พรรคการเมืองในไทยใช้เงินปีละเท่าไร?

หลายคนถามว่าพรรคการเมืองใช้เงินปีละเท่าไหร่ คำตอบคือ มันไม่ได้เสียทุกปีเท่ากัน แต่จะพีคหนักมากในปีเลือกตั้ง และ กกต. เป็นคนกำหนดเพดานไว้หมด

วันนี้สรุปให้ 3 ก้อนเงินที่คุณต้องรู้

1. เงินหาเสียงที่ กกต. ให้ใช้ได้จริง - มีเพดานตายตัว

สำหรับการเลือกตั้งทั่วไปปี 2566 ที่มาจากการยุบสภา กกต.เคาะไว้แบบนี้:

ผู้สมัคร สส.แบบแบ่งเขต ใช้จ่ายได้ไม่เกินคนละ 1,900,000 บาท และพรรคการเมืองที่ส่งบัญชีรายชื่อ ใช้จ่ายได้ไม่เกิน 44,000,000 บาท

ถ้าเป็นการเลือกตั้งรอบก่อนๆ เพดานจะต่ำกว่านี้คือเขตละ 1.5 ล้าน พรรคละ 35 ล้านบาท

นี่คือเงินค่าป้าย ค่าเวที ค่ารถแห่ ค่าโฆษณาออนไลน์ ที่ต้องทำบัญชีส่ง กกต. ทุกบาท

2. ใช้จริงเท่าไหร่? เปิดบัญชี 67 พรรคปี 66

กกต.เปิดรายงานรายรับ-รายจ่ายของพรรคการเมืองที่ลงเลือกตั้งเมื่อ 14 พ.ค. 66 ทั้งหมด 67 พรรค

ตัวเลขพรรคใหญ่ที่ใช้เต็มเพดานเกือบหมด:

พรรคเพื่อไทย รายรับ 36,000,000 บาท รายจ่าย 40,212,647 บาท

พรรครวมไทยสร้างชาติ รายรับ 30,796,788 บาท รายจ่าย 40,697,861 บาท

พรรคก้าวไกล รายรับ 40,973,632 บาท รายจ่าย 40,973,632 บาท

แชมป์รายจ่ายสูงสุดปี 66 คือ พรรคก้าวไกล 40.9 ล้านบาท

แปลว่า 1 พรรคใหญ่ หมดประมาณ 35-44 ล้านบาทต่อ 1 การเลือกตั้ง ส่วนผู้สมัคร สส.เขตอีก 400 คน ถ้าคิดเต็มเพดาน 1.9 ล้าน x 400 = อีก 760 ล้านบาทต่อพรรค ถ้าส่งครบทุกเขต

แต่ปีไหนไม่มีเลือกตั้ง ตัวเลขก้อนนี้จะเป็น 0 บาท

3. เงินก้อนที่แพงกว่าหาเสียงหลายพันเท่า - ค่านโยบายประชานิยม

อันนี้คนไม่ค่อยรู้ กกต.บังคับให้ทุกพรรคต้องแจ้งว่า "นโยบายที่หาเสียงต้องใช้เงินเท่าไหร่ และเอาเงินมาจากไหน"

TDRI เอามาวิเคราะห์ 5 พรรคใหญ่ พบว่า:

วงเงินที่ใช้ดำเนินนโยบายตามที่หาเสียง มีตั้งแต่ 1.5 - 7.4 แสนล้านบาทต่อปี

หรือตีเป็นตัวเลขคือ 150,000 - 740,000 ล้านบาทต่อปี

เช่น นโยบายแจกเงินดิจิทัล 10,000 บาท, ค่าแรง 600 บาท, รถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสาย ทั้งหมดนี้ถ้าทำจริง รัฐบาลต้องใช้ภาษีประชาชนจ่าย ไม่ใช่เงินพรรค

4. แล้วพรรคได้เงินมาจากไหนทุกปี?

พรรคไม่ได้มีแต่รายจ่าย แต่มีรายรับประจำปีจากภาษีเราเอง!

ทุกครั้งที่เรายื่นภาษี ภ.ง.ด. 90/91 เราติ๊กบริจาคให้พรรคได้สูงสุด 500 บาท โดยไม่ต้องจ่ายเพิ่ม

เงินจะเข้ากองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมือง แล้ว กกต.จัดสรรให้พรรค

ปี 2568 มีพรรคที่ได้รับจัดสรรถึง 71 พรรค

ปี 2565 พรรคก้าวไกลได้สูงสุด 30.1 ล้าน

ปี 2569 (ล่าสุด) พรรคประชาชน กวาดไป 96.7 ล้าน เป็นสถิติสูงสุดแซงทุกพรรครวมกัน

นี่คือเงินเดือนพรรค เอาไว้จ้างเจ้าหน้าที่ ทำกิจกรรมพรรคทั้งปี ไม่เกี่ยวกับเงินหาเสียง

สรุปแล้ว...พรรคเสียเงินเท่าไหร่ต่อปี?

ถ้านับแบบชาวบ้านเข้าใจง่าย:

ปีไม่มีเลือกตั้ง: เสียหลัก 10-30 ล้าน/ปี เป็นค่าบริหารพรรค (ได้คืนจากกองทุนพรรคการเมือง)

ปีเลือกตั้ง: บวกเพิ่มอีก 44 ล้าน (ส่วนกลาง) + สส.เขตอีกหลายร้อยล้าน รวมๆ พรรคใหญ่หมด 400-800 ล้านบาทต่อครั้ง

ถ้านับค่านโยบายที่สัญญาไว้: ต้องเตรียมงบประเทศ 1.5 - 7.4 แสนล้านบาทต่อปี

และทั้งระบบเลือกตั้งครั้งหนึ่ง รัฐต้องใช้งบจัดการเลือกตั้ง 7,800 ล้าน แต่เงินสะพัดในระบบเศรษฐกิจอาจสูงถึง 60,000 ล้าน

เลือกตั้งครั้งเดียว ไม่ได้ใช้แค่เงินพรรค แต่ใช้เงินทั้งประเทศ