ทำไมใบมีดเครื่องปั่นจึงไม่คมเหมือนมีดครัว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตอนล้างโถปั่น หลายคนคงเคยลองแตะขอบใบมีดแล้วแปลกใจ เพราะมันดูหนา มน และไม่บาดนิ้วเหมือนมีดหั่นผัก ทั้งที่เครื่องเดียวกันนี้ปั่นแครอต น้ำแข็ง หรือถั่วให้ละเอียดได้ในเวลาไม่นาน

ความละเอียดนั้นไม่ได้เกิดจากการเฉือนเป็นแผ่นบางแบบมีดครัว เครื่องปั่นกำลังสูงอาศัย ความเร็วรอบ แรงกระแทก และการหมุนวนของวัตถุดิบ เป็นหลัก ใบมีดจะผลัก ทุบ บด และทำให้ชิ้นอาหารชนกันเองซ้ำ ๆ จนแตกตัวเล็กลง

ใบมีดเครื่องปั่นจึงมีหน้าที่ต่างจากมีดบนเขียง มีดครัวต้องมีคมแคบเพื่อกดผ่านเนื้ออาหารด้วยแรงมือที่จำกัด ส่วนใบมีดเครื่องปั่นรับแรงจากมอเตอร์ตลอดเวลา ต้องทนต่อของแข็ง เช่น น้ำแข็ง เมล็ดพืช หรือผักราก จึงมักทำจากสเตนเลสชุบแข็งและให้ขอบหนากว่า

Vitamix ระบุว่าใบมีดของรุ่นตนออกแบบให้ขอบทื่อ แล้วใช้กำลังมอเตอร์และความเร็วใบมีดบดวัตถุดิบแทนการหั่น โดยมอเตอร์บางรุ่นทำความเร็วได้สูงสุด 20,000 รอบต่อนาที ส่วนเอกสารสิทธิบัตรของ Blendtec ยกตัวอย่างใบมีดที่หมุนราว 30,000 รอบต่อนาที ซึ่งปลายใบมีดมีความเร็วประมาณ 250–350 ไมล์ต่อชั่วโมง หรือราว 400–560 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

เมื่อใบมีดหมุนเร็ว ของเหลวและชิ้นอาหารจะถูกเหวี่ยงออกไปตามผนังโถ ก่อนวนกลับลงสู่ก้นโถอีกครั้ง วงจรนี้พาชิ้นใหญ่กลับมาเจอกับใบมีดและชิ้นอาหารอื่นซ้ำ ๆ ความละเอียดจึงมาจากจำนวนครั้งที่วัตถุดิบผ่านบริเวณใบมีด ไม่ได้เกิดจากการฟันเพียงครั้งเดียว

งานศึกษาด้านพลวัตของการสับในเครื่องปั่นพบว่าเมื่อเวลาปั่นเพิ่มขึ้น ขนาดชิ้นอาหารโดยทั่วไปเล็กลง และเกิดเศษอนุภาคขนาดเล็กจำนวนมาก งานทดลองที่ 7,000 รอบต่อนาทีวัดเส้นผ่านศูนย์กลางต่ำสุดของชิ้นส่วนกลุ่มหนึ่งได้ราว 0.2543 มิลลิเมตร จึงเห็นผลลัพธ์เป็นน้ำปั่นหรือซุปเนียน แม้ใบมีดจะไม่ได้คมกริบ

ขอบทื่อยังช่วยรับแรงได้ดี เอกสารสิทธิบัตรฉบับดังกล่าวอธิบายว่าหน้าสัมผัสที่ทื่อกว่าจะเพิ่มการแตกและการบดของวัตถุดิบ ขณะที่ขอบคมอาจเฉือนผ่านแบบเฉียงกว่า ใบมีดที่แข็งแรงจึงลดโอกาสบิ่นหรือเสียรูปเมื่อเจอของแข็ง และปลอดภัยกว่าเล็กน้อยระหว่างล้างโถ

คำว่า “ไม่คม” ไม่ได้ใช้ได้กับทุกยี่ห้อและทุกแบบ บางรุ่น โดยเฉพาะเครื่องปั่นขนาดเล็กหรือชุดใบมีดบางชนิด อาจมีขอบคมพอให้บาดได้ ควรจับส่วนฐานและล้างด้วยแปรงเสมอเมื่อถอดชุดใบมีดออกมา

ดังนั้น ถ้าซุปแครอตหรือสมูททีออกมาเนียน ใบมีดไม่ได้ชนะด้วยความคมแบบมีดทำครัว แต่มาจากการพาวัตถุดิบวนกลับเข้าหาใบมีดเร็ว ๆ หลายรอบ แล้วใช้แรงกระแทกกับการบดจนชิ้นส่วนเล็กเกินกว่าจะรู้สึกได้บนลิ้น