ความรู้สึกเดจาวู เรื่องนี้เคยเกิดขึ้นแล้วหรือเปล่า? หรือสมองเรากำลังหลอกเรา?
เดินเข้าร้านกาแฟที่ไม่เคยมา แต่รู้สึกว่าเคยมานั่งตรงนี้แล้ว คุยเรื่องนี้แล้ว นี่คือเดจาวู
เดฌา-วูว์ ฝรั่งเศส déjà-vu แปลตรงตัวว่า เคยเห็นแล้ว เป็นคำที่เอมีล บัวรัก ใช้ในหนังสือ ลาเวอนีร์เดซีย็องส์ปซีชิก เป็นคนแรก หมายความถึงอาการที่รู้สึกว่า เหตุการณ์ที่เพิ่งพบเจอนั้นคลับคล้ายคลับคลาว่าเคยพบเจอมาแล้ว เป็นประสบการณ์ทางจิต เกิดได้กับทุกคนและทุกเวลา ไม่ว่าหลับหรือตื่น
และคุณไม่ได้เป็นคนเดียว
พบว่าผู้ที่มีสุขภาพดีประมาณ 60-70 เปอร์เซ็นต์ เคยเกิดความรู้สึกแปลกประหลาดแบบเดจาวู
โดย เดจาวู มักเกิดขึ้นบ่อยในช่วงวัยที่มีอายุ 15-25 ปี และจะค่อยๆ เกิดขึ้นน้อยลงเมื่อมีอายุเพิ่มมากขึ้น
วัยที่สมองกำลังสร้างตัวตน กำลังจำเยอะ คิดเยอะ เดจาวูเลยเกิดบ่อย
วิทยาศาสตร์อธิบายว่ายังไง?
เมื่อก่อนเราคิดว่าเดจาวูคือเรื่องลี้ลับ ระลึกชาติ โลกคู่ขนาน แต่ปัจจุบันวิทยาศาสตร์บอกว่าไม่ใช่
ในทางวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่ให้ความเห็นไว้ว่าเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นกับสมอง ไม่ใช่เรื่องลึกลับเหนือธรรมชาติ
มี 3 ทฤษฎีหลักที่อธิบายได้ดีที่สุด
1. Fact-Checking ของสมองกำลังทำงาน
วิทยาศาสตร์อธิบายว่า เดจาวู ไม่ใช่ข้อผิดพลาดของระบบความจำ แต่คือสัญญาณที่บ่งชี้ว่ากลไกตรวจสอบข้อเท็จจริง Fact-Checking ของสมองส่วนหน้ากำลังทำงานได้ดีเยี่ยม ซึ่งเป็นความขัดแย้งระหว่าง ความรู้สึกว่าคุ้นเคย กับ ความตระหนักรู้ว่าไม่เคยเกิดขึ้นจริง
สมองส่วนหนึ่งบอกว่า เฮ้ย คุ้นว่ะ อีกส่วนบอกว่า ไม่เคยเกิดนะ ความขัดแย้งนี้แหละที่ทำให้เราขนลุก
2. การรับรู้แยกส่วน Split Perception
คุณอาจเคยมองแวบหนึ่งไปที่ร้านกาแฟแบบไม่ตั้งใจ สมองเก็บภาพไว้แล้วลืมไป 5 วินาทีต่อมาคุณมองใหม่อีกครั้ง สมองบอกว่า เคยเห็นแล้ว! ทั้งที่เพิ่งเห็นเมื่อ 5 วิที่แล้วนี่เอง ทฤษฎีนี้เรียกว่า การรับรู้แยกส่วน และ การจัดเก็บที่ผิดพลาด ที่อธิบายว่าข้อมูลใหม่ถูกส่งไปคลังความจำระยะยาวโดยไม่ตั้งใจ
3. ไฟฟ้าสมองรวนนิดๆ
ทางการแพทย์เรียกว่า การไหลของคลื่นกระแสไฟฟ้าในสมองเกิดการผิดปกติ ทำให้การกระทำที่กำลังทำอยู่ ณ ขณะนั้น คลับคล้ายว่าเคยเกิดมาก่อนหน้านี้มาแล้ว แต่ไม่สามารถจำเวลาได้
เหมือนคอมพิวเตอร์ที่เปิดไฟล์ใหม่แต่ไปเซฟทับชื่อไฟล์เก่า
แล้วทฤษฎีโลกคู่ขนานล่ะ?
อีกฝั่งก็เชื่อว่า จักรวาลคู่ขนาน การที่รู้สึกหรือเห็นภาพที่คล้ายว่าเคยทำมาก่อน เชื่อว่านั่นคือสิ่งที่เราเคยทำจริง แต่เป็นเราในอีกโลกหนึ่งต่างหาก จากการถูกผูกกันด้วยสายใยบางอย่าง เพราะสมองมีคลื่นตรงกัน ในบางจังหวะที่เหมาะสม กระแสประสาทจูนกัน เราก็ได้รับรู้ถึงกระแสความคิดจากตัวเราในอีกโลก
ฟังดูเหมือนหนัง แต่ก็ยังไม่มีใครพิสูจน์ได้ 100%
สรุป เดจาวูอันตรายไหม?
ไม่อันตรายเลย ถ้าเป็นนานๆ ครั้ง ครั้งละไม่กี่วินาที แล้วหายไป นั่นคือสมองคุณปกติและฉลาดด้วยซ้ำ เพราะมันกำลังตรวจสอบความจำตัวเองอยู่
แต่ถ้าเป็นบ่อยมาก วันละหลายครั้ง ร่วมกับอาการชัก เหม่อลอย อันนั้นควรไปหาหมอ
ครั้งต่อไปที่คุณรู้สึกว่า เรื่องนี้เคยเกิดขึ้นแล้ว ลองหยุดแล้วถามตัวเองว่า เรากำลังคุ้นกับอะไร? กลิ่น? แสง? มุมโต๊ะ? บางทีคุณอาจจะเจอคำตอบว่า อ๋อ เคยเห็นมุมนี้ในไอจีคนอื่นมานี่เอง
ความรู้สึกเดจาวูอาจไม่ใช่เรื่องของชาติที่แล้ว แต่เป็นเรื่องของสมองที่พยายามบอกเราว่า จำดีๆ สิ เราเคยเห็นอะไรคล้ายๆ แบบนี้มาแล้วนะ
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
จังหวัดไหนฝนตกน้อยที่สุดในไทย เปิดข้อมูล 3 ปีย้อนหลัง พบตัวเลขที่น่าสนใจ
ผึ้งหลวงหิมาลัย ผึ้งยักษ์แห่งขุนเขาสูง ผู้สร้างรังบนหน้าผาสูงชัน
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
คำชะโนด งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดโพยชุดใหญ่! เลขเด่นสีเหลืองมาแล้ว จัดเต็มสองฝั่ง พร้อมเลขสามตัวตรง 7 ชุด
หวยออกวันอังคารย้อนหลัง 10 ปี เปิดสถิติ 34 งวด เช็กเลขท้าย 2 ตัวซ้ำ พร้อมเลขโดดออกบ่อย
10 จังหวัดที่ประชากรหนาแน่นที่สุดในไทย ปี 2569 นนทบุรีแน่นกว่าค่าเฉลี่ยประเทศ 16 เท่า
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ทำไมห้าง Big C ถึงมีข่าวทยอยปิดบางสาขา ทั้งที่อยู่ในทำเลดีและเดินทางสะดวก
ขายแพงแล้วคนแย่งกันซื้อ! ทำไมร้านหรูยิ่งตั้งราคาสูง คนบางกลุ่มยิ่งอยากได้
มิราเคิลเบอร์รี่ ผลไม้มหัศจรรย์ที่เปลี่ยนรสเปรี้ยวให้กลายเป็นความหวาน
ผึ้งหลวงหิมาลัย ผึ้งยักษ์แห่งขุนเขาสูง ผู้สร้างรังบนหน้าผาสูงชัน
กุหลาบ ‘Double Delight’ ความงามสองสีที่มาพร้อมกลิ่นหอมอันเป็นเอกลักษณ์
จังหวัดไหนฝนตกน้อยที่สุดในไทย เปิดข้อมูล 3 ปีย้อนหลัง พบตัวเลขที่น่าสนใจ

