สรุป PDPA แบบเข้าใจง่าย ข้อมูลแบบไหนต้องระวังก่อนใช้หรือเผยแพร่

รู้ไว้ไม่พลาด...

สวัสดีครับพี่น้องชาว Postjung ทุกท่าน วันนี้บีมีเรื่องสำคัญมากๆ มาสะกิดไหล่เตือนกันสักหน่อย เป็นเรื่องใกล้ตัวระดับที่ว่านั่งถูไถหน้าจอมือถืออยู่นี่แหละครับ!

เคยสงสัยกันไหมว่า วันหนึ่งๆ เราเผลอละเมิดสิทธิของใครไปแล้วบ้าง หรือมีใครนำข้อมูลของเราไปทำอะไรโดยที่เราไม่รู้ตัว?

กฎหมาย PDPA หรือ พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อปี 2562 และบทบัญญัติสำคัญเกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลมีผลใช้บังคับเต็มรูปแบบตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2565

วันนี้บีจะย่อยให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ สไตล์เดิม ไม่ต้องเปิดพจนานุกรมแปลไทยเป็นไทยให้ปวดหัวครับ

ข้อมูลส่วนบุคคลคืออะไร?

เอาง่ายๆ คือข้อมูลที่ทำให้สามารถระบุตัวบุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่ได้ ไม่ว่าจะระบุได้โดยตรงหรือเมื่อนำไปประกอบกับข้อมูลอื่น เช่น

• ชื่อ–นามสกุลและหมายเลขโทรศัพท์

• รูปถ่ายใบหน้าหรือคลิปวิดีโอ

• เลขบัตรประชาชนและทะเบียนรถ

• ที่อยู่และอีเมล

• พฤติกรรมหรือความชอบ หากข้อมูลนั้นเชื่อมโยงกลับไปถึงบุคคลใดบุคคลหนึ่งได้

ส่วนข้อมูลบางประเภท เช่น เชื้อชาติ ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมือง ประวัติสุขภาพ ข้อมูลชีวภาพ หรือประวัติอาชญากรรม จัดเป็น ข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความอ่อนไหว ซึ่งกฎหมายกำหนดเงื่อนไขการเก็บและใช้เข้มงวดกว่าข้อมูลทั่วไป

PDPA เกี่ยวอะไรกับชีวิตประจำวัน?

เมื่อก่อนเราอาจถ่ายรูปติดคนอื่นในร้านกาแฟแล้วโพสต์ลงโซเชียลกันสนุกสนาน หรืออยู่ดีๆ เบอร์โทรก็หลุดไปหาแก๊งคอลเซ็นเตอร์ วันละแปดรอบจนนึกว่าแฟนสายด่วน!

กฎหมายนี้เข้ามากำหนดให้ผู้ที่เก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลต้องมีวัตถุประสงค์ชัดเจน ใช้ข้อมูลเท่าที่จำเป็น รักษาความปลอดภัยของข้อมูล และแจ้งรายละเอียดให้เจ้าของข้อมูลทราบตามที่กฎหมายกำหนด

แต่ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ไม่ใช่ทุกกรณีจะต้องขอความยินยอมเสมอไป เพราะกฎหมายยังเปิดให้ใช้ข้อมูลได้ตามฐานกฎหมายอื่น เช่น เพื่อปฏิบัติตามสัญญา หน้าที่ตามกฎหมาย ป้องกันอันตรายต่อชีวิต ปฏิบัติภารกิจเพื่อประโยชน์สาธารณะ หรือประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมายในบางกรณี

พูดง่ายๆ คือ ก่อนนำข้อมูลของใครไปใช้ ต้องถามตัวเองก่อนว่า “เก็บไปทำไม ใช้แค่ไหน แจ้งเจ้าตัวหรือยัง และมีฐานกฎหมายรองรับหรือไม่” ไม่ใช่หยิบข้อมูลใครมาใช้ตามใจชอบครับ

สิ่งที่ควรระวังในชีวิตประจำวัน

ถ่ายรูปติดคนอื่น

การถ่ายภาพแล้วมีคนอื่นติดอยู่ด้านหลัง ไม่ได้แปลว่าผิด PDPA โดยอัตโนมัติ ต้องดูวัตถุประสงค์ ลักษณะการใช้ภาพ และผลกระทบต่อเจ้าของข้อมูลด้วย

แต่ถ้าเจาะจงถ่ายใบหน้าของใครชัดๆ แล้วนำไปโพสต์ประจาน ทำให้อับอาย หรือใช้ในเชิงพาณิชย์โดยไม่มีฐานกฎหมายที่เหมาะสม แบบนี้มีความเสี่ยงทั้งเรื่องข้อมูลส่วนบุคคล สิทธิในความเป็นส่วนตัว และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องครับ

ติดกล้องวงจรปิดหน้าบ้าน

การติดกล้องเพื่อดูแลความปลอดภัยภายในบ้านอาจเข้าข้อยกเว้นสำหรับกิจกรรมส่วนบุคคลหรือกิจกรรมในครอบครัว แต่ควรจัดมุมกล้องให้จับภาพเฉพาะพื้นที่ที่จำเป็น

ถ้าหันกล้องไปส่องพื้นที่ส่วนตัวของเพื่อนบ้าน เช่น ภายในบ้านหรือห้องนอนเต็มๆ ต่อให้จะอ้างเรื่องความปลอดภัยก็เสี่ยงเกิดปัญหาการละเมิดความเป็นส่วนตัวตามกฎหมายอื่นได้เหมือนกันครับ

แคปแชตหรือเอกสารของคนอื่นไปโพสต์

ก่อนแชร์ภาพหน้าจอแชต เอกสาร หรือหลักฐานต่างๆ ต้องดูว่ามีชื่อ เบอร์โทร ที่อยู่ เลขบัญชี เลขบัตรประชาชน หรือข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลอยู่หรือไม่

ถ้าไม่จำเป็นต้องเปิดเผย ก็ควรปิดบังข้อมูลเหล่านั้นให้เรียบร้อย โดยเฉพาะการนำไปโพสต์กล่าวหา ประจาน หรือชวนให้คนอื่นไปรุมโจมตี เพราะอาจกระทบทั้ง PDPA สิทธิส่วนบุคคล และกฎหมายหมิ่นประมาทได้

ถ้าข้อมูลของเราถูกนำไปใช้ ทำอะไรได้บ้าง?

เจ้าของข้อมูลมีสิทธิตามเงื่อนไขของกฎหมาย เช่น ขอเข้าถึงข้อมูล ขอแก้ไขข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง ขอให้ลบหรือจำกัดการใช้ คัดค้านการประมวลผล ขอรับหรือโอนข้อมูลบางประเภท และถอนความยินยอมเมื่อการใช้ข้อมูลนั้นอาศัยความยินยอม

หากพบว่าหน่วยงานหรือบริษัทนำข้อมูลของเราไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ ขั้นแรกควรติดต่อผู้ควบคุมข้อมูลหรือเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของหน่วยงานนั้น หากไม่ได้รับการแก้ไขจึงสามารถใช้ช่องทางร้องเรียนต่อ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ได้

ส่วนโทษตามกฎหมายมีทั้งความรับผิดทางแพ่ง โทษทางปกครอง และโทษอาญาในความผิดบางประเภท ไม่ใช่ว่าทุกกรณีจะถูกปรับหรือจำคุกทันที เพราะต้องพิจารณาพฤติการณ์ ความเสียหาย และบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี

กฎหมายนี้ไม่ได้ทำมาเพื่อแกล้งเราหรอกครับ แต่มุ่งคุ้มครองทุกคนไม่ให้ข้อมูลส่วนตัวถูกนำไปใช้มั่วซั่ว ขณะเดียวกันก็ไม่ได้ห้ามถ่ายรูป ห้ามโพสต์ หรือห้ามใช้ข้อมูลทุกอย่างเสียจนขยับตัวไม่ได้

จำง่ายๆ ก่อนโพสต์หรือแชร์ข้อมูลของคนอื่นว่า จำเป็นไหม มีสิทธิใช้หรือไม่ และปิดข้อมูลส่วนที่ไม่เกี่ยวข้องแล้วหรือยัง คิดสักนิด สแกนสักหน่อย ชีวิตออนไลน์ก็จะปลอดภัยขึ้นครับ!

แล้วเพื่อนๆ ล่ะครับ เคยเจอปัญหาเบอร์โทรหรือข้อมูลส่วนตัวถูกนำไปใช้จนหัวร้อนกันบ้างไหม? คิดว่ากฎหมาย PDPA ช่วยคุ้มครองเราได้จริง หรือยังมีส่วนไหนที่ทำให้ชีวิตยุ่งยากขึ้น มาคอมเมนต์คุยกับบีใต้กระทู้นี้ได้เลย!

#PDPA