กาวตราช้างเคยเกี่ยวข้องกับการห้ามเลือดในสนามรบอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

แก้วเซรามิกร้าว แว่นหัก หรือปลายนิ้วที่เผลอติดกัน ล้วนทำให้หลายคนนึกถึงกาวตราช้างทันที กาวชนิดนี้แข็งตัวรวดเร็วเมื่อเจอความชื้น จึงดูเหมือนเกิดมาเพื่อซ่อมของในบ้าน แต่เส้นทางของสารในกาวกลับพาไปถึงห้องแล็บยุคสงคราม และต่อมาถึงเต็นท์แพทย์สนามในเวียดนาม

ชื่อทางเคมีของกาวกลุ่มนี้คือ ไซยาโนอะคริเลต มันเปลี่ยนจากของเหลวเป็นชั้นฟิล์มแข็งได้เร็วเมื่อสัมผัสความชื้นบนพื้นผิว วัตถุที่เคยโดนกาวติดนิ้วจึงไม่ได้ติดเพราะ “แห้ง” อย่างเดียว แต่เพราะไอน้ำและความชื้นบนผิวช่วยกระตุ้นปฏิกิริยา

จุดเริ่มต้นไม่ได้เกิดจากความตั้งใจจะทำวัสดุปิดแผล นักเคมีที่ทำงานกับแฮร์รี คูเวอร์ ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 กำลังหา ิกใสสำหรับทำศูนย์เล็งปืน พวกเขาพบสารที่เหนียวติดเครื่องมือและตัวอย่างทดสอบเกินกว่าจะใช้เป็นชิ้นส่วนใสได้ สารนั้นจึงไม่เหมาะกับงานเดิม แต่คุณสมบัติการยึดติดกลับมีค่ามากในเวลาต่อมา

คูเวอร์และทีมกลับมาพัฒนาสารนี้เป็นกาวจริงจังในเวลาหลังสงคราม กาวไซยาโนอะคริเลตเชิงพาณิชย์รุ่นแรกวางตลาดในปี 1958 ใต้ชื่อ Eastman 910 ก่อนที่คนทั่วไปจะคุ้นกับชื่อ Super Glue และแบรนด์กาวสารพัดประโยชน์ต่าง ๆ

ส่วนเรื่องสนามรบมีมูลความจริง แต่ต้องเล่าให้ตรงกว่า “กาวถูกประดิษฐ์มาเพื่อห้ามเลือดทหาร” ในสงครามเวียดนาม แพทย์สนามทดลองใช้ไซยาโนอะคริเลตชนิดสเปรย์กับบาดแผลอันตราย เพื่อช่วยควบคุมเลือดออกชั่วคราวระหว่างรอการผ่าตัดหรือส่งต่อผู้ป่วย งานวิจัยปี 1969 รายงานการใช้กับผู้บาดเจ็บจากการรบ 7 ราย และงานปี 1970 กล่าวถึงการใช้ n-butyl cyanoacrylate เพื่อห้ามเลือดฉุกเฉินในผู้บาดเจ็บที่เวียดนาม

จุดสำคัญคือมันทำหน้าที่เป็น มาตรการชั่วคราว ไม่ใช่การซ่อมแซมแผลให้จบในขั้นตอนเดียว แพทย์ยังต้องประเมินบาดแผล ทำความสะอาด ควบคุมความเสียหายภายใน และรักษาต่อด้วยวิธีมาตรฐาน ภาพที่ว่าสเปรย์กาวชนิดนี้ช่วยชีวิตทหาร “นับหมื่นคน” พบแพร่หลายในเรื่องเล่าทั่วไป แต่แหล่งที่ตรวจสอบได้ในบทความวิชาการและข้อมูลประวัติศาสตร์ที่ใช้ ไม่ให้ตัวเลขยืนยันดังกล่าว

ต่อมาจึงมีการพัฒนากาวสำหรับการแพทย์โดยเฉพาะ สูตรที่ใช้กับร่างกายต่างจากกาวซ่อมของทั่วไป ทั้งชนิดของโมเลกุล ความสะอาด การบรรจุ และข้อบ่งใช้ องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ อนุมัติ Dermabond ซึ่งเป็น 2-octyl cyanoacrylate ในปี 1998 ให้ใช้ปิดขอบแผลผิวหนังที่ประกบกันได้ง่าย รวมถึงแผลผ่าตัดและแผลฉีกขาดที่ทำความสะอาดอย่างทั่วถึง

เพราะฉะนั้น ประโยคที่แม่นกว่าคือ สารตั้งต้นของกาวซูเปอร์กลูถูกค้นพบระหว่างงานวิจัยยุคสงคราม แล้วภายหลังมีการใช้กาวไซยาโนอะคริเลตบางสูตรเพื่อช่วยห้ามเลือดในสงครามเวียดนาม กาวตราช้างสำหรับซ่อมของไม่ควรถูกนำมาเทใส่แผลเอง เพราะไม่ได้ผลิตหรือรับรองสำหรับใช้กับบาดแผล การห้ามเลือดเบื้องต้นควรใช้แรงกดตรงแผลด้วยผ้าสะอาด และไปพบแพทย์หากเลือดไม่หยุด แผลลึก สกปรก หรือขอบแผลอ้า