ทำไมเสียงตัวเองในคลิปจึงฟังแปลกกว่าตอนพูด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนน่าจะเคยมีนาทีนี้อยู่เหมือนกัน กดเล่นคลิปที่เพิ่งพูดไปด้วยความมั่นใจ แล้วต้องรีบกดหยุด เพราะเสียงที่ออกมาดูเล็ก แหลม หรือไม่ใช่คนเดียวกับที่เราได้ยินตอนกำลังพูดเลย ทั้งที่คนในคลิปก็คือเรา และไมโครโฟนก็ไม่ได้ตั้งใจแกล้งกัน

ความรู้สึกขัดใจเกิดขึ้นเพราะระหว่างที่เราพูด หูของเราไม่ได้รับเสียงจากทางเดียว ร่างกายส่งเสียงของเราไปถึงหูผ่านทั้งอากาศและแรงสั่นสะเทือนภายในศีรษะ จึงสร้างเวอร์ชันของเสียงที่เราคุ้นเคยมาตลอด

เราได้ยินตัวเองผ่าน 2 เส้นทาง

เส้นทางแรกคือเสียงผ่านอากาศ เสียงออกจากปาก เดินทางในห้อง แล้วเข้าหูเหมือนเสียงของคนอื่น นี่คือส่วนที่คนรอบตัวและไมโครโฟนรับได้เป็นหลัก

อีกเส้นทางคือ การนำเสียงผ่านกระดูก เมื่อเราพูด สายเสียง ขากรรไกร และกะโหลกเกิดแรงสั่นสะเทือน แรงนี้ส่งต่อไปยังหูชั้นในโดยไม่ต้องอ้อมผ่านอากาศเหมือนปกติ ส่วนผสมนี้ทำให้เสียงที่เราได้ยินจากตัวเองมักรู้สึกแน่น ทุ้ม และกังวานกว่าที่คนอื่นได้ยิน

มหาวิทยาลัยโตเกียวอธิบายว่า ขณะพูด หูรับเสียงผ่านทั้งอากาศและกระดูก แต่เมื่อฟังเสียงบันทึก เราได้รับเพียงเสียงผ่านอากาศ จึงรู้สึกราวกับเสียงนั้นไม่ใช่ของตัวเอง

คลิปไม่ได้ขโมยเสียงดี ๆ ของเราไป

พอฟังจากคลิป ส่วนที่เคยถูกเติมด้วยแรงสั่นสะเทือนในกะโหลกหายไป เหลือเสียงที่เดินทางออกมานอกร่างกายอย่างเดียว จึงอาจฟังบางหรือสูงกว่าที่คุ้นเคย นั่นไม่ได้แปลว่าเสียงจริงของเราน่าเกลียด และไม่ได้หมายความว่าเสียงที่อยู่ในหัวเป็นของปลอม เพียงแต่เป็นเสียงคนละมุมของคนคนเดียวกัน

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี 2023 พบว่า การนำเสียงผ่านกระดูกมีส่วนช่วยให้สมองแยกแยะเสียงของตนเองจากเสียงผู้อื่นได้ การฟังตัวเองผ่านลำโพงจึงไม่ได้ต่างแค่โทนเสียง แต่ยังขาดความรู้สึกจากการสั่นสะเทือนซึ่งปกติมาพร้อมกับการเปล่งเสียงด้วย

คำตอบตรง ๆ คือ เสียงในคลิปใกล้กับสิ่งที่คนอื่นได้ยินมากกว่าเสียงในหัวเรา แต่ก็ไม่ใช่สำเนาที่เที่ยงตรงร้อยเปอร์เซ็นต์ เพราะชนิดไมโครโฟน ระยะห่าง ห้องที่อัด ระบบตัดเสียง และลำโพงหรือหูฟังที่ใช้เล่น ล้วนแต่งโทนเสียงได้อีกชั้นหนึ่ง

ทำไมยิ่งฟังยิ่งรู้สึกรับไม่ได้

อีกส่วนหนึ่งคือความไม่คุ้นเคย เราใช้ชีวิตมากับเสียงเวอร์ชันที่ผสมการนำเสียงผ่านกระดูก พอได้ยินเวอร์ชันภายนอก สมองจึงจับความต่างได้ไวเป็นพิเศษ เหมือนเห็นหน้าตัวเองในภาพที่ไม่ได้กลับด้าน ไม่ได้ผิดปกติ แต่ไม่ตรงกับภาพจำ

ถ้าต้องทำคลิปหรือพอดแคสต์ อย่ารีบตัดสินเสียงตัวเองจากการฟังครั้งแรก ลองอัดในห้องเงียบ วางไมค์ห่างปากพอเหมาะ ฟังผ่านหูฟังเดิมหลายครั้ง และปรับเรื่องความชัดของคำหรือจังหวะพูดก่อนไล่แก้โทนเสียง ความคุ้นชินจะค่อย ๆ มาเอง และสิ่งที่ผู้ฟังรับรู้ส่วนใหญ่คือความเป็นธรรมชาติและเนื้อหาที่สื่อสารได้ชัด ไม่ใช่ความทุ้มแบบที่เราได้ยินอยู่คนเดียวในหัว