ดึงดูดมหาภัยคืออะไร และทางช้างเผือกกำลังเคลื่อนที่ไปทางไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

แผนที่เอกภพไม่ได้เห็นกาแล็กซีอยู่นิ่ง ๆ เหมือนจุดบนกระดาษ นักดาราศาสตร์วัดการเคลื่อนที่ของกาแล็กซีใกล้เคียงแล้วพบว่า กลุ่มกาแล็กซีท้องถิ่นของเรา ซึ่งมีทั้งทางช้างเผือกและแอนโดรเมดา กำลังมีความเร็วเฉพาะทางเมื่อเทียบกับรังสีไมโครเวฟพื้นหลังของเอกภพราว 627 กิโลเมตรต่อวินาที หรือประมาณ 2.26 ล้านกิโลเมตรต่อชั่วโมง

ตัวเลขนี้ไม่ใช่ความเร็วแสง และไม่ได้แปลว่ากาแล็กซีของเรากำลังถูกหลุมดำลึกลับดูดเข้าไป ความเร็วแสงอยู่ที่เกือบ 300,000 กิโลเมตรต่อวินาที จึงเร็วกว่าเราราว 480 เท่า สิ่งที่ถูกเรียกว่า ดึงดูดมหาภัย หรือ The Great Attractor คือชื่อของบริเวณที่การไหลของกาแล็กซีจำนวนมากดูเหมือนมุ่งไปหา อันเกิดจากแรงโน้มถ่วงรวมของสสารในโครงข่ายขนาดใหญ่ของเอกภพ

นักดาราศาสตร์รู้ได้อย่างไรว่าเรากำลังเคลื่อนที่

เอกภพกำลังขยายตัว จึงทำให้กาแล็กซีไกลออกไปถอยห่างตามระยะทางของมัน นักวิจัยหักความเร็วจากการขยายตัวตามปกติออกจากค่าที่สังเกตได้ ส่วนต่างที่เหลือเรียกว่า ความเร็วเฉพาะทาง ซึ่งบอกผลของแรงโน้มถ่วงจากมวลรอบตัว กาแล็กซีจึงไม่ได้ลอยผ่านอวกาศแบบไร้ทิศทาง แต่ไหลไปตามภูมิประเทศแรงโน้มถ่วงที่มองไม่เห็น

งานปี 2014 ใช้ข้อมูลความเร็วเฉพาะทางสร้างขอบเขตของแอ่งการไหลของกาแล็กซี และตั้งชื่อโครงสร้างบ้านเกิดของเราว่า “ลาเนียเคอา” หรือ Laniakea Supercluster ภายในขอบเขตนี้ การเคลื่อนที่ของกาแล็กซีมีแนวโน้มไหลเข้าหาบริเวณศูนย์กลางร่วมกัน คล้ายสายน้ำหลายสายไหลลงสู่แอ่งเดียว

ทำไมตำแหน่งนั้นจึงซ่อนตัวอยู่หลังทางช้างเผือก

ทิศทางของดึงดูดมหาภัยอยู่ใกล้ระนาบกาแล็กซีของเราเอง บริเวณนี้เต็มไปด้วยดาวฤกษ์ ก๊าซ และฝุ่นของทางช้างเผือก จนบดบังวัตถุที่อยู่ไกลออกไป นักดาราศาสตร์จึงเรียกแถบนี้ว่า โซนหลีกเลี่ยง เพราะการสำรวจด้วยแสงปกติทำได้ยากมาก

การสำรวจด้วยคลื่นวิทยุ โดยเฉพาะเส้นสเปกตรัมไฮโดรเจน 21 เซนติเมตร ช่วยมองทะลุฝุ่นได้มากขึ้น การสำรวจบริเวณนี้พบกาแล็กซีที่ไม่เคยรู้จักหลายร้อยแห่ง และเผยให้เห็นโครงสร้างของเส้นใยกาแล็กซี กระจุกกาแล็กซี และช่องว่างที่เคยถูกปิดบังไว้

ไม่ใช่วัตถุชิ้นเดียวที่มีมวลมหาศาล

ภาพจำว่า Great Attractor เป็นวัตถุเดี่ยวขนาดยักษ์กำลัง “กระชาก” ทุกสิ่งเข้าหาตัวเองนั้นง่ายเกินไป บริเวณนี้เกี่ยวข้องกับกลุ่มโครงสร้างแถวไฮดรา–เซนทอรัส รวมถึงกระจุกนอร์มา และยังมีแรงดึงจากโครงสร้างที่ไกลออกไป เช่น บริเวณแชปลีย์คอนเซนเทรชันร่วมด้วย

งานจำลองและวิเคราะห์ข้อมูลล่าสุดในปี 2026 เสนอว่า ไม่มีโครงสร้างเดียวอธิบายความเร็วทั้งหมดของกลุ่มกาแล็กซีท้องถิ่นได้ จุดที่เส้นทางการไหลมาบรรจบกันยังเปลี่ยนไปตามสเกลที่ใช้วิเคราะห์ด้วย ผลสรุปจึงชัดเจนว่า ทางช้างเผือกกำลังเคลื่อนที่ภายใต้แรงโน้มถ่วงของมวลจำนวนมากในเอกภพ ไม่ได้พุ่งเข้าหาภัยลึกลับเพียงจุดเดียว และไม่มีเหตุการณ์คุกคามโลกจาก Great Attractor ที่กำลังจะเกิดขึ้น