ทำไมตาแดงหลังว่ายน้ำจึงไม่ควรโทษคลอรีนอย่างเดียว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลงสระตอนแรกน้ำใสดี ว่ายไปไม่กี่รอบก็เริ่มแสบตา พอขึ้นจากน้ำตาขาวแดงเหมือนอดนอน หลายคนจึงหันไปโทษว่า “คลอรีนแรงเกิน” และคิดว่ากลิ่นฉุนแบบสระว่ายน้ำคือเครื่องหมายว่าสระสะอาดมาก

แต่กลิ่นฉุนที่คุ้นจมูกนั้นอาจกำลังบอกเรื่องตรงข้ามกับที่คิด

สระต้องมีคลอรีนในระดับที่เหมาะสมเพื่อฆ่าเชื้อโรคในน้ำ ทว่าเมื่อคลอรีนเจอกับสิ่งที่หลุดออกจากร่างกายคนลงสระ เช่น เหงื่อ ปัสสาวะ เซลล์ผิว คราบสกปรก เครื่องสำอาง หรือผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกาย มันจะเกิดผลพลอยได้ชื่อว่า คลอรามีน สารกลุ่มนี้ระคายเคืองตา ผิวหนัง และระบบทางเดินหายใจได้

ดังนั้นประโยคที่ว่า “คลอรีนบริสุทธิ์ไม่ทำให้ตาแดงเลย” ก็ไม่แม่นนัก เพราะหากระดับสารฆ่าเชื้อหรือค่า pH ของน้ำผิดสมดุล ตาก็ระคายเคืองได้เช่นกัน แต่ในสระใช้งานทั่วไป อาการแสบตาพร้อมกลิ่นเคมีแรงมักชี้ไปที่คลอรามีน ซึ่งเกิดจากคลอรีนที่ถูกใช้ไปทำปฏิกิริยากับสิ่งสกปรกในน้ำ

สิ่งที่น่าจำคือ กลิ่น “คลอรีน” ที่แรงมาก ไม่ได้แปลว่าน้ำสะอาดกว่า ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ อธิบายว่า กลิ่นที่คนส่วนใหญ่เรียกว่ากลิ่นคลอรีนนั้นมักเป็นกลิ่นของคลอรามีน โดยเฉพาะในสระในร่มที่อากาศถ่ายเทไม่ดี สารนี้สามารถระเหยขึ้นมาอยู่เหนือผิวน้ำ แล้วเข้าตาและจมูกของทั้งคนว่ายและคนที่ยืนอยู่ริมสระได้

ตาแดง คันตา แสบตา ไอ หรือแน่นหน้าอกหลังอยู่ในพื้นที่สระ จึงไม่ใช่เรื่องที่ควรฝืน โดยเฉพาะคนที่เป็นหอบหืดหรือมีโรคทางเดินหายใจอยู่เดิม ถ้าออกจากสระแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ปวดตามาก มองเห็นไม่ชัด แพ้แสง มีขี้ตา หรือใส่คอนแทคเลนส์ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจว่าเป็นการระคายเคืองเพียงชั่วคราวหรือมีการติดเชื้อร่วมด้วย

วิธีลดปัญหาไม่ได้ซับซ้อน เริ่มจากอาบน้ำล้างตัวก่อนลงสระ แม้ล้างเพียงช่วงสั้น ๆ ก็ช่วยลดเหงื่อ คราบสกินแคร์ และสิ่งสกปรกที่พร้อมลงไปผสมในน้ำได้ เข้าห้องน้ำก่อนว่าย ไม่ปัสสาวะในสระ และพาเด็กไปเข้าห้องน้ำเป็นระยะ หากท้องเสียควรงดลงสระ เพราะอุจจาระทำให้น้ำปนเปื้อนเชื้อโรคได้ด้วย

หลังว่ายน้ำควรถอดคอนแทคเลนส์ตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ ล้างหน้าและล้างตาด้วยน้ำสะอาดโดยไม่ขยี้ตาแรง แว่นว่ายน้ำที่พอดีกับเบ้าตาช่วยลดการสัมผัสน้ำโดยตรงได้มากสำหรับคนที่ระคายเคืองง่าย

ส่วนของผู้ดูแลสระก็สำคัญไม่แพ้กัน สระที่ดีไม่ใช่สระที่เทคลอรีนจนมีกลิ่นแรง แต่ต้องตรวจระดับคลอรีนอิสระ ค่า pH และคลอรีนรวมอย่างสม่ำเสมอ ดูแลระบบกรองน้ำ และระบายอากาศเหนือผิวน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะสระในอาคาร แนวทางของ CDC ยกตัวอย่างว่าสระสาธารณะควรมีคลอรีนอิสระอย่างน้อย 1 ppm และรักษา pH ราว 7.0–7.8 ตามข้อกำหนดท้องถิ่นและชนิดของสระ

คราวหน้าถ้าเดินเข้าสระแล้วได้กลิ่นเคมีจนแสบจมูก อย่าเพิ่งชมว่าสระนี้ “ใส่คลอรีนถึง” เพราะสิ่งที่กำลังลอยอยู่เหนือผิวน้ำอาจเป็นสัญญาณว่าคลอรีนกำลังรับมือกับของที่ไม่ควรอยู่ในสระมากเกินไปต่างหาก