คีจองดง หมู่บ้านเกาหลีเหนือที่เห็นได้จากฝั่ง DMZ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

จากจุดสังเกตการณ์ฝั่งเกาหลีใต้ เมื่อมองข้ามแนวรั้วและทุ่งโล่งของเขตปลอดทหาร จะเห็นกลุ่มอาคารสีฟ้า ชมพู และขาวเรียงตัวเป็นระเบียบ มีเสาธงสูงเด่นอยู่ด้านหลัง ภาพนี้คือ คีจองดง หรือ “หมู่บ้านสันติภาพ” ในชื่อที่เกาหลีเหนือใช้เรียก แต่สื่อเกาหลีใต้และตะวันตกมักเรียกมันว่า “หมู่บ้านโฆษณาชวนเชื่อ”

คีจองดงตั้งอยู่ฝั่งเหนือของเส้นแบ่งเขตทหาร ตรงข้ามหมู่บ้านแดซองดงของเกาหลีใต้ ห่างกันราว 1.8 กิโลเมตร ทั้งสองหมู่บ้านอยู่ในบริบทพิเศษของ DMZ ซึ่งเกิดขึ้นหลังข้อตกลงสงบศึกปี 1953 จึงเป็นพื้นที่ที่มองเห็นกันได้ แต่เข้าถึงและตรวจสอบกันไม่ได้ง่ายเหมือนเมืองทั่วไป

สิ่งที่ทำให้คีจองดงถูกพูดถึงมานาน ไม่ได้อยู่ที่สีของอาคาร แต่อยู่ที่คำถามว่า มีคนอาศัยอยู่จริงแค่ไหน ฝั่งเกาหลีเหนือระบุว่าที่นี่เป็นชุมชนเกษตรรวมราว 200 ครัวเรือน มีโรงเรียน สถานพยาบาล และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับประชาชน ขณะที่ฝั่งเกาหลีใต้ยืนยันมานานว่าหมู่บ้านถูกสร้างขึ้นเพื่อแสดงภาพความเจริญแก่คนที่มองมาจากใต้เส้นแบ่งเขต

รายงานของ Los Angeles Times เมื่อปี 2018 อ้างคำอธิบายจากผู้บังคับบัญชาฝั่งกำลังร่วมเกาหลีใต้ว่า อาคารบางหลังมีหน้าต่างที่ดูคล้ายถูกทาสีขึ้นมา และบางโครงสร้างดูเหมือนเป็นเพียงเปลือกอาคาร สังเกตจากแสงไฟที่สว่างในชั้นบนแต่หรี่ลงในชั้นล่าง เรื่องเล่านี้จึงกลายเป็นภาพจำของ “เมืองฉากหนัง” ที่ตั้งอยู่กลางเขตชายแดน

แต่คำว่า “ตึกปลอม” ควรใช้ด้วยความระวัง เพราะบุคคลภายนอกไม่มีสิทธิเข้าไปสำรวจภายในอย่างอิสระ หลักฐานที่ถูกเผยแพร่ส่วนใหญ่เป็นการสังเกตระยะไกลจากกล้องกำลังขยาย ภาพถ่าย และคำบอกเล่าของเจ้าหน้าที่ จึงยืนยันได้ว่ามีข้อสงสัยต่อการใช้งานของอาคารหลายหลัง แต่ยังไม่ใช่การตรวจพิสูจน์ภายในแบบเปิดเผยต่อสาธารณะ

ความน่าสนใจของคีจองดงจึงอยู่ตรงที่มันทำหน้าที่เป็น “ภาพที่ถูกมอง” มากกว่าจะเป็นเมืองที่คนภายนอกเข้าไปใช้ชีวิตได้จริง ผังอาคารสีสดและเสาธงถูกจัดให้เห็นชัดจากฝั่งใต้ ราวกับออกแบบมาเพื่อสื่อสารข้ามพรมแดนโดยไม่ต้องให้ใครเดินข้ามพรมแดนเลย

อีกสัญลักษณ์หนึ่งคือการแข่งขันเสาธงระหว่างสองหมู่บ้าน ในช่วงสงครามเย็น ทั้งสองฝ่ายเคยเพิ่มความสูงของเสาธงแข่งกันหลายรอบ แหล่งข้อมูลฝั่งเกาหลีใต้ระบุว่าเสาธงที่คีจองดงสูง 160 เมตร ขณะที่เสาธงแดซองดงสูง 99.8 เมตร ภาพเสาธงสองฝั่งจึงไม่ได้เป็นเพียงภูมิทัศน์ชายแดน แต่เป็นการประกาศศักดิ์ศรีที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

ส่วนเรื่องลำโพงกระจายเสียงก็มีประวัติจริง รายงานปี 2018 บันทึกว่าเสียงเพลงจากลำโพงในคีจองดงลอยข้ามพื้นที่ชนบทมาได้ ขณะเดียวกันการใช้ลำโพงโฆษณาชวนเชื่อตามแนวชายแดนเป็นเรื่องที่ทั้งสองฝ่ายเคยใช้และยุติเป็นช่วง ๆ หลังการประชุมระหว่างเกาหลีในปี 2018 เกาหลีใต้ถอดลำโพงของตนออก ต่อมาในปี 2025 รัฐบาลเกาหลีใต้ประกาศถอดลำโพงประจำที่ทั้งหมด 20 ชุด และระบุว่ายังพบการบำรุงรักษาลำโพงฝั่งเหนือ แต่ไม่เห็นสัญญาณว่าถูกถอดออก

ดังนั้น ภาพจำว่าไฟในคีจองดงถูกเปิดปิดอัตโนมัติเพื่อหลอกว่ามีคนอยู่ หรือมีการเปิดเสียงชวนให้ชาวเกาหลีใต้แปรพักตร์ทุกวัน เป็นข้อกล่าวหาที่แพร่หลายจากการสังเกตในอดีต ไม่ควรถูกเล่าว่าเป็นสถานะปัจจุบันที่ยืนยันได้แล้วทั้งหมด สิ่งที่ยืนยันได้ชัดกว่าคือ คีจองดงเป็นพื้นที่ที่ความจริงถูกบดบังด้วยข้อจำกัดการเข้าถึง และภาพของมันถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของการแข่งขันทางการเมืองระหว่างสองฝั่งมานานหลายทศวรรษ

คีจองดงจึงไม่ใช่แค่หมู่บ้านลึกลับ แต่มันคือฉากชายแดนที่อาคาร เสาธง แสงไฟ และเสียงลำโพง ล้วนมีความหมายทางการเมืองมากพอ ๆ กับหน้าที่การใช้งานของมันเอง