กลิ่นที่ติดกลับมากับชุดนักบินอวกาศหลังเดินอวกาศ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลังจบการเดินอวกาศ นักบินอวกาศกลับเข้าสู่แอร์ล็อก ปรับความดัน แล้วจึงถอดหมวกนิรภัยออก หลายคนเล่าว่าบริเวณชุดอวกาศมีกลิ่นฉุนติดมา คล้ายโลหะร้อน ควันจากการเชื่อม หรือเนื้อย่างเกรียม บางคำบรรยายเปรียบกับดินปืนใช้แล้ว

ไม่ได้หมายความว่ามนุษย์ดมกลิ่นในสุญญากาศได้ กลิ่นต้องอาศัยโมเลกุลลอยผ่านอากาศเข้าสู่จมูก ข้างนอกสถานีอวกาศมีอนุภาคเบาบางเกินกว่าจะเกิดการรับกลิ่นแบบบนโลก สิ่งที่นักบินอวกาศรับรู้จึงเกิดภายหลัง เมื่อชุดที่ผ่านสภาพแวดล้อมนอกสถานีอยู่ในห้องที่มีอากาศอีกครั้ง

กลิ่นเกิดหลังกลับเข้าห้อง ไม่ใช่ระหว่างลอยอยู่นอกสถานี

คำบอกเล่าจากนักบินอวกาศไม่ได้ตรงกันทุกคน เพราะกลิ่นเป็นประสบการณ์เฉพาะตัว บางคนจับความเป็นโลหะ บางคนได้กลิ่นไหม้ หรือกลิ่นคล้ายเตาย่าง รายงานสื่อวิทยาศาสตร์หลายชิ้นรวบรวมคำเปรียบเหล่านี้ไว้ตรงกันว่าเป็นกลิ่นที่ติดอยู่กับอุปกรณ์และชุด หลังภารกิจนอกยาน

บริเวณวงโคจรต่ำของโลกมีออกซิเจนอะตอมิก ซึ่งเกิดจากรังสีดวงอาทิตย์แยกโมเลกุลออกซิเจน อะตอมชนิดนี้มีปฏิกิริยาสูงและกระทบพื้นผิวของยานกับชุดอวกาศ นักวิทยาศาสตร์เสนอว่าเมื่อสารหรืออนุภาคบนผิวชุดกลับมาเจอออกซิเจนในแอร์ล็อก ปฏิกิริยาเคมีอาจสร้างกลิ่นคล้ายการไหม้หรือการเชื่อมโลหะได้ นี่เป็นคำอธิบายที่เป็นไปได้ ไม่ใช่การระบุสารตัวเดียวแบบยืนยันแล้ว

แล้วเรื่อง PAHs เป็นกลิ่นของอวกาศจริงหรือไม่

PAHs หรือสารประกอบไฮโดรคาร์บอนอะโรมาติกหลายวงแหวน พบได้ในอวกาศระหว่างดาว และเป็นกลุ่มสารที่นักดาราศาสตร์ศึกษาจริง สารกลุ่มนี้ยังเกี่ยวข้องกับกระบวนการเผาไหม้บนโลกด้วย จึงฟังดูเข้ากับคำว่า “กลิ่นไหม้” มาก

แต่ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันว่า PAHs จากเศษซากดาวหรือฝุ่นระหว่างดาวเป็นต้นเหตุของกลิ่นบนชุดนักบินอวกาศในวงโคจรต่ำ การโยงกลิ่นสเต๊กไหม้เข้ากับฝุ่นจากดาวตายจึงไกลเกินข้อมูลที่มีอยู่ กลิ่นที่เล่ากันน่าจะเกี่ยวกับการสัมผัสสภาพแวดล้อมรอบโลกและปฏิกิริยาบนพื้นผิวชุด มากกว่าจะเป็นฝุ่นจักรวาลลอยเข้ามาเกาะโดยตรง

สรุปให้ชัด: อวกาศไม่ได้มีกลิ่นให้สูดในสุญญากาศ นักบินอวกาศได้กลิ่นหลังกลับเข้าพื้นที่มีอากาศ และคำบรรยายว่าเหมือนโลหะร้อนหรือของย่างไหม้เป็นประสบการณ์จริงจากผู้เดินอวกาศ ส่วนสาเหตุทางเคมียังเป็นข้อเสนอที่ต้องแยกออกจากเรื่องเล่าเกินหลักฐาน โดยเฉพาะการชี้ว่า PAHs คือผู้ร้ายตัวจริง