ทำไมกาแฟถึงมีกลิ่นหอมตอนชง แต่รสชาติกลับขม ? เบื้องหลังเคมีที่เกิดขึ้นในแก้วกาแฟ
สำหรับคนรักกาแฟ ช่วงเวลาที่น้ำร้อนสัมผัสกับเมล็ดกาแฟบดแล้วกลิ่นหอมลอยขึ้นมา อาจเป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่ดีที่สุดของวัน แต่เคยสงสัยไหมครับว่า ทำไมกาแฟถึงมีกลิ่นหอมมาก ขณะเดียวกันก็มีรสขมที่เป็นเอกลักษณ์ คำตอบอยู่ในกระบวนการตั้งแต่ “การคั่วเมล็ดกาแฟ” ไปจนถึง “การสกัดกาแฟด้วยน้ำ”
▪️เมล็ดกาแฟก่อนคั่วไม่ได้มีกลิ่นเหมือนกาแฟที่เราดื่ม
เมล็ดกาแฟดิบมีองค์ประกอบทางเคมีจำนวนมาก ทั้งคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน กรด และสารประกอบอื่นๆ แต่กลิ่น และรสชาติที่เราคุ้นเคยเกิดขึ้นอย่างมากในช่วงการคั่ว เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น สารประกอบต่างๆในเมล็ดจะเกิดปฏิกิริยา และเปลี่ยนเป็นสารชนิดใหม่
▪️การคั่วสร้างกลิ่นหอมจำนวนมาก
ในระหว่างการคั่วเกิดปฏิกิริยาทางเคมีหลายชนิด รวมถึง Maillard Reaction ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงระหว่างน้ำตาล และกรดอะมิโน กระบวนการเหล่านี้มีส่วนสร้างสารประกอบที่เกี่ยวข้องกับกลิ่น และรสชาติของกาแฟ จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเมล็ดกาแฟคั่วถึงมีกลิ่นแตกต่างจากเมล็ดกาแฟดิบอย่างชัดเจน
▪️กลิ่นกับรสไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
เวลาบอกว่ากาแฟ “หอม” เรากำลังรับรู้สารระเหยที่เข้าสู่ระบบการดมกลิ่น ขณะที่ “ขม” เป็นการรับรู้รสชาติจากสารที่กระตุ้นตัวรับรสบนลิ้น ดังนั้น กาแฟหนึ่งแก้วสามารถมีทั้งกลิ่นหอม และรสขมพร้อมกันได้ เพราะประสาทสัมผัสทั้งสองกำลังรับข้อมูลคนละประเภท
▪️ตอนชงกาแฟ น้ำจะดึงสารต่างๆออกมา
การชงกาแฟคือ กระบวนการสกัด น้ำจะสัมผัสกับกาแฟบด และดึงสารที่ละลายน้ำได้ออกมาจากเมล็ด
งานทบทวนทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับการสกัดกาแฟระบุว่า ปัจจัยหลายอย่างมีผลต่อสารที่ถูกสกัดออกมา เช่น อุณหภูมิ ความดัน ขนาดของผงกาแฟ คุณภาพน้ำ อัตราส่วนกาแฟต่อน้ำ และเวลาสัมผัส ดังนั้น กาแฟชนิดเดียวกันสามารถให้รสชาติแตกต่างกันได้ หากเปลี่ยนวิธีชง
▪️ที่มาของความขม
กาแฟมีสารหลายกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับความขม งานทบทวนล่าสุดระบุว่า สารที่เกี่ยวข้องกับความขมในกาแฟมีหลายกลุ่ม เช่น Phenolics, Peptides, Alkaloids และ Diterpenoids นอกจากนี้ ระดับการคั่ว และวิธีการสกัดก็มีผลต่อความรู้สึกขม ในระหว่างการคั่ว สารประกอบบางชนิดจะเปลี่ยนรูป และสารบางกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับความขมสามารถเพิ่มขึ้นตามระดับการคั่ว
▪️คั่วเข้มไม่ได้แปลว่า “คาเฟอีนสูงกว่าเสมอ”
ประเด็นนี้เป็นความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อย ความเข้มของการคั่วส่งผลอย่างมากต่อกลิ่น รส ความขม และองค์ประกอบทางเคมีของกาแฟ แต่ไม่ควรใช้สีของเมล็ดเพียงอย่างเดียว เพื่อสรุปปริมาณคาเฟอีนในแก้ว เพราะปริมาณคาเฟอีนที่เราได้รับยังขึ้นอยู่กับชนิดเมล็ด ปริมาณกาแฟ วิธีบด วิธีสกัด และปริมาณเครื่องดื่มด้วย
▪️ชงนานเกินไปก็เปลี่ยนรสชาติได้
ถ้าสกัดกาแฟไม่เพียงพอ รสชาติอาจออกไปทางเปรี้ยวหรือบาง แต่ถ้าสกัดมากเกินไป สารประกอบบางชนิดจะถูกดึงออกมาเพิ่ม และกาแฟอาจมีรสขม ฝาดหรือหนักขึ้นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคนชงกาแฟถึงให้ความสำคัญกับขนาดบด อุณหภูมิ เวลา และสัดส่วนกาแฟกับน้ำ
▪️ที่มาของกลิ่นหอม
สารระเหยจำนวนมากที่เกิดขึ้นจากการคั่วจะถูกปล่อยออกมาเมื่อกาแฟบดสัมผัสกับน้ำร้อน จึงเกิดกลิ่นที่เรารับรู้ได้ทั้งโทนดอกไม้ ผลไม้ ถั่ว ช็อกโกแลต คาราเมลหรือกลิ่นคั่ว ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับเมล็ด กระบวนการผลิต ระดับการคั่ว และวิธีชงกาแฟหนึ่งแก้วจึงเป็นผลลัพธ์ของเคมีที่ซับซ้อนมากกว่าที่เราเห็น
▪️โดยสรุป กาแฟหอมเพราะการคั่วสร้างสารระเหยจำนวนมาก และการชงด้วยน้ำช่วยนำสารเหล่านั้นรวมถึงสารที่เกี่ยวข้องกับรสชาติออกมาสู่แก้ว ส่วนความขมไม่ได้เกิดจากสารเพียงชนิดเดียว แต่เกี่ยวข้องกับสารประกอบหลายกลุ่ม รวมถึงผลจากระดับการคั่ว และวิธีการสกัด ดังนั้น หากกาแฟแก้วหนึ่ง “หอมมากแต่ขมมาก” ก็ไม่ได้แปลว่ากาแฟเสียเสมอไป
รสชาติที่เราได้รับเป็นผลจากทั้งเมล็ดกาแฟ การคั่ว การบด น้ำ อุณหภูมิ เวลา และวิธีการชงที่ทำงานร่วมกัน กาแฟหนึ่งแก้วจึงเป็นเหมือนห้องทดลองเคมีขนาดเล็กที่เราดื่มได้ทุกเช้า
อ้างอิง:
1.https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0924224419305692
2.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40460304/?utm_source=chatgpt.com
3.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33592365/?utm_source=chatgpt.com
4.https://sca.coffee/sca-news/podcast/86/elucidating-the-bitter-taste-of-coffee-expo-lectures-2019-j4zpj
5.https://sca.coffee/sca-news/2021/10/19/acids-in-coffee-a-review-of-sensory-measurements-and-meta-analysis-of-chemical-composition-tca2t
ภาพประกอบ: Pixabay
เขียนโดย Wisdom Insight
นักสังเกตชีวิต และนักวิเคราะห์กระแสข่าว
ติดตามข่าวสารสำคัญทั้งในประเทศ และต่างประเทศ
เน้นการตรวจสอบข้อมูลจากหลายแหล่ง เพื่อให้เนื้อหาถูกต้อง เป็นกลาง และน่าเชื่อถือ
มิราเคิลเบอร์รี่ ผลไม้มหัศจรรย์ที่เปลี่ยนรสเปรี้ยวให้กลายเป็นความหวาน
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
แปรงฟันก่อนนอนสำคัญที่สุดในวัน เพราะตอนหลับน้ำลายหยุดช่วยฟัน แบคทีเรียทำงานเต็มที่
NASA เดินหน้าพัฒนายานสำรวจดวงจันทร์ เตรียมปูทางสร้างฐานมนุษย์บนดวงจันทร์ในอนาคต
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
กินดินแก้พิษ! ทำไมนกแก้วในป่าอเมซอนจึงพากันมากินดินเหนียว ทั้งที่มีผลไม้และเมล็ดพืชให้กินมากมาย?
ทามาริลโล ผลไม้หน้าตาคล้ายมะเขือเทศที่เติบโตบนไม้พุ่ม พร้อมรสเปรี้ยวหวานอันเป็นเอกลักษณ์
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
เปิด 5 สิ่งของไม่ควรวางบนโต๊ะรับแขก โบราณเชื่อขัดโชคลาภ-เงินทองรั่วไหล
น้ำแข็งลอยน้ำได้เพราะน้ำเป็นสารไม่กี่ชนิดที่แข็งตัวแล้วขยายตัว
สุนัขหมุนตัวก่อนนอนเพราะกำลังทำรังแบบหมาป่า ไม่ใช่หาที่นอนไม่เจอ
เปิดยอดกฐินปี 2569 วัดพุทธพรหมยานทะลุ 116 ล้าน เทียบตัวเลขวัดดังทั่วไทย
เปิด 5 สิ่งของไม่ควรวางบนโต๊ะรับแขก โบราณเชื่อขัดโชคลาภ-เงินทองรั่วไหล




