ทำไมเสื้อผ้าตากกลางแดดถึงมีกลิ่นต่างจากเสื้อผ้าที่ตากในร่ม ?

หลายคนน่าจะเคยสัมผัสความรู้สึกแบบนี้ เสื้อผ้าที่ตากกลางแจ้ง โดยเฉพาะวันที่มีแดด และลม มักมีกลิ่นที่รู้สึก “สะอาด สดชื่น” แตกต่างจากเสื้อผ้าที่ตากในห้องหรือในพื้นที่อับ แต่กลิ่นนั้นไม่ได้เกิดจากแสงแดดเพียงอย่างเดียว

นักวิทยาศาสตร์เคยศึกษาปรากฏการณ์นี้โดยตรง และพบว่า มีกระบวนการทางกายภาพ และเคมีเกิดขึ้นบนพื้นผิวของผ้าครับ

▪️นักวิจัยทดลองตากผ้าในหลายสภาพ

งานวิจัยจาก University of Copenhagen ศึกษาผ้าขนหนูที่ผ่านการล้าง แล้วนำไปตากในสภาพต่างๆ ทั้งตากกลางแจ้ง ตากในร่ม และตากกลางแจ้งโดยไม่ให้โดนแสงแดด จากนั้นนำผ้าที่แห้งแล้วไปวิเคราะห์สารระเหยที่ปล่อยออกมา ผลที่ได้ค่อนข้างน่าสนใจ ผ้าที่ตากกลางแจ้งพบสารประกอบอินทรีย์ระเหยง่ายหลายชนิดที่ไม่พบในเงื่อนไขอื่นในลักษณะเดียวกัน

▪️สิ่งที่เกิดขึ้นบนผ้า

นักวิจัยเสนอว่า กระบวนการออกซิเดชันที่เกิดขึ้นบนพื้นผิวของผ้าเกี่ยวข้องกับการเกิดกลิ่นสดชื่น แสง UV จากดวงอาทิตย์ และน้ำที่ยังอยู่บนเส้นใยผ้ามีบทบาทสำคัญเมื่อมีทั้งแสง และน้ำบนพื้นผิว จึงสามารถเกิดปฏิกิริยาเคมีบางอย่างที่สร้างสารระเหยใหม่ขึ้นมา สารบางชนิดมีกลิ่นที่มนุษย์รับรู้ว่าเป็นกลิ่นสดชื่นหรือกลิ่นสะอาด

▪️ลมมีส่วนไหม ?

ลมมีส่วนอย่างมากในทางปฏิบัติ เพราะเมื่อมีลม ผ้าจะแห้งเร็วขึ้น และสารระเหยต่างๆสามารถกระจายออกจากพื้นผิวได้

การตากกลางแจ้งจึงไม่ได้มีเพียง “แดด” แต่เป็นการรวมกันของแสง อากาศ การเคลื่อนไหวของลม ความชื้น และสภาพพื้นผิวของผ้า จึงเป็นเหตุผลว่า ทำไมเสื้อผ้าที่ตากในห้องกับเสื้อผ้าที่ตากกลางแจ้งอาจมีกลิ่นแตกต่างกัน แม้จะซักด้วยน้ำ และผงซักฟอกเหมือนกัน

▪️เหตุผลที่ผ้าตากในที่อับบางครั้งมีกลิ่นไม่สดชื่น

หากผ้าแห้งช้า และมีความชื้นค้างอยู่นาน อาจทำให้เกิดกลิ่นไม่พึงประสงค์ได้ โดยเฉพาะหากมีสารตกค้างจากเหงื่อ ไขมันจากร่างกายหรือสารอินทรีย์ต่างๆอยู่ในเส้นใย สภาพชื้นเป็นเวลานานยังเอื้อต่อการเปลี่ยนแปลงทางจุลชีววิทยา และเคมีที่อาจสร้างกลิ่นที่เราไม่ต้องการ ดังนั้น การตากผ้าให้แห้งเร็ว และมีอากาศถ่ายเทจึงมีความสำคัญเป็นอย่างมาก

▪️แดดไม่ได้แปลว่า “ฆ่าทุกอย่าง”

หลายคนอาจเข้าใจว่า เอาผ้าไปตากแดดแล้วเชื้อโรคทุกชนิดจะถูกกำจัดหมด แต่ความจริงซับซ้อนกว่านั้น เพราะแสง UV สามารถมีผลต่อจุลินทรีย์บางชนิด แต่ประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับชนิดของจุลินทรีย์ ระยะเวลาที่ได้รับแสง ความเข้มของแสงและปัจจัยอื่นๆ ดังนั้น จึงไม่ควรใช้คำว่า “แดดฆ่าเชื้อได้ 100%” แบบเหมารวม

▪️สาเหตุที่เรารู้สึกว่าเสื้อผ้าตากแดดหอมกว่า

เพราะกลิ่นที่เกิดขึ้นไม่ได้มาจากน้ำหอมของผงซักฟอกเพียงอย่างเดียว แต่มีทั้งสารที่หลงเหลืออยู่บนผ้า สารที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการแห้ง และสารจากสิ่งแวดล้อม

งานวิจัยของ University of Copenhagen ชี้ว่า “วิธีการตาก” มีบทบาทสำคัญต่อกลิ่นที่เกิดขึ้นบนผ้า จึงไม่น่าแปลกที่เสื้อผ้าที่ตากกลางแจ้งจะมีกลิ่นเฉพาะตัวที่หลายคนคุ้นเคย

▪️โดยสรุป กลิ่น “ผ้าตากแดด” ไม่ได้เป็นเพียงความรู้สึกในหัวของเรา มันเกี่ยวข้องกับกระบวนการทางกายภาพ และเคมีจริงๆแสง UV น้ำที่อยู่บนเส้นใยผ้า อากาศ และการแห้งกลางแจ้งสามารถมีส่วนทำให้เกิดสารระเหยบางชนิดที่ทำให้เรารับรู้ถึงกลิ่นสดชื่น ดังนั้น ครั้งต่อไปที่เดินไปหยิบเสื้อผ้าที่ตากแดดแล้วรู้สึกว่า “หอมแบบธรรมชาติ” กลิ่นนั้นมีวิทยาศาสตร์อยู่เบื้องหลังจริงๆ