ทำไมฟ้าคะนองจึงไม่ควรหลบใต้ต้นไม้ใหญ่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ฝนเทลงมาจนมองทางแทบไม่เห็น เสียงฟ้าร้องดังติดกัน คนขี่มอเตอร์ไซค์หรือคนเดินริมถนนมักมองหาหลังคาใกล้ตัว แล้วต้นไม้ใหญ่ที่แผ่พุ่มหนาก็ดูเหมือนเป็นที่พึ่งชั่วคราว แต่ในจังหวะที่ได้ยินเสียงฟ้าร้องแล้ว การยืนชิดลำต้นหรือกิ่งไม้กลับเป็นจุดเสี่ยงมากกว่าที่คิด

ไม่มีพื้นที่กลางแจ้งจุดใดปลอดภัยเมื่อฟ้าคะนอง หากได้ยินเสียงฟ้าร้อง แปลว่าสถานที่นั้นอยู่ใกล้พอจะถูกฟ้าผ่าได้ แม้ฝนยังตกไม่ถึงตัวหรือเห็นท้องฟ้าบางส่วนสว่างอยู่ก็ตาม หน่วยงานอุตุนิยมวิทยาของสหรัฐฯ แนะนำให้เข้าอาคารปิดมิดชิดทันที ไม่ใช่รอให้พายุอยู่ตรงหน้าเสียก่อน

ต้นไม้ไม่ได้เป็นที่กำบังจากฟ้าผ่า

ต้นไม้สูง โดยเฉพาะต้นที่โดดเด่นอยู่ในพื้นที่โล่ง มีโอกาสเป็นจุดที่ฟ้าผ่าได้มากกว่าวัตถุเตี้ยรอบข้าง แต่สิ่งที่อันตรายไม่ได้มีแค่การถูกผ่าตรงยอดไม้เท่านั้น เมื่อกระแสฟ้าผ่าลงที่ต้นไม้ กระแสบางส่วนอาจกระโดดจากลำต้นมายังคนที่ยืนประชิด เรียกว่า side flash ซึ่งพบได้บ่อยกับคนที่หลบฝนใต้ต้นไม้

อีกทางหนึ่งคือกระแสที่แผ่ออกไปตามผิวดินหลังฟ้าผ่าลงต้นไม้หรือวัตถุใกล้เคียง หรือ ground current คนที่อยู่ใกล้จุดนั้นอาจได้รับอันตรายได้แม้สายฟ้าไม่ได้ลงมาที่ตัวโดยตรง กระแสอาจเข้าสู่ร่างกายผ่านจุดที่สัมผัสดินด้านหนึ่ง แล้วออกอีกด้านหนึ่ง ยิ่งอยู่ใกล้ต้นไม้หรือจุดฟ้าผ่า ความเสี่ยงก็ยิ่งสูง

เพราะเหตุนี้ การกอดลำต้น ยืนพิงต้นไม้ นั่งใต้พุ่ม หรือจอดมอเตอร์ไซค์แล้วหลบอยู่ใต้กิ่งใหญ่ จึงไม่ใช่วิธีรอฝนที่ปลอดภัย และมอเตอร์ไซค์ รถเปิดประทุน ศาลาริมทาง ศาลาพักรถ ป้ายรถเมล์ หรือเพิงโล่ง ก็ไม่ใช่ที่หลบฟ้าผ่าที่ดีเช่นกัน

อันตรายไม่ได้มาจากไฟฟ้าอย่างเดียว

พายุฝนฟ้าคะนองมักมาพร้อมลมกระโชกแรง กิ่งไม้ที่อุ้มน้ำฝนหรือมีรอยผุอาจหักลงมาได้ ต้นไม้ทั้งต้นก็อาจโค่นเมื่อดินแฉะและรากยึดเกาะไม่ไหว ดังนั้นต่อให้ไม่มีฟ้าผ่า การยืนใต้ต้นไม้ใหญ่ในช่วงลมแรงก็ยังเสี่ยงต่อการถูกกิ่งไม้หรือส่วนของต้นไม้หล่นทับ

ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าคือเข้าไปในอาคารที่มีผนังและหลังคาปิดมิดชิด เช่น ร้านค้า บ้าน หรืออาคารคอนกรีต หากหาอาคารไม่ได้ ให้เข้าไปนั่งในรถยนต์ที่มีหลังคาแข็งและปิดกระจกให้สนิท รถช่วยปกป้องผู้โดยสารได้จากโครงสร้างโลหะของตัวรถ ไม่ใช่เพราะยางล้อเป็นฉนวนอย่างที่มักเข้าใจกัน

เมื่อหลบอยู่ในอาคารแล้วควรระวังต่อ

ระหว่างพายุ ควรอยู่ห่างจากหน้าต่าง ประตู ระเบียง ท่อน้ำ และอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เสียบปลั๊กอยู่ ไม่ควรอาบน้ำ ล้างจาน หรือจับสายไฟ เพราะฟ้าผ่าสามารถเดินทางผ่านระบบไฟฟ้าและท่อประปาของอาคารได้ รออย่างน้อย 30 นาทีหลังได้ยินฟ้าร้องครั้งสุดท้ายก่อนกลับไปทำกิจกรรมกลางแจ้ง

หากพบคนถูกฟ้าผ่า ให้โทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินที่ 1669 และประเมินการหายใจทันที ผู้ถูกฟ้าผ่าไม่มีกระแสไฟค้างอยู่ในร่างกาย จึงสัมผัสเพื่อช่วยเหลือได้เมื่อผู้ช่วยอยู่ในจุดที่ปลอดภัยแล้ว การเริ่มทำ CPR หากผู้ป่วยไม่หายใจหรือไม่มีชีพจรอาจช่วยชีวิตได้

จำให้ขึ้นใจว่า พอได้ยินเสียงฟ้าร้อง เป้าหมายไม่ใช่หาพุ่มไม้ที่บังฝนได้เร็วที่สุด แต่คือไปยัง อาคารปิดมิดชิดหรือรถหลังคาแข็ง ให้เร็วที่สุด ต้นไม้ใหญ่ช่วยบังฝนได้เพียงชั่วครู่ แต่ไม่ช่วยป้องกันฟ้าผ่า