โหล “เป่า” ของซุน เย่าถิงมีความหมายอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บนชั้นไม้เก่าในห้องเงียบ ๆ โหลใบหนึ่งอาจดูเป็นเพียงภาชนะเก็บของธรรมดา แต่สำหรับขันทีในราชสำนักจีน มันอาจเป็นสิ่งที่ต้องรักษาไว้ยิ่งกว่าทรัพย์สินทั้งชีวิต ซุน เย่าถิง ผู้ถูกเรียกว่าเป็นขันทีจักรวรรดิจีนคนสุดท้าย เคยมี “เป่า” หรือ “ของล้ำค่า” ของตนเองอยู่ในโหลเช่นนั้น

เรื่องนี้มักถูกเล่าว่าเป็นโหลผักดองใส่ “ของสงวน” และมีรายละเอียดชวนสะเทือนใจมากมาย แต่เมื่อเทียบกับบันทึกของผู้เขียนชีวประวัติและรายงานข่าวที่สัมภาษณ์คนใกล้ชิดเขา ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้คือ ซุนเก็บอวัยวะที่ถูกตัดไว้ในโหลด้วยวิธีดั้งเดิม เพื่อหวังว่าจะได้ถูกฝังพร้อมร่างในวันตาย

เด็กแปดขวบที่ประวัติศาสตร์ทิ้งไว้ข้างหลัง

ซุน เย่าถิงเกิดใกล้เมืองเทียนจินในครอบครัวยากจน ปี 1911 ขณะอายุ 8 ขวบ พ่อของเขาทำการตอนให้ที่บ้านโดยไม่มีการวางยาสลบ ครอบครัวหวังว่าลูกชายจะได้เข้าไปรับใช้ในวังและมีทางรอดจากความยากลำบาก

หลังบาดแผลฟื้นตัว เขากลับพบว่าจักรพรรดิผู่อี๋สละราชสมบัติไปแล้วไม่กี่สัปดาห์ ความหวังที่แลกด้วยร่างกายจึงแทบพังลงทันที ถึงอย่างนั้น ซุนยังเดินทางไปปักกิ่งเมื่อโตขึ้น และภายหลังได้ทำงานรับใช้ฝ่ายในของราชสำนักที่ยังคงอยู่ในพระราชวังต้องห้ามช่วงหนึ่ง

“เป่า” ไม่ใช่ของขลัง แต่คือความหวังว่าจะกลับไปอย่างครบถ้วน

คำว่า “เป่า” แปลตรงตัวว่า “สมบัติ” เป็นคำที่ขันทีใช้เรียกอวัยวะของตนที่ถูกตัดออก บันทึกของผู้เขียนชีวประวัติ เจี่ย อิงหัว ระบุว่าซุนเก็บสิ่งนี้ไว้ในโหลแบบดองรักษาสภาพ เพราะมีความเชื่อว่าหลังตายควรถูกฝังพร้อมร่าง เพื่อเป็น “ชายที่สมบูรณ์” ในปรโลก

ส่วนรายละเอียดที่ว่าต้องแช่น้ำเกลือ น้ำมัน หรือมีการซื้อโหลของผู้อื่นมาทดแทนนั้น ยังไม่พบหลักฐานน่าเชื่อถือที่ยืนยันว่าเป็นกรณีของซุนโดยตรง เช่นเดียวกับเรื่องถูกสาปให้ไปเกิดเป็นสัตว์ชนิดใดชนิดหนึ่ง ซึ่งควรแยกออกจากข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์

สิ่งที่ยืนยันตรงกันจากหลายรายงานคือ โหลนั้นมีความหมายกับเขามาก ไม่ใช่เพราะมันมีมูลค่าในตลาด แต่เพราะเป็นชิ้นส่วนสุดท้ายที่เชื่อมเขาไว้กับความเป็นมนุษย์แบบที่สังคมยุคนั้นพรากไป

วันที่ “สมบัติ” ถูกโยนทิ้ง

ต่อมาในช่วงปฏิวัติวัฒนธรรมจีนระหว่างปี 1966–1976 ครอบครัวของซุนกลัวว่าจะถูกเล่นงานจากการมีสิ่งของที่โยงกับระบอบเก่า จึงทิ้ง “เป่า” ของเขาไป รายงานของ Los Angeles Times และ ABC ระบุว่าความทรงจำนี้เป็นหนึ่งในไม่กี่เรื่องที่ทำให้ซุนร้องไห้เมื่อเล่าในวัยชรา

ความสูญเสียครั้งนั้นจึงไม่ใช่แค่การทำของหาย หากเป็นการตัดความหวังสุดท้ายของชายคนหนึ่งที่ต้องการให้พิธีศพของตนจบลงตามความเชื่อเดิม

ซุน เย่าถิงเสียชีวิตเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 1996 ที่วัดกว่างหัวในปักกิ่ง ขณะอายุ 93 ปี เขาไม่อาจได้ฝังพร้อม “เป่า” ของตัวเอง เรื่องของโหลใบนั้นจึงไม่ได้สะท้อนความพิสดารของวังจีนเพียงอย่างเดียว แต่เผยราคาที่คนยากจนคนหนึ่งต้องจ่าย เพื่อไล่ตามโอกาสซึ่งหายไปก่อนชีวิตของเขาจะเริ่มต้นเสียอีก