ผู้ป่วยฟอกไตเสียเงินเดือนละเท่าไร ค่าฟอก 1,500–3,500 บาทต่อครั้ง แล้วสิทธิช่วยแค่ไหน

คำถามว่า “ผู้ป่วยฟอกไตเสียเงินเดือนละเท่าไร” อาจไม่มีคำตอบเป็นตัวเลขเดียว เพราะค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับค่าบริการของสถานพยาบาล จำนวนครั้งที่ฟอก และที่สำคัญคือ สิทธิการรักษาของผู้ป่วย

ข้อมูลจากโรงพยาบาลหนองคายระบุว่า ค่าบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมอยู่ที่ประมาณ 1,500–3,500 บาทต่อครั้ง โดยยังมีค่าใช้จ่ายบางรายการ เช่น ยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงและอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่อาจเกิดขึ้นเพิ่มเติม

ถ้าคิดตัวอย่างกรณีฟอก 3 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือประมาณ 13 ครั้งต่อเดือน เฉพาะค่าฟอกเลือดก็อาจอยู่ในช่วงประมาณ 19,500–45,500 บาทต่อเดือน หากต้องชำระเองทั้งหมด

แต่ตัวเลขนี้ยังไม่ใช่จำนวนเงินที่ผู้ป่วยทุกคนต้องควักจากกระเป๋า เพราะระบบสิทธิการรักษาสามารถช่วยลดหรือครอบคลุมค่าใช้จ่ายได้แตกต่างกัน

ค่าฟอกไตต่อครั้งอยู่ที่เท่าไร

ราคาค่าฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมไม่ได้เป็นอัตราเดียวกันทุกแห่ง

เอกสารความรู้เรื่องโรคไตของโรงพยาบาลหนองคายระบุค่าบริการไว้ที่ 1,500–3,500 บาทต่อครั้ง ขณะที่สถานพยาบาลบางแห่งมีอัตราค่าบริการสำหรับผู้ชำระเงินสดแตกต่างกัน เช่น โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ สระบุรี ระบุค่าฟอกเลือดสำหรับผู้ชำระเงินสดไว้ที่ 2,100 บาทต่อครั้ง และโรงพยาบาลขอนแก่นรามระบุแพ็กเกจฟอกเลือดที่ 2,000 บาทต่อครั้งสำหรับผู้ชำระเอง

จึงไม่ควรนำตัวเลขของโรงพยาบาลแห่งหนึ่งไปใช้แทนราคาของทุกโรงพยาบาล

สิ่งที่ควรถามสถานพยาบาลโดยตรงคือ ค่าฟอกต่อครั้งรวมอะไรบ้าง และมีรายการใดคิดเพิ่ม

ถ้าฟอก 3 ครั้งต่อสัปดาห์ เดือนหนึ่งต้องใช้เงินเท่าไร

เพื่อให้เห็นภาพง่ายขึ้น สมมติว่าผู้ป่วยฟอกเลือด 3 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือเฉลี่ยประมาณ 13 ครั้งต่อเดือน

ตัวเลขนี้เป็น การคำนวณเพื่อให้เห็นขนาดค่าใช้จ่าย ไม่ใช่ใบเรียกเก็บเงินจริง เพราะจำนวนครั้งและราคาจริงขึ้นอยู่กับแผนการรักษาและสถานพยาบาล

ดังนั้น หากมองเฉพาะกรณี “จ่ายค่าฟอกเองทั้งหมด” ค่าใช้จ่ายเฉพาะส่วนนี้สามารถขึ้นไปถึงระดับ หลายหมื่นบาทต่อเดือน

ค่าใช้จ่ายไม่ได้มีแค่ค่าฟอกไต

คำว่า “ค่าใช้จ่ายในการฟอกไต” กับ “ค่าใช้จ่ายทั้งหมดของผู้ป่วยโรคไต” จึงไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

นอกจากค่าฟอกเลือดแล้ว อาจมีรายการอื่น เช่น ยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดง ค่าอุปกรณ์เกี่ยวกับเส้นเลือด ค่าตรวจทางห้องปฏิบัติการ หรือค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับภาวะแทรกซ้อนและโรคร่วม

ตัวอย่างจากเอกสารโรงพยาบาลหนองคายระบุค่าใช้จ่ายโดยประมาณของยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดงไว้ที่ 10,000 บาทต่อเดือน และระบุค่าอุปกรณ์บางชนิด เช่น สายสวนหลอดเลือดและเส้นเลือดเทียมแยกต่างหาก

อย่างไรก็ตาม รายการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกคนต้องจ่ายเท่ากัน หรือเกิดขึ้นทุกเดือน

อีกส่วนหนึ่งที่หลายครอบครัวต้องนำมาคิดคือ ค่าเดินทางไปโรงพยาบาล โดยเฉพาะผู้ที่ต้องเดินทางหลายครั้งต่อสัปดาห์

แล้วสิทธิการรักษาช่วยแค่ไหน

ตรงนี้เป็นส่วนสำคัญที่สุด เพราะราคาค่าฟอกไตที่เห็นตามสถานพยาบาลไม่ได้เท่ากับจำนวนเงินที่ผู้ป่วยต้องจ่ายจริงเสมอไป

บัตรทอง

ข้อมูลล่าสุดของ สปสช. ระบุว่า ผู้มีสิทธิบัตรทองที่เป็นโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายและเข้าเกณฑ์การรับบริการ สามารถรับบริการบำบัดทดแทนไต รวมถึงการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมตามระบบสิทธิ โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายตามเงื่อนไขที่กำหนด

รายงาน สปสช. ระบุว่าตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2565 มีการปรับนโยบายให้ผู้ป่วยสามารถเลือกวิธีบำบัดทดแทนไตตามความเหมาะสมและความสมัครใจ โดยไม่ต้องร่วมจ่าย ภายใต้หลักเกณฑ์ของระบบ

ดังนั้น คำว่า “ค่าฟอกไตเดือนละ 20,000–40,000 บาท” จึงไม่ควรถูกนำไปสรุปว่าเป็นเงินที่ผู้ป่วยบัตรทองทุกคนต้องควักเอง

ประกันสังคม

ผู้ประกันตนมีระบบสิทธิสำหรับการบำบัดทดแทนไตเช่นกัน แต่รายละเอียดการอนุมัติและการเบิกจ่ายต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของสำนักงานประกันสังคม

ตัวอย่างข้อมูลจากโรงพยาบาลขอนแก่นรามระบุการเบิกค่าฟอกเลือดสำหรับผู้ประกันตนไว้ที่ 1,500 บาทต่อครั้ง โดยมีเงื่อนไขเรื่องจำนวนครั้งต่อสัปดาห์ตามหลักเกณฑ์ของสิทธิ

ขณะที่ข้อมูลของ สปสช. ซึ่งรวบรวมหลักเกณฑ์ 3 กองทุน ระบุว่าผู้ประกันตนที่เข้าสู่ภาวะไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายและได้รับการอนุมัติตามเกณฑ์ สามารถรับการฟอกเลือดตามสิทธิได้โดยไม่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในกรณีที่เข้าเงื่อนไข

จึงควรตรวจสอบกับสถานพยาบาลและสำนักงานประกันสังคมก่อนเริ่มรักษาหรือเปลี่ยนสถานพยาบาล โดยเฉพาะกรณีที่ต้องสำรองจ่าย

สิทธิข้าราชการ

สำหรับสิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ โรงพยาบาลหลายแห่งระบุอัตราการเบิกค่าฟอกเลือดไว้ที่ 2,000 บาทต่อครั้ง ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เช่น โรงพยาบาลขอนแก่นรามและโรงพยาบาลไทยนครินทร์

แต่การเบิกจ่ายไม่ได้หมายความว่าค่าบริการทุกส่วนของทุกโรงพยาบาลจะครอบคลุมทั้งหมด จึงควรตรวจสอบรายการที่เบิกได้กับสถานพยาบาลก่อนเข้ารับบริการ

ทำไมผู้ป่วยแต่ละคนจึงมีค่าใช้จ่ายไม่เท่ากัน

เหตุผลหลักคือ ค่ารักษากับเงินที่ผู้ป่วยจ่ายเองเป็นคนละตัวเลข

สมมติว่าค่าฟอกอยู่ที่ 2,000 บาทต่อครั้ง และฟอกประมาณ 13 ครั้งต่อเดือน ค่าบริการตามราคาดังกล่าวจะเท่ากับประมาณ 26,000 บาท

แต่ถ้าผู้ป่วยมีสิทธิที่ครอบคลุมค่าฟอกตามเงื่อนไข เงินที่ต้องจ่ายเองอาจแตกต่างจาก 26,000 บาทอย่างมาก

ในทางกลับกัน หากเป็นการชำระเงินเองทั้งหมด ผู้ป่วยยังอาจต้องนำค่าเดินทาง ยา การตรวจ และอุปกรณ์บางรายการมาคำนวณเพิ่ม

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการถามเพียงว่า “ฟอกไตเดือนละเท่าไร” อาจไม่เพียงพอ

คำถามที่แม่นกว่าคือ

“ผู้ป่วยรายนี้ใช้สิทธิอะไร ฟอกที่ไหน ฟอกกี่ครั้งต่อสัปดาห์ และมีรายการใดที่ต้องจ่ายเพิ่ม”

สรุปค่าใช้จ่ายผู้ป่วยฟอกไตต่อเดือน

ถ้ามองเฉพาะ ค่าฟอกเลือดกรณีจ่ายเอง และสมมติว่าฟอกประมาณ 3 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือประมาณ 13 ครั้งต่อเดือน ค่าใช้จ่ายจากช่วงราคา 1,500–3,500 บาทต่อครั้งจะอยู่ประมาณ 19,500–45,500 บาทต่อเดือน

แต่ตัวเลขนี้ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายที่ผู้ป่วยทุกคนต้องจ่ายจริง

สิ่งที่เปลี่ยนตัวเลขมากที่สุดคือ สิทธิการรักษา เพราะบัตรทองมีสิทธิครอบคลุมการบำบัดทดแทนไตตามหลักเกณฑ์ ขณะที่ประกันสังคมและสิทธิข้าราชการมีหลักเกณฑ์การเบิกจ่ายของตนเอง

ดังนั้น ก่อนประเมินว่าครอบครัวต้องเตรียมเงินเดือนละเท่าไร ควรขอรายละเอียดจากศูนย์ไตเทียมว่า ค่าฟอกต่อครั้งเท่าไร สิทธิครอบคลุมอะไร และมีค่าใช้จ่ายส่วนใดที่ต้องจ่ายเอง

เพราะสำหรับผู้ป่วยฟอกไต ตัวเลขที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่ “ค่าฟอกครั้งละเท่าไร” แต่คือ “สุดท้ายแล้วต้องควักเงินจากกระเป๋าเดือนละเท่าไร”

หากมีประสบการณ์เรื่องค่าใช้จ่ายหรือการใช้สิทธิฟอกไต ลองแลกเปลี่ยนข้อมูลกันได้ เพราะค่าใช้จ่ายจริงของแต่ละครอบครัวอาจแตกต่างกันตามสิทธิและสถานพยาบาล