ภาพแผนกอาหารสดจีนที่ไวรัลมีข้อเท็จจริงแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตู้ปลาเป็นแถว เนื้อปลาวางบนน้ำแข็ง ผักสดอยู่ไม่ไกลกัน และพนักงานรอหยิบสินค้าตามที่ลูกค้าชี้เลือก ภาพแบบนี้ทำให้แผนกอาหารสดของจีนดูต่างจากซูเปอร์มาร์เก็ตที่คุ้นตาอย่างมาก โดยเฉพาะเมื่อมีภาพไวรัลของจระเข้ ฉลาม กบ หรือตะพาบปรากฏอยู่ในร้าน

ความจริงที่ยืนยันได้คือ ร้านอาหารสดและไฮเปอร์มาร์เก็ตจีนจำนวนมากยังเน้นการเลือกวัตถุดิบสดตรงหน้า ลูกค้าจึงพบสัตว์น้ำเป็น ๆ ได้บ่อยกว่าร้านค้าสมัยใหม่ในหลายประเทศ ไม่ได้หมายความว่าทุกร้านขายสัตว์ประหลาด หรือมีการวางสัตว์ทุกชนิดให้หยิบเลือกอย่างไร้กติกา

“สด” คือคุณสมบัติที่ลูกค้ามองเห็นได้

ปลา กุ้ง ปู หอย และสัตว์น้ำจืดบางชนิดอยู่ในตู้เพื่อให้เห็นสภาพก่อนซื้อ ลูกค้าเลือกตัวที่ต้องการ แล้วให้พนักงานชั่ง ทำความสะอาด หรือแล่ต่อได้ทันที แนวทางนี้เป็นส่วนผสมระหว่างตลาดสดกับร้านค้าปลีกขนาดใหญ่ จึงมีทั้งพื้นขายผัก ตู้แช่เนื้อ และบ่อสัตว์น้ำอยู่ในอาคารเดียวกัน

ซูเปอร์มาร์เก็ตยุคใหม่ของจีนยังพยายามยกระดับระบบนี้ด้วยข้อมูลแหล่งที่มาและการสั่งผ่านแอป ตัวอย่างเช่น Freshippo ของ Alibaba ใช้รหัสสินค้าให้ผู้ซื้อดูข้อมูลการจัดหา และมีบริการนำวัตถุดิบไปปรุงในร้านได้ วัฒนธรรมการเลือกของสดจึงไม่ได้หายไป แต่ถูกวางเข้ากับระบบค้าปลีกดิจิทัล

แล้วจระเข้กับฉลามทั้งตัวล่ะ

ภาพสัตว์ขนาดใหญ่ในตู้แช่หรือบนเคาน์เตอร์มีโอกาสเกิดขึ้นได้ในร้านเฉพาะพื้นที่ ร้านค้าส่ง หรือช่วงโปรโมตสินค้า แต่ยังไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือพอที่จะสรุปว่าเป็นภาพปกติของวอลมาร์ตทุกสาขา หรือเป็นมาตรฐานของซูเปอร์มาร์เก็ตจีนทั้งประเทศ โดยเฉพาะภาพที่ถูกแชร์ต่อโดยไร้สถานที่และวันเวลาชัดเจน

จุดที่ควรแยกให้ออกคือ สัตว์เพาะเลี้ยงเพื่ออาหาร กับสัตว์ป่าหรือสัตว์คุ้มครอง การเห็นของสดหลากหลายชนิดไม่ได้เปิดทางให้ค้าสัตว์ป่าตามใจชอบ จีนมีคำสั่งปี 2020 ห้ามล่า ค้า ขนส่ง และบริโภคสัตว์ป่าบกที่เข้าเกณฑ์กฎหมายเพื่อเป็นอาหาร รวมถึงห้ามบริโภคสัตว์ป่าบกคุ้มครองและสัตว์ที่เพาะเลี้ยงหรือกักขังในกลุ่มดังกล่าว

สิ่งที่ภาพไวรัลบอกเราได้จริง

ภาพเหล่านี้สะท้อนว่าความหมายของคำว่า “ของสด” ต่างกันตามวัฒนธรรมและระบบค้าปลีก สำหรับลูกค้าบางกลุ่ม การเห็นวัตถุดิบก่อนซื้อคือความมั่นใจเรื่องคุณภาพ ขณะที่คนซึ่งคุ้นกับเนื้อแพ็กสูญญากาศอาจรู้สึกว่าเกินรับไหว

คำตอบสั้น ๆ คือ แผนกอาหารสดในจีนมีความหลากหลายและขายสัตว์น้ำมีชีวิตจริง แต่คำเล่าว่า “กินทุกอย่างที่ขยับได้” เป็นการเหมารวม และภาพจระเข้หรือฉลามควรถูกมองเป็นกรณีเฉพาะจนกว่าจะตรวจสอบร้าน สถานที่ และชนิดสัตว์ได้ชัดเจน ภาพประกอบในบทความนี้สร้างขึ้นเพื่ออธิบายบรรยากาศ ไม่ใช่ภาพหลักฐานจากร้านจริง