ทำไมบางคนซื้อของตามกระแส แต่บางคนเห็นแล้วเดินผ่าน

เห็นลาบูบู้ หม้อทอดไร้น้ำมัน หรือน้ำหอมตัวฮิตผ่านหน้าฟีดบ่อย ๆ บางคนเริ่มอยากซื้อทันที แต่บางคนมองแล้วเดินผ่านไปเฉย ๆ ทำไมของชิ้นเดียวกันถึงดึงดูดคนไม่เท่ากัน? คำตอบอาจไม่ได้อยู่ที่สินค้าอย่างเดียว แต่อยู่ที่เรามองคนรอบตัวและมองตัวเองอย่างไรด้วย

ทำไมเราถึงอยากซื้อของตามกระแส?

1. Bandwagon Effect — เห็นคนใช้เยอะก็เริ่มสนใจ

เวลาไม่แน่ใจว่าอะไรดี เรามักดูว่าคนอื่นเลือกอะไร การเห็นสินค้าชิ้นหนึ่งอยู่ในมือคนจำนวนมากจึงอาจทำให้รู้สึกว่า “ของชิ้นนี้น่าจะมีดี” นี่เป็นทางลัดในการตัดสินใจ แต่ความนิยมยังบอกไม่ได้ว่าสินค้านั้นเหมาะกับเราหรือเปล่า งานวิจัยเรื่องอิทธิพลของกลุ่มพบว่า ความเห็นของคนรอบข้างมีผลต่อการตัดสินใจได้ แม้แต่ในเรื่องที่ดูเหมือนตัดสินด้วยตัวเองได้ง่าย

2. Conformity กับ FOMO — กลัวตกขบวน

บางครั้งเราไม่ได้อยากได้ของมากเท่ากับอยากร่วมวงคุยกับเพื่อน หรือไม่อยากเป็นคนเดียวที่ยังไม่มี ความรู้สึกกลัวพลาด หรือ FOMO จึงเข้ามาเกี่ยวข้องได้ งานวิจัยเกี่ยวกับ FOMO อธิบายความรู้สึกนี้ในแง่ความกังวลว่าคนอื่นกำลังมีประสบการณ์ดี ๆ โดยไม่มีเราอยู่ด้วย

พอเจอคำว่า Flash Sale หรือสินค้าล็อตพิเศษ ความอยากซื้อก็อาจมาเร็วกว่าคำถามว่า เราจะใช้มันจริงไหม

3. ซื้อเพื่อบอกว่าฉันเป็นใคร

ของบางชิ้นไม่ได้มีค่าแค่การใช้งาน เสื้อแบบเดียวกับดารา หรือน้ำหอมที่กลุ่มเพื่อนพูดถึง อาจเป็นวิธีแสดงรสนิยมและความรู้สึกว่าเราเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มได้ งานศึกษาด้านการตลาดพบว่า ผู้บริโภคบางคนใช้แบรนด์สื่อถึงภาพลักษณ์และตัวตนที่อยากแสดงออก

แล้วคนที่ไม่ตามกระแสล่ะ?

เขาไม่ได้จำเป็นต้องหยิ่งหรือชอบทำตรงข้ามกับคนอื่น บางคนแค่รู้ว่าตัวเองชอบอะไร มีของที่ใช้ดีอยู่แล้ว หรือมองว่าราคาไม่คุ้มกับการใช้งาน ต่อให้ทั้งฟีดบอกว่า “ต้องมี!” ก็ยังตอบตัวเองได้ว่า “ยังไม่จำเป็น”

อีกกรณีหนึ่งคือ ยิ่งรู้สึกว่ามีคนมาบังคับให้ซื้อ ก็ยิ่งอยากถอยออกมา ในทางจิตวิทยามีแนวคิด Psychological Reactance อธิบายการต่อต้านเมื่อคนรู้สึกว่าเสรีภาพในการเลือกของตัวเองถูกคุกคาม แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ไม่ซื้อของฮิตกำลังมีปฏิกิริยานี้

ก่อนกดซื้อ ลองถามตัวเองสั้น ๆ ว่า ถ้าพรุ่งนี้ไม่มีใครพูดถึงของชิ้นนี้แล้ว เรายังอยากได้อยู่ไหม? ถ้าคำตอบคือใช่ ก็ซื้อเพราะมันเหมาะกับเราได้เต็มที่ แต่ถ้าคำตอบคือไม่แน่ใจ การเดินผ่านไปก่อนก็เป็นทางเลือกเหมือนกัน

ไม่มีใครผิดที่ชอบของตามกระแส และคนที่ไม่ซื้อก็ไม่ได้เหนือกว่าใคร ประเด็นอยู่ที่เราเลือกเอง หรือปล่อยให้ความกลัวตกขบวนเลือกแทน