30 วินาทีก่อนรถออก สำคัญกว่าที่คิด 10 จุดที่ผู้โดยสารควรสังเกต

ขึ้นรถแล้ว หลายคนมีเป้าหมายเดียวคือหาที่นั่ง เก็บกระเป๋า แล้วรอรถออก

แต่ก่อนรถจะเคลื่อน ลองใช้เวลาไม่กี่สิบวินาทีมองรอบตัวสักหน่อย เพราะสิ่งที่เราแทบไม่เคยสนใจในเวลาปกติ อาจกลายเป็นข้อมูลสำคัญหากเกิดเหตุฉุกเฉิน

“30 วินาที” ในที่นี้ไม่ใช่เวลาที่กฎหมายกำหนด แต่เป็นกรอบง่าย ๆ สำหรับเตือนตัวเองว่า ก่อนเดินทางควรรู้จักพื้นที่รอบตัวให้มากกว่าที่คิด

1. มองหาประตูขึ้นลงก่อน

สิ่งแรกที่ควรรู้คือประตูที่เราใช้ขึ้นรถอยู่ตรงไหน และเปิดอย่างไร

นอกจากประตูปกติแล้ว รถโดยสารยังมีข้อกำหนดเกี่ยวกับประตูทางขึ้นลงและประตูฉุกเฉินตามประเภทและมาตรฐานของรถ ดังนั้นเมื่อขึ้นรถแล้ว การจำตำแหน่งประตูไว้จึงใช้เวลาเพียงเล็กน้อย แต่มีประโยชน์หากต้องออกจากรถอย่างรวดเร็ว

2. หาทางออกฉุกเฉินให้เจอ

อย่ารอให้เกิดเหตุแล้วค่อยถามว่า “ทางออกอยู่ไหน”

กวาดสายตาดูป้ายหรือสัญลักษณ์ที่ระบุทางออกฉุกเฉินไว้ก่อน โดยรถโดยสารบางมาตรฐานมีการกำหนดตำแหน่งและสัญลักษณ์สำหรับทางออกฉุกเฉินโดยเฉพาะ

จำง่าย ๆ ว่า นั่งตรงไหน และทางออกที่ใกล้ที่สุดอยู่ตรงไหน

3. มองหาค้อนทุบกระจก

บนรถโดยสารบางประเภทและบางมาตรฐาน จะมีค้อนสำหรับใช้กับกระจกนิรภัยในกรณีฉุกเฉิน

กรมการขนส่งทางบกกำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับค้อนทุบกระจกสำหรับรถตามมาตรฐานที่ระบุ รวมถึงให้ติดตั้งในตำแหน่งที่มองเห็นได้และนำมาใช้งานได้สะดวก

สิ่งที่ผู้โดยสารควรทำคือ จำตำแหน่งไว้ก่อน ไม่ใช่ทดลองใช้งานหรือหยิบเล่น

4. เช็กเข็มขัดนิรภัย

ถ้าที่นั่งมีเข็มขัดนิรภัย ให้ตรวจดูว่าหัวล็อกและสายเข็มขัดอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน และคาดให้เรียบร้อยก่อนรถออก

กรมการขนส่งทางบกมีข้อกำหนดเกี่ยวกับประเภทและมาตรฐานเข็มขัดนิรภัยสำหรับรถที่อยู่ภายใต้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงมาตรฐานด้านที่นั่งและจุดยึดเข็มขัดนิรภัยของรถโดยสาร

5. ดูสภาพที่นั่งและพื้นที่รอบตัว

ไม่จำเป็นต้องตรวจรถทั้งคัน แค่สังเกตบริเวณที่ตัวเองนั่ง

ดูว่าที่นั่ง พนักพิง หรือส่วนที่เกี่ยวข้องอยู่ในสภาพปกติ ไม่มีสิ่งของแปลกปลอมที่อาจทำให้เกิดอันตราย และไม่มีสัมภาระตกค้างบริเวณที่นั่ง

มาตรฐานรถโดยสารของกรมการขนส่งทางบกมีข้อกำหนดเกี่ยวกับที่นั่งและจุดยึดที่นั่งด้วย

6. มองทางเดินให้โล่ง

ทางเดินไม่ควรกลายเป็นที่วางกระเป๋า

ข้อกำหนดด้านความปลอดภัยในการขนส่งระบุถึงการจัดสัมภาระของผู้โดยสาร โดยไม่ให้กีดขวางทางขึ้นลงหรือทางเดินภายในรถ และไม่อยู่ในตำแหน่งที่อาจเป็นอันตรายต่อผู้โดยสารคนอื่น

ดังนั้นถ้าเห็นกระเป๋าของตัวเองยื่นออกมาขวางทาง ควรจัดเก็บให้เรียบร้อยตั้งแต่ก่อนรถออก

7. เช็กสัมภาระของตัวเอง

กระเป๋าที่วางไม่มั่นคงอาจเคลื่อนที่เมื่อรถเบรกหรือเปลี่ยนทิศทาง

สัมภาระควรอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม ไม่กีดขวางทางเดิน และไม่อยู่ในจุดที่อาจหล่นหรือเป็นอันตรายต่อคนอื่น ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อกำหนดด้านความปลอดภัยในการขนส่งผู้โดยสาร

8. อ่านป้ายหรือคำแนะนำฉุกเฉิน

ถ้าบนรถมีป้ายแนะนำวิธีปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน ลองอ่านผ่านตาอย่างน้อยหนึ่งครั้ง

เหตุผลไม่ได้ซับซ้อน เพราะตอนเกิดเหตุจริง คนเรามักต้องตัดสินใจภายใต้ความกดดัน การเคยเห็นข้อมูลมาก่อนช่วยให้รู้ว่าควรมองหาอะไร

ข้อกำหนดด้านการขนส่งยังระบุถึงเอกสารหรือคู่มือคำแนะนำการปฏิบัติเมื่อเกิดภัยหรือเหตุร้ายไว้ด้วย

9. มองหาอุปกรณ์ฉุกเฉินที่รถมี

นอกจากทางออกฉุกเฉินและค้อนทุบกระจกแล้ว ลองกวาดสายตาดูว่ารถมีอุปกรณ์ฉุกเฉินหรืออุปกรณ์ดับเพลิงอยู่บริเวณใด

ไม่จำเป็นต้องเข้าไปจับหรือทดลองอุปกรณ์ เพียงรู้ว่า ถ้ามีเหตุขึ้นมา เราควรมองหาอุปกรณ์ตรงไหน

ทั้งนี้อุปกรณ์และตำแหน่งอาจแตกต่างกันตามประเภทและมาตรฐานของรถ จึงไม่ควรคิดว่ารถโดยสารทุกคันมีอุปกรณ์เหมือนกันทั้งหมด

10. จำให้ได้ว่า “เราอยู่ตรงไหน”

ข้อสุดท้ายง่ายที่สุด แต่หลายคนมองข้าม

จำหมายเลขที่นั่ง ตำแหน่งประตู และทางออกฉุกเฉินที่ใกล้ตัวที่สุดเอาไว้

เมื่อรวมกับการรู้ตำแหน่งทางเดินและสัมภาระแล้ว เท่ากับว่าเราได้สร้าง “แผนที่ในหัว” ของพื้นที่เล็ก ๆ รอบตัวเรียบร้อยแล้ว

ทำไมต้องดูตั้งแต่รถยังไม่ออก

เพราะตอนรถจอดอยู่ เรามีเวลามองรอบตัวแบบไม่ต้องรีบร้อน

แต่ถ้าเกิดเหตุไม่คาดคิดขึ้นมา สิ่งที่สำคัญคือการรู้ว่า ทางออกอยู่ตรงไหน อุปกรณ์อยู่ตรงไหน และสิ่งของของเราอยู่ตรงไหน

กรมการขนส่งทางบกเองก็มีระบบ “เช็กชัวร์ ready to go” สำหรับรายงานการตรวจสภาพความพร้อมประจำวันของรถโดยสารสาธารณะ แสดงให้เห็นว่าความพร้อมของรถเป็นอีกส่วนหนึ่งของระบบความปลอดภัยในการเดินทาง

ผู้โดยสารจึงไม่จำเป็นต้องทำหน้าที่แทนเจ้าหน้าที่ตรวจรถ แต่สามารถดูแลความปลอดภัยของตัวเองได้ด้วยการรู้จักพื้นที่รอบตัว

สรุป

ก่อนรถออกครั้งหน้า ลองใช้เวลาสั้น ๆ ไล่สายตา 10 จุด

ประตูขึ้นลง → ทางออกฉุกเฉิน → ค้อนทุบกระจก → เข็มขัดนิรภัย → ที่นั่ง → ทางเดิน → สัมภาระ → ป้ายฉุกเฉิน → อุปกรณ์ฉุกเฉิน → ตำแหน่งของตัวเอง

ไม่ต้องใช้เวลานาน และไม่ต้องตื่นตระหนก

เพียงรู้ไว้ก่อนว่า ถ้าเกิดอะไรขึ้น เราจะไปทางไหน

แล้วเวลาคุณขึ้นรถโดยสาร คุณเคยสังเกตจุดไหนเป็นอย่างแรก และมีจุดไหนที่เพิ่งรู้ว่าควรดูจากบทความนี้บ้าง