ใต้ทะเลสาบฝู่เซียนมีเมืองโบราณจริงหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ผิวน้ำของทะเลสาบฝู่เซียนในมณฑลยูนนานดูสงบจนยากนึกภาพว่า ใต้ความลึกนั้นเคยมีแนวหิน กำแพง และวัตถุที่ดูเหมือนมนุษย์จัดวางอยู่จริง เรื่องนี้จึงถูกเล่าต่อกันในชื่อ “แอตแลนติสแห่งเมืองจีน” จนหลายคนเชื่อว่าเป็นนครทั้งเมืองที่จมอยู่ใต้น้ำมาเกิน 2,000 ปี

คำตอบที่ตรงที่สุดคือ มีร่องรอยสิ่งก่อสร้างใต้น้ำจริง แต่ยังไม่มีข้อยุติทางโบราณคดีว่าเป็นนครของอาณาจักรเตียน หรือจมลงเพราะแผ่นดินไหวครั้งใด ความน่าตื่นเต้นของฝู่เซียนจึงอยู่ที่หลักฐานซึ่งมีอยู่จริง และคำถามสำคัญที่ยังรอคำตอบ

สิ่งที่การสำรวจพบในปี 2001

การสำรวจใต้น้ำครั้งสำคัญเมื่อปี 2001 ใช้เรือดำน้ำและหุ่นยนต์ใต้น้ำ พบก้อนหินมีลวดลาย ชิ้นภาชนะดินเผา กำแพงยาวราว 30 เมตร และแท่นหินขนาดใหญ่ รายงานในเวลานั้นประเมินพื้นที่จากโซนาร์ไว้ประมาณ 1,200 x 2,000 เมตร หรือราว 2.4 ตารางกิโลเมตร

ตัวเลขนี้ทำให้ภาพ “เมืองใต้น้ำ” ฟังดูสมเหตุผลกว่าตำนานลอย ๆ เพราะไม่ได้อ้างจากสิ่งของชิ้นเดียว แต่เกิดจากแนวโครงสร้างหลายจุดบนก้นทะเลสาบ อย่างไรก็ตาม ขนาดของพื้นที่ไม่ได้พิสูจน์ด้วยตัวเองว่าเคยเป็นเมืองหลวง อาจเป็นท่าเรือ สุสาน แท่นพิธีกรรม หรือสิ่งก่อสร้างประเภทอื่นได้เช่นกัน

อายุของซากกับชื่ออาณาจักรเตียน

เปลือกหอยที่ติดอยู่กับกำแพงพังทลายถูกใช้เป็นเบาะแสว่าโครงสร้างอย่างน้อยอาจเกี่ยวข้องกับยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ค.ศ. 25–220 จึงพออธิบายได้ว่าซากเหล่านี้มีอายุใกล้ 2,000 ปี แต่การระบุอายุของเปลือกหอยหรือชั้นตะกอน ไม่เท่ากับระบุวันก่อสร้างของเมืองทั้งแห่งอย่างเด็ดขาด

นักวิจัยบางคนเคยเสนอว่าอาจเกี่ยวข้องกับอาณาจักรเตียน ซึ่งเป็นรัฐโบราณในยูนนาน และโยงเข้ากับตำนานเมืองที่สูญหายใกล้ทะเลสาบ ทว่าในรายงานการสำรวจยุคแรกเองก็มีผู้เชี่ยวชาญเตือนว่ายังเร็วเกินไปจะฟันธงประวัติของสถานที่นั้น ขณะที่รายงานของ People’s Daily ในเวลาต่อมายังระบุว่าต้นกำเนิดของร่องรอยก่อสร้างเหล่านี้เป็นปริศนา

แผ่นดินไหวทำให้เมืองจมหรือเปล่า

แนวคิดเรื่องแผ่นดินไหวหรือการทรุดตัวเป็นคำอธิบายที่ถูกเสนอ เพราะทะเลสาบฝู่เซียนเป็นทะเลสาบลึกมาก และโครงสร้างบางส่วนอยู่ใต้น้ำลึกหลายสิบเมตร แต่หลักฐานที่มีในที่สาธารณะยังไม่พอระบุว่าเกิดเหตุการณ์เดียวซึ่งทำให้ “เมืองทั้งเมือง” ไถลลงไปก้นทะเลสาบในทันที

ภาพจำแบบนครพีระมิดมหึมาจึงควรแยกออกจากสิ่งที่ตรวจพบจริง หลักฐานที่น่าเชื่อถือกว่าคือแนวหิน วัตถุ และผังที่ดูมีมนุษย์สร้าง ไม่ใช่การยืนยันว่ามีมหาพีระมิดหรือเมืองโบราณขนาดใหญ่กว่าปอมเปอี

ฝู่เซียนจึงไม่ใช่แอตแลนติสในความหมายของเมืองสาบสูญที่คลี่คลายแล้ว แต่เป็นแหล่งใต้น้ำที่มีโบราณวัตถุและโครงสร้างจริงซ่อนอยู่ การขุดค้นอย่างเป็นระบบและการหาอายุโดยตรงจากวัสดุแต่ละชิ้นเท่านั้น ที่จะตอบได้ว่าสถานที่แห่งนี้เคยเป็นอะไร และจมหายไปเมื่อใด