กรงลวดบนจุกแชมเปญมีหน้าที่อะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาจะเปิดแชมเปญหรือสปาร์กลิงไวน์ หลายคนรีบแกะฟอยล์แล้วหมุนห่วงลวดที่คอขวดออกทันที แต่ชิ้นส่วนเล็ก ๆ นี้ไม่ได้มีไว้เพิ่มความหรูของขวดเลย ระหว่างที่ขวดยังปิดสนิท มันกำลังรับแรงจากภายในอยู่ตลอดเวลา

ในธรรมเนียมการเปิดขวดแบบคลาสสิก มักคลายห่วงล็อกของกรงลวดราว 6 ครึ่งรอบ ก่อนยกกรงออก แต่ขั้นที่ควรจำกว่าจำนวนรอบคือ หลังคลายแล้วต้องใช้มือกดจุกไว้เสมอ เพราะจุกไม่ได้อยู่นิ่ง ๆ เพียงเพราะเรายังไม่ได้ออกแรงดึง

แรงดันในขวดคือเหตุผลหลัก

แชมเปญมีคาร์บอนไดออกไซด์ละลายอยู่ในไวน์จากการหมักครั้งที่สองในขวด เมื่อปิดผนึก ก๊าซส่วนหนึ่งสะสมอยู่เหนือผิวไวน์และสร้างแรงดันภายในประมาณ 5–6 บาร์ หรือราว 73–87 psi ตามข้อมูลของ Comit Champagne ซึ่งประมาณสามเท่าของแรงดันยางรถยนต์ทั่วไป

แรงดันนี้ผลักจุกคอร์กออกทางปากขวดตลอดเวลา จุกที่เห็นเป็นทรงเห็ดจึงต้องอาศัยทั้งคอขวดที่บีบไว้ และกรงลวดที่เรียกว่า muselet ช่วยรัดไม่ให้มันขยับหลุดก่อนถึงเวลาที่ผู้เปิดควบคุมได้

กรงลวดคือเข็มขัดนิรภัยของจุกคอร์ก

โครงลวดพันรอบคอขวดและพาดขึ้นยึดกับแผ่นโลหะบนหัวจุก แรงจากจุกจึงถูกกระจายไปยังคอขวด แทนที่จะให้จุกดันฟอยล์หรือพุ่งหลุดออกมาโดยตรง ส่วนแผ่นโลหะกลมด้านบนช่วยรับแรงกดและป้องกันไม่ให้ลวดกดกินเนื้อคอร์ก

การมีกรงลวดไม่ได้หมายความว่าขวดจะเปิดเองไม่ได้เลย หากขวดอุ่น ถูกเขย่า หรือจับจุกไม่อยู่หลังปลดลวด แรงดันที่สะสมก็ยังผลักจุกออกได้ งานด้านความปลอดภัยทางตารายงานว่าจุกจากเครื่องดื่มมีฟองก่อการบาดเจ็บรุนแรงต่อดวงตาได้จริง จึงไม่ควรหันปากขวดเข้าหาคน หน้าต่าง หรือโคมไฟ

แล้วจุกพุ่งเร็วแค่ไหน

ตัวเลขความเร็วขึ้นกับอุณหภูมิ แรงดัน และวิธีเปิดขวด แหล่งข้อมูลด้านจักษุวิทยาหลายแห่งเตือนว่าจุกสามารถพุ่งได้ถึงราว 50 ไมล์ต่อชั่วโมง หรือประมาณ 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จึงไม่ใช่วัตถุที่ตาหลบได้ทัน หากโดนตาอาจเกิดเลือดออกในช่องหน้าลูกตา จอตาฉีก หรือสูญเสียการมองเห็นได้

ดังนั้นกรงลวดไม่ได้ทำให้ขวดปลอดภัยแบบสมบูรณ์ แต่ทำหน้าที่สำคัญมากในช่วงขนส่ง การเก็บ และก่อนเปิด: มันยึดจุกไว้จนกว่ามือของคนเปิดจะเข้ามาคุมสถานการณ์แทน

เปิดให้มีเสียงเบา ดีกว่าเปิดให้จุกบิน

• แช่ขวดให้เย็นก่อนเปิด เพราะขวดอุ่นมีความเสี่ยงที่จุกพุ่งแรงขึ้น

• อย่าเขย่าขวด และหันปากขวดออกจากคน สิ่งของแตกง่าย และเพดาน

• แกะฟอยล์ คลายห่วงลวด แล้ววางผ้าขนหนูหรือมือทับจุกไว้

• จับจุกให้อยู่นิ่ง หมุน ขวด ช้า ๆ จนจุกค่อย ๆ คลายออก

เสียงที่เหมาะกว่าการระเบิดดัง ๆ คือเสียงลมเบา ๆ ตอนจุกค่อย ๆ เลื่อนออก นั่นหมายถึงเรากำลังปล่อยแรงดันที่กรงลวดเคยช่วยยึดไว้ โดยยังควบคุมทิศทางของจุกได้ตลอดทาง