กลิ่นรถใหม่เกิดจากอะไร และควรระวังแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

วันที่รับรถใหม่ หลายคนมีจังหวะคล้ายกันอยู่เรื่องหนึ่ง คือเปิดประตูแล้วสูดกลิ่นเบาะ กลิ่นพลาสติก และกลิ่นห้องโดยสารที่รู้สึกว่า “ใหม่” จนอยากเก็บไว้ให้นานที่สุด แต่กลิ่นนี้ไม่ได้เป็นกลิ่นน้ำหอมพิเศษจากโรงงาน

มันเกิดจากสารในวัสดุภายในรถค่อย ๆ ระเหยออกมาในอากาศ หรือที่เรียกว่า การคายสารระเหย วัสดุอย่างพลาสติก ไวนิล โฟม ยาง กาว สี และผ้าเบาะ ล้วนปล่อยสารประกอบอินทรีย์ระเหยง่าย หรือ VOCs ได้ โดยเฉพาะเมื่อรถจอดปิดทึบและอุณหภูมิในห้องโดยสารสูงขึ้น

กลิ่นที่ชอบ ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยหรืออันตรายเสมอไป

คำว่า “ก๊าซพิษ” ฟังดูน่ากลัว แต่ภาพที่ตรงกว่าคือ กลิ่นรถใหม่เป็นส่วนผสมของสารหลายชนิดในความเข้มข้นที่ต่างกันตามรุ่นรถ อายุรถ วัสดุ อากาศ และอุณหภูมิ จมูกของเราอาจได้กลิ่นชัด ขณะที่ระดับสารในอากาศไม่ได้บอกได้จากกลิ่นเพียงอย่างเดียว

งานวัดอากาศในรถพบสารอย่างโทลูอีน สไตรีน และสารระเหยอื่น ๆ ในห้องโดยสาร โดยรถที่จอดนิ่ง ปิดกระจก และอยู่ในสภาพอุ่น มักมีระดับ VOCs สูงกว่าช่วงขับรถที่มีการระบายอากาศ งานหนึ่งพบว่าการเปิดกระจกฝั่งคนขับครึ่งหนึ่งทำให้ระดับ VOCs รวมต่ำกว่าสภาพรถจอดอุ่นและปิดทึบราว 4–8 เท่า

แหล่งกำเนิดจึงไม่ได้มีเพียงเบาะหนังเทียมที่เราดมอยู่ตรงหน้า แผงคอนโซล โฟมใต้เบาะ กาวยึดชิ้นส่วน พรม และวัสดุสังเคราะห์หลายจุดต่างปล่อยสารได้พร้อมกัน ความร้อนเป็นตัวเร่งสำคัญ เพราะทำให้สารระเหยออกจากพื้นผิวได้มากขึ้น

สารที่ถูกพูดถึงบ่อยมีผลอย่างไร

โทลูอีน เป็นตัวอย่างของสารระเหยที่ใช้ในกระบวนการอุตสาหกรรมหลายชนิด หน่วยงาน NIOSH ระบุว่าการสัมผัสอาจทำให้ระคายเคืองตาและจมูก อ่อนเพลีย สับสน เวียนศีรษะ หรือปวดหัวได้ แต่ข้อมูลอาการรุนแรงจำนวนมากมาจากการสัมผัสในที่ทำงานหรือการสูดดมระดับสูง ไม่ควรนำไปตีความว่าการนั่งรถใหม่ตามปกติเท่ากับได้รับอันตรายระดับนั้น

ส่วน ฟอร์มาลดีไฮด์ เป็นสารที่มีข้อกังวลจริงในด้านสุขภาพ หน่วยงานมะเร็งสหรัฐฯ ระบุว่า IARC จัดฟอร์มาลดีไฮด์เป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ โดยหลักฐานความเสี่ยงเกี่ยวข้องกับการสัมผัสระดับสูงหรือเป็นเวลานาน ดังนั้นจุดสำคัญไม่ใช่ตื่นกลัวกลิ่นรถใหม่ทันที แต่คือไม่ทำให้ห้องโดยสารปิดทึบจนต้องรับสารสะสมซ้ำ ๆ โดยไม่จำเป็น

วิธีจัดการที่ได้ผลกว่าการปล่อยรถตากแดดปิดสนิท

การตากรถปิดกระจกกลางแดดอาจยิ่งทำให้ห้องโดยสารร้อนและเร่งการคายสารออกจากวัสดุ จึงไม่ใช่วิธี “ไล่กลิ่น” ที่ดีหากไม่มีการระบายอากาศตามมา วิธีง่ายกว่า คือเปิดประตูหรือกระจกระบายอากาศก่อนออกเดินทางเมื่อทำได้อย่างปลอดภัย เปิดโหมดรับอากาศภายนอกเป็นช่วง ๆ และหลีกเลี่ยงการนั่งในรถที่ปิดสนิทและร้อนจัดนาน ๆ

หากเพิ่งรับรถมาใหม่ ช่วงแรกควรให้ความสำคัญกับการระบายอากาศเป็นพิเศษ โดยเฉพาะก่อนพาเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนที่ไวต่อกลิ่นขึ้นรถ และไม่ควรพยายามกลบกลิ่นด้วยน้ำหอมฉุน เพราะนั่นเพิ่มสารระเหยเข้าไปอีกชั้นโดยไม่ได้แก้ต้นเหตุ

สรุปคือ กลิ่นรถใหม่มีที่มาจากสารระเหยของวัสดุภายในรถจริง แต่ไม่ใช่หลักฐานว่ารถทุกคันกำลังปล่อยสารอันตรายในระดับเดียวกัน การเปิดทางให้อากาศถ่ายเท ลดความร้อนสะสม และไม่สูดกลิ่นในรถปิดทึบนาน ๆ คือวิธีรับมือที่ตรงจุดที่สุด