ซีอุยถูกตัดสินคดีใด และเหตุใดฉายามนุษย์กินคนจึงถูกถอดออก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ชื่อ “ซีอุย” เคยถูกใช้ขู่เด็กไทยมาหลายรุ่น ประโยคที่โยงเขาเข้ากับการกินตับทำให้ภาพของชายจีนอพยพคนหนึ่งกลายเป็นสัตว์ประหลาดในความทรงจำร่วม ทั้งที่คนส่วนใหญ่ไม่เคยเห็นคำพิพากษา ไม่รู้ว่าคดีใดมีหลักฐานถึงตัวเขา และคดีใดถูกนำมารวมภายหลังการจับกุม

ซีอุย แซ่อึ้ง ถูกจับที่ระยองเมื่อ 27 มกราคม 2501 ในคดีเด็กชายสมบุญ บุญยกาญจน์ รายงานข่าวเชิงสืบสวนของไทยพีบีเอสระบุว่ามีพยานและหลักฐานในพื้นที่เชื่อมโยงถึงเขา เขาถูกพบระหว่างพยายามอำพรางศพ และในบ้านมีวัตถุพยานที่ตรวจยืนยันเลือดของเด็กชายสมบุญได้ ศาลชั้นต้นพิพากษาประหารชีวิต ต่อมาศาลอุทธรณ์และศาลฎีกายืนโทษประหาร ก่อนมีการประหารชีวิตเขาเมื่อ 16 กันยายน 2502

คดีระยองจึงไม่ใช่เรื่องที่การรณรงค์ภายหลังลบล้างคำพิพากษา สิ่งที่ถูกตั้งคำถามหนักคือการเหมารวมว่าเขาเป็นผู้ก่อคดีเด็กเสียชีวิตหลายจังหวัด และการยืนยันต่อสาธารณะว่าเป็น “มนุษย์กินคน”

หลังถูกควบคุมตัว ซีอุยถูกสอบสวน 9 วัน มีการส่งสำนวนคดีเก่าจากพื้นที่ต่าง ๆ มาประกอบการสอบสวน เขาพูดไทยไม่ได้และต้องใช้ล่าม โดยไม่มีทนายความช่วยแก้ต่างในช่วงนั้น ก่อนจะมีคำรับสารภาพที่ถูกอ้างว่าเชื่อมโยงเขากับคดีรวม 7 คดี

เมื่อกลับไปแยกดูเหตุการณ์เป็นคดี ๆ ภาพไม่ตรงกันทั้งหมด คดีหนึ่งที่ทับสะแก อดีตพนักงานสอบสวนระบุว่ามีผู้ต้องหาสองคนถูกจับและรับโทษไปแล้ว ส่วนคดีนครปฐมมีรายงานว่าไม่มีหลักฐานเชื่อมถึงซีอุย ขณะที่บางคดียังมีเพียงความเชื่อของญาติหรือชุมชน ไม่ได้มีหลักฐานชุดเดียวกันรองรับทุกคดี

ความไม่ชัดนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่าซีอุยบริสุทธิ์ในทุกข้อหา และก็ไม่เปลี่ยนข้อเท็จจริงของคดีระยอง แต่ทำให้ประโยคที่ว่าเขาฆ่าเด็กหลายคนแล้วกินอวัยวะเป็นข้อสรุปเกินกว่าหลักฐานที่ตรวจสอบได้ในปัจจุบัน รายงานจากศิริราชเมื่อปี 2562 ระบุว่าการสืบข้อเท็จจริงทำให้เกิดความเป็นไปได้ว่าเขาอาจเป็นแพะในบางคดี จึงมีการทบทวนป้ายกำกับเดิม

วันที่ 30 พฤษภาคม 2562 คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลปลดข้อความ “มนุษย์กินคน” ออกจากตู้จัดแสดง เหลือเพียงชื่อ “ซีอุย แซ่อึ้ง” พร้อมเผยเอกสารคดีเพื่อให้ผู้ชมพิจารณาข้อมูลเอง การเปลี่ยนป้ายไม่ได้เป็นคำวินิจฉัยยกฟ้องย้อนหลัง แต่เป็นการหยุดใช้ฉายาที่ชี้ขาดความผิดร้ายแรงเกินข้อเท็จจริงซึ่งยังพิสูจน์ไม่ได้

ร่างของซีอุยถูกจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์นิติเวชศาสตร์มานานกว่า 60 ปี กระแสเรียกร้องจึงไม่ได้พูดถึงชื่อเสียงของผู้ตายเพียงด้านเดียว แต่ถามถึงสิทธิและศักดิ์ศรีของนักโทษที่รับโทษจนสิ้นชีวิตแล้ว การเก็บร่างไว้เป็นสื่อการเรียนรู้ควรมีขอบเขตอย่างไร และการติดชื่อกับความอำมหิตที่ยังมีข้อกังขาเหมาะสมเพียงใด

วันที่ 23 กรกฎาคม 2563 มีการฌาปนกิจร่างซีอุย หลังนำออกจากพิพิธภัณฑ์แล้ว ผู้เกี่ยวข้องด้านสิทธิมนุษยชนย้ำว่าระยะเวลาที่ผ่านไปทำให้ยืนยันรายละเอียดทางคดีได้ไม่ครบถ้วน จึงไม่ควรอ้างว่าการเผาร่างคือการประกาศว่าเขาไร้ความผิด

ข้อสรุปที่ตรงกับหลักฐานมากที่สุดคือ ซีอุยถูกพิพากษาประหารในคดีฆาตกรรมเด็กชายสมบุญที่ระยอง แต่หลักฐานต่อข้อกล่าวหาว่าเขาเป็นฆาตกรต่อเนื่องและกินอวัยวะมนุษย์ทุกคดียังมีช่องโหว่ การถอดฉายาและฌาปนกิจร่างจึงเป็นการคืนความระมัดระวังให้ประวัติศาสตร์ ไม่ใช่การเขียนคำพิพากษาใหม่