คนขับรถรอไฟแดงรวมกันถึงหกเดือนจริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ฝนตกตอนเย็น รถต่อแถวเต็มสี่แยก ไฟแดงดวงเดิมส่องอยู่ตรงหน้าไม่กี่สิบวินาที แต่ช่วงเวลาสั้น ๆ แบบนี้เกิดซ้ำจนคนขับจำนวนมากรู้สึกว่าชีวิตส่วนหนึ่งถูกฝากไว้หลังพวงมาลัย

ตัวเลขที่แชร์กันว่า คนขับรถใช้เวลา 6 เดือนเต็ม รอไฟแดง ฟังดูเหมือนเป็นสถิติระดับโลก แต่ยังไม่มีฐานข้อมูลกลางที่พิสูจน์ว่าเป็นค่าเฉลี่ยของคนขับทั่วโลก หรือของคนไทยโดยเฉพาะได้ ตัวเลขนี้จึงใช้เป็นภาพเปรียบเทียบได้ แต่ไม่ควรยกเป็นข้อเท็จจริงตายตัว

หกเดือนคำนวณขึ้นมาได้อย่างไร

รายงานและข่าวเกี่ยวกับการจราจรหลายชิ้นมักรวมเวลาเสียจากการเดินทางช้า การติดแยก และการหยุดรอสัญญาณไฟไว้ด้วยกัน แล้วนำเวลารายปีไปคูณกับช่วงชีวิตการขับรถ 40–50 ปี ตัวเลขจึงขยายเป็นหลักพันชั่วโมงได้ง่าย

แต่การรอไฟแดงอย่างเดียวต่างจาก “เวลารถติด” มาก เพราะขึ้นกับจำนวนสี่แยก เส้นทาง ชั่วโมงออกเดินทาง ระบบควบคุมไฟ และความหนาแน่นของรถในวันนั้น ข้อมูลจาก INRIX ที่ถูกอ้างถึงในกรณีซีแอตเทิลพบว่า ผู้ขับขี่ที่เจอไฟแดงรอเฉลี่ยราว 20 วินาทีต่อครั้ง ซึ่งเป็นข้อมูลของพื้นที่หนึ่ง ไม่ใช่ค่ามาตรฐานของทุกเมือง

ลองแทนค่าตามตัวอย่างนี้ หากเจอไฟแดงวันละ 2 ครั้ง ขับรถ 50 ปี เวลารอรวมจะอยู่ราว 20 ชั่วโมง ไม่ใกล้หกเดือนเลย การจะสะสมให้ถึง 6 เดือนหรือประมาณ 4,320 ชั่วโมง ที่อัตรา 20 วินาทีต่อครั้ง ต้องเจอไฟแดงเฉลี่ยมากกว่า 400 ครั้งทุกวันตลอด 50 ปี

เวลาที่เสียบนถนนมักถูกนับรวมกัน

รายงานความแออัดของเมืองมักวัด “ความล่าช้าในการเดินทาง” เทียบกับเวลาที่รถวิ่งได้คล่อง จึงรวมทั้งการชะลอตัวก่อนถึงแยก การติดคิวหลายรอบสัญญาณ อุบัติเหตุ งานก่อสร้าง และปริมาณรถหนาแน่น ตัวเลขเหล่านี้มีประโยชน์ในการมองปัญหาจราจร แต่แยกออกมาเป็นเวลาจอดนิ่งใต้ไฟแดงล้วน ๆ ไม่ได้

ดังนั้นประโยคว่า “กรุงเทพฯ อาจเสียเวลา 1–2 ปีเพราะไฟแดง” ยังยืนยันไม่ได้จากข้อมูลที่เปิดเผยทั่วไป กรุงเทพมหานครมีเส้นทางและรูปแบบการเดินทางหลากหลายมาก คนที่ขับผ่านหลายแยกในชั่วโมงเร่งด่วนย่อมเสียเวลามากกว่าคนที่ใช้ทางด่วนหรือระบบรางเป็นหลัก

สิ่งที่ข้อมูลบอกได้ชัดกว่า

ไฟแดงไม่ใช่เวลาสูญเปล่าทั้งหมด เพราะทำหน้าที่จัดคิวรถและคนข้ามถนนให้ปลอดภัย ปัญหาที่ลดได้คือการรอเกินจำเป็นจากจังหวะไฟที่ไม่สอดคล้องกับสภาพรถจริง ข้อมูลการเดินทางและการปรับเวลาสัญญาณแบบเหมาะสมช่วยลดจำนวนครั้งที่ต้องหยุดได้ ในโครงการทดลองของ Google มีการรายงานว่าบางจุดลดการหยุดรถได้สูงสุด 30% และลดการปล่อยมลพิษได้ 10%

สรุปตรง ๆ คือ “6 เดือนรอไฟแดง” ไม่ใช่สถิติเฉลี่ยที่ยืนยันได้สำหรับคนขับทุกคน มันเป็นผลคำนวณที่อาจเกิดขึ้นในเงื่อนไขการเดินทางหนักมาก ขณะที่เวลาที่เสียจากรถติดตลอดชีวิตมีโอกาสสูงกว่านั้นมาก และควรวัดแยกจากเวลารอไฟแดงเพื่อไม่ให้ตัวเลขชวนเข้าใจผิด