใหญ่ บางดอกขาวสะอาด บางดอกส้มสดหรือแดงเข้ม จนดูเหมือนของธรรมชาติที่เก็บไปต้มแกงได้ทันที จุดเสี่ยงอยู่ตรงที่ สีและหน้าตาไม่ได้บอกว่าเห็ดปลอดภัย เห็ดกินได้กับเห็ดพิษอาจขึ้นในบริเวณเดียวกัน และบางชนิดคล้ายกันมากจนคนที่ไม่มีความชำนาญแยกผิดได้ง่าย

กฎสำหรับนักเดินป่าคือ อย่ากินเห็ดป่าที่ระบุชนิดไม่ได้อย่างเด็ดขาด ไม่ต้องรอให้เห็ดมีสีฉูดฉาดหรือมีกลิ่นแปลก เพราะเห็ดพิษหลายชนิดกลับมีสีขาว ครีม หรือน้ำตาลอ่อน ดูเรียบธรรมดาเหมือนเห็ดอาหาร

เห็ดขาวไม่ได้แปลว่ากินได้

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ระบุว่า เห็ดระโงกหินหรือเห็ดระงาก ซึ่งเป็นเห็ดพิษกลุ่มที่สร้างอะมาทอกซิน อาจถูกสับสนกับเห็ดระโงกขาวที่รับประทานได้ ความต่างบางอย่างอยู่ที่รายละเอียดของขอบหมวกและลักษณะก้านหลังผ่า ไม่ใช่ดูเพียงสีของดอกเห็ดจากระยะไกล

พิษกลุ่มนี้อาจเริ่มด้วยปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน และท้องร่วงภายใน 6–24 ชั่วโมง หลังจากนั้นอาจเกิดตับและไตวายได้ องค์การอนามัยโลกก็เตือนว่าเห็ดป่าบางชนิดมีพิษที่ทำอันตรายต่อตับ ไต และระบบประสาท โดยอาการที่เริ่มช้าอาจสัมพันธ์กับภาวะรุนแรงได้

คำบอกต่อว่าเอาช้อนเงินต้มรวมกับเห็ดแล้วดูว่าดำหรือไม่ ดูรอยสัตว์แทะ หรือดูว่าเห็ดขึ้นบนขอนไม้หรือพื้นดิน ล้วนไม่ใช่วิธีพิสูจน์ชนิดเห็ด ศูนย์พิษวิทยาระบุชัดว่ากลเม็ดพื้นบ้านและข้อมูลออนไลน์ลักษณะนี้ไม่มีหลักฐานยืนยัน และการจำแนกเห็ดพิษกับเห็ดไม่พิษทำได้ยากมาก

ต้ม ย่าง หรือทอด ก็ไม่ได้ล้างพิษออกเสมอไป

การปรุงสุกช่วยลดความเสี่ยงจากเชื้อโรคในอาหารบางประเภท แต่ใช้เป็นทางลัดกับเห็ดป่าไม่ได้ พิษจากเห็ดบางชนิดทนต่อความร้อน องค์การอนามัยโลกระบุว่าการปรุงหรือปอกเปลือกไม่ทำให้พิษเห็ดหมดฤทธิ์ ส่วนข้อมูลจากศูนย์พิษวิทยาระบุว่าการต้มไม่สามารถทำลายหรือกำจัดพิษได้ทั้งหมด

จึงไม่ควรชิมเพียงคำเล็ก ๆ เพื่อทดสอบ และไม่ควรนำเห็ดที่ไม่รู้จักมาปนกับเห็ดที่ตั้งใจจะกิน เพราะการดูจากภาพเดียวหรือความจำคลาดเคลื่อนอาจทำให้ระบุชนิดผิดได้ แม้คนเก็บจะมั่นใจว่าเคยเห็นเห็ดแบบเดียวกันมาก่อนก็ตาม

พบเห็ดป่าแล้วทำอย่างไรจึงปลอดภัย

• ถ่ายภาพไว้เพื่อบันทึกธรรมชาติได้ แต่ไม่ต้องเด็ดหรือชิม

• กินเฉพาะเห็ดที่ผู้มีความรู้เฉพาะทางยืนยันชนิดแล้ว และแยกจากเห็ดหน้าตาคล้ายอย่างชัดเจน

• เด็กเล็กไม่ควรเล่นหรือหยิบเห็ดป่าเข้าปาก

• หากเผลอกินเห็ดป่า ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที อย่ารอให้อาเจียนหรือท้องเสียก่อน

• เก็บเศษเห็ดที่เหลือหรือภาพถ่ายไว้ให้บุคลากรทางการแพทย์ช่วยประเมิน โดยห่อแยกจากอาหารอื่น

ความสวยของเห็ดป่าเหมาะกับการมองและถ่ายภาพมากกว่าการทดลองกิน เมื่อไม่มีการยืนยันชนิดแบบแน่ชัด การปล่อยให้เห็ดอยู่ตรงนั้นคือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับทั้งคนเดินป่าและคนที่บ้าน