จังหวัดไหนฝนน้อยที่สุดในไทย? เปิดตัวเลข 30 ปี สุพรรณบุรีรั้งอันดับ 1

ประเทศไทยมีฤดูฝน แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกจังหวัดจะมีฝนตกในปริมาณใกล้เคียงกัน

เมื่อดูข้อมูลปริมาณฝนเฉลี่ยรายจังหวัดในระยะยาว จะพบว่าบางพื้นที่มีฝนเฉลี่ยเพียงประมาณ 1,000 มิลลิเมตรต่อปี ขณะที่บางจังหวัดมีมากกว่า 3,000 มิลลิเมตรต่อปี

ข้อมูลชุด 30 ปี พ.ศ. 2534–2563 พบว่า สุพรรณบุรีมีปริมาณฝนเฉลี่ยรายปีต่ำที่สุดในชุดข้อมูลนี้ อยู่ที่ 1,021.38 มิลลิเมตร

5 จังหวัดที่มีฝนเฉลี่ยน้อยที่สุด

ข้อมูลจากสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลตรวจวัดจากกรมอุตุนิยมวิทยาด้วยวิธีเฉลี่ยเชิงพื้นที่ แสดงตัวเลขดังนี้

ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยระยะยาว ไม่ใช่ปริมาณฝนที่จังหวัดนั้นจะได้รับเท่ากันทุกปี

ความแตกต่างระหว่างอันดับ 1 กับอันดับ 5 อยู่ที่ประมาณ 81.55 มิลลิเมตรต่อปี แสดงว่ากลุ่มจังหวัดที่มีฝนน้อยเองก็ยังมีระดับปริมาณฝนที่แตกต่างกันอยู่

สุพรรณบุรี ทำไมถึงกลายเป็นจังหวัดที่ฝนน้อยที่สุดในชุดข้อมูลนี้

สุพรรณบุรีมีปริมาณฝนเฉลี่ยประมาณ 1,021.38 มิลลิเมตรต่อปี

จุดสำคัญคือไม่ควรตีความตัวเลขนี้ว่า “สุพรรณบุรีเป็นจังหวัดที่แห้งแล้งที่สุดของประเทศไทย” เพราะปริมาณฝนเป็นเพียงหนึ่งตัวแปร และสภาพแล้งยังเกี่ยวข้องกับอุณหภูมิ การระเหย แหล่งน้ำ และการกระจายตัวของฝนในแต่ละช่วงเวลาด้วย

ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงการบอกว่า เมื่อใช้ค่าเฉลี่ยเชิงพื้นที่ในช่วง 30 ปี สุพรรณบุรีมีฝนสะสมเฉลี่ยต่อปีต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับจังหวัดอื่นในชุดข้อมูลนี้

เพชรบุรีตามมาแบบเฉียดกัน

อันดับ 2 คือ เพชรบุรี มีฝนเฉลี่ย 1,028.09 มิลลิเมตรต่อปี

ตัวเลขห่างจากสุพรรณบุรีเพียงประมาณ 6.71 มิลลิเมตรต่อปี จึงถือว่าอยู่ในกลุ่มที่มีค่าฝนเฉลี่ยใกล้เคียงกันมาก

กรมอุตุนิยมวิทยายังระบุด้วยว่า พื้นที่ที่มีฝนน้อยของภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบนอยู่บริเวณเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับตำแหน่งพื้นที่ด้านหลังแนวเขาตะนาวศรีและการรับอิทธิพลของมรสุมที่แตกต่างจากพื้นที่อื่นของภาคใต้

ชัยนาท ตัวเลขฝนเฉลี่ยก็อยู่ระดับต่ำ

อันดับ 3 คือ ชัยนาท มีฝนเฉลี่ย 1,038.94 มิลลิเมตรต่อปี

เมื่อเทียบกับสุพรรณบุรี ตัวเลขต่างกันประมาณ 17.56 มิลลิเมตรต่อปี

พื้นที่ภาคกลางหลายจังหวัดอยู่ในกลุ่มที่มีปริมาณฝนไม่สูงมากเมื่อเทียบกับพื้นที่รับลมมรสุมโดยตรง โดยเฉพาะพื้นที่ที่ไม่ได้อยู่ในตำแหน่งรับฝนจากแนวภูเขาหรือมรสุมเต็มที่

จึงไม่แปลกที่ชื่อของจังหวัดในภาคกลางจะปรากฏอยู่ในกลุ่มจังหวัดฝนน้อย

ราชบุรีและภูมิประเทศที่มีผลต่อฝน

ราชบุรี มีฝนเฉลี่ย 1,087.23 มิลลิเมตรต่อปี อยู่ในอันดับ 4

จังหวัดนี้มีภูมิประเทศที่แตกต่างกันตั้งแต่พื้นที่ราบไปจนถึงพื้นที่ภูเขาทางด้านตะวันตก ทำให้ปริมาณฝนภายในจังหวัดเองก็ไม่ได้กระจายเท่ากันทุกพื้นที่

ประเด็นนี้สำคัญ เพราะคำว่า “จังหวัดฝนน้อย” เป็นค่าเฉลี่ยภาพรวม ไม่ได้หมายความว่าทุกอำเภอในจังหวัดจะมีฝนเท่ากัน

ลำพูนติดอันดับ 5

อันดับ 5 คือ ลำพูน มีฝนเฉลี่ย 1,102.93 มิลลิเมตรต่อปี

ลำพูนเป็นอีกจังหวัดทางภาคเหนือที่อยู่ในพื้นที่ซึ่งกรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่าเป็นบริเวณที่มีฝนค่อนข้างน้อย โดยพื้นที่ตอนกลางของภาคเหนือมีปัจจัยด้านภูมิประเทศเข้ามาเกี่ยวข้อง

แนวเขาไม่ได้ทำหน้าที่เพียงเป็นสิ่งกีดขวางทางกายภาพ แต่มีผลต่อการยกตัวของอากาศ การก่อตัวของเมฆ และการกระจายตัวของฝนด้วย

แล้วทำไมบางจังหวัดฝนเยอะกว่าหลายเท่า

คำตอบสำคัญอยู่ที่ ตำแหน่งรับลมมรสุมและภูมิประเทศ

กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่าพื้นที่ที่มีฝนมากมักอยู่ด้านหน้าทิวเขาหรือด้านรับลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ขณะที่พื้นที่ฝนน้อยจำนวนมากอยู่ด้านหลังเขา

ตัวอย่างที่เห็นภาพชัดคือจังหวัดตราด โดยเฉพาะอำเภอคลองใหญ่ ซึ่งกรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่ามีฝนรวมตลอดปีมากกว่า 4,000 มิลลิเมตร ขณะที่จังหวัดกลุ่มฝนน้อยในภาคกลางมีค่าเฉลี่ยประมาณ 1,000 กว่ามิลลิเมตรต่อปี

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคำว่า “ประเทศไทยฝนตกเยอะ” เมื่อนำมาใช้กับทุกจังหวัดแบบเหมารวมจึงไม่ตรงกับข้อมูล

จังหวัดฝนน้อย ไม่ได้แปลว่าฝนตกน้อยทุกปี

นี่เป็นจุดที่ต้องแยกให้ออก

ตัวเลข 1,021.38 มิลลิเมตร ของสุพรรณบุรีเป็นค่าเฉลี่ยในคาบ 30 ปี ไม่ใช่ค่าที่เกิดขึ้นจริงทุกปี

ในปีที่มีพายุ ร่องมรสุม หรือสภาพอากาศที่เอื้อต่อการเกิดฝน ปริมาณฝนอาจสูงกว่าค่าเฉลี่ยอย่างมากได้

ในทางกลับกัน หากปีใดมีฝนน้อยกว่าปกติ พื้นที่ที่มีค่าเฉลี่ยฝนไม่สูงอยู่แล้วก็อาจเผชิญผลกระทบจากฝนทิ้งช่วงหรือภัยแล้งได้มากขึ้น

กรมอุตุนิยมวิทยาเองก็ใช้ค่าปกติและค่าเฉลี่ยระยะยาวเพื่อเปรียบเทียบความแปรปรวนของฝนในแต่ละปี จึงไม่ควรนำสถิติปีเดียวมาตัดสินภูมิอากาศของจังหวัดนั้นทั้งหมด

สรุป จังหวัดไหนฝนน้อยที่สุด

หากใช้ ปริมาณฝนเฉลี่ยเชิงพื้นที่ในคาบ 30 ปี พ.ศ. 2534–2563 เป็นเกณฑ์ จังหวัดที่มีค่าต่ำที่สุดในชุดข้อมูลคือ

สุพรรณบุรี — 1,021.38 มิลลิเมตรต่อปี

ตามด้วย

เพชรบุรี — 1,028.09 มิลลิเมตร
ชัยนาท — 1,038.94 มิลลิเมตร
ราชบุรี — 1,087.23 มิลลิเมตร
ลำพูน — 1,102.93 มิลลิเมตร

แต่คำตอบนี้ควรอ่านในบริบทของ “ค่าเฉลี่ย 30 ปี” ไม่ใช่การประกาศว่าจังหวัดใดแล้งที่สุดในทุกปี

เพราะเรื่องฝนไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวเลขรวมเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับว่า ฝนตกเมื่อไร ตกที่ไหน และตกกระจายตัวอย่างไร

ถ้ามองจากข้อมูลนี้ จังหวัดของคุณอยู่ในกลุ่มฝนมากหรือน้อยกว่าค่าเฉลี่ย ลองบอกชื่อจังหวัดไว้ในคอมเมนต์ แล้วมาเทียบตัวเลขกัน