โพสต์รูป แคปแชต แชร์เบอร์ แบบไหนต้องระวังเรื่อง PDPA

ลงรูปแล้วติดหน้าคนอื่น ถ่ายคลิปเห็นทะเบียนรถ หรือแคปหน้าจอแชตไปเผยแพร่บนโซเชียล พฤติกรรมเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับข้อมูลส่วนบุคคลและกระทบสิทธิของผู้อื่นได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกกรณีจะผิด PDPA โดยอัตโนมัติ

การพิจารณาต้องดูรายละเอียดหลายด้าน เช่น ข้อมูลนั้นทำให้ระบุตัวบุคคลได้หรือไม่ นำไปใช้เพื่ออะไร มีฐานกฎหมายรองรับหรือเข้าข้อยกเว้นหรือไม่ รวมถึงสร้างความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูลหรือเปล่า

มาลองเช็ก 5 พฤติกรรมบนโลกออนไลน์ที่ควรระวัง ก่อนความสนุกเพียงชั่วคราวจะกลายเป็นปัญหาตามมา

1. โพสต์ภาพหรือวิดีโอที่ติดหน้าบุคคลอื่น

ใบหน้าของบุคคลที่สามารถระบุตัวได้อาจถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคล การถ่ายภาพในสถานที่สาธารณะแล้วมีคนอื่นติดอยู่ในฉากจึงควรพิจารณาก่อนเผยแพร่ โดยเฉพาะเมื่อภาพเน้นบุคคลนั้นโดยตรง ใช้ในทางการค้า หรืออาจทำให้เขาเสียหาย

อย่างไรก็ตาม การมีคนติดอยู่ในภาพไม่ได้แปลว่าผิด PDPA ทันที เพราะต้องดูวัตถุประสงค์ ฐานกฎหมาย ข้อยกเว้น และบริบทของการเผยแพร่ประกอบกัน ทางที่ปลอดภัยคือครอปภาพ เบลอใบหน้า หรือขออนุญาตหากบุคคลนั้นเป็นจุดเด่นของภาพ

2. แคปหน้าจอแชตมาโพสต์ประจาน

ข้อความสนทนาอาจมีทั้งชื่อ รูปโปรไฟล์ เบอร์โทรศัพท์ หรือรายละเอียดที่เชื่อมโยงไปถึงคู่สนทนาได้ การนำแชตไปโพสต์โดยเปิดเผยตัวตนจึงอาจกระทบความเป็นส่วนตัวของอีกฝ่าย

หากข้อความทำให้ผู้อื่นเสียชื่อเสียง การโพสต์ยังอาจเกี่ยวข้องกับกฎหมายอื่น เช่น เรื่องหมิ่นประมาท โดยต้องพิจารณาข้อความ เจตนา ประโยชน์สาธารณะ และข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี หากจำเป็นต้องเผยแพร่ ควรปิดข้อมูลที่ระบุตัวบุคคลและเปิดเผยเท่าที่จำเป็น

3. โพสต์ภาพติดทะเบียนรถ เอกสาร หรือที่อยู่ของผู้อื่น

ทะเบียนรถ เลขที่บ้าน ใบเสร็จ และข้อมูลในเอกสารอาจไม่ทำให้คนทั่วไปทราบเจ้าของได้ทันทีทุกกรณี แต่เมื่อนำไปรวมกับข้อมูลอื่นก็อาจช่วยระบุตัวบุคคลได้

ก่อนโพสต์จึงควรตรวจภาพให้ละเอียด และเบลอข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้องกับเรื่อง เช่น ชื่อ ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ เลขประจำตัว รหัสลูกค้า บาร์โค้ด หรือคิวอาร์โค้ด เพื่อลดความเสี่ยงที่ข้อมูลจะถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์

4. ส่งต่อเบอร์โทรศัพท์หรือไลน์ของเพื่อน

ข้อมูลติดต่ออย่างเบอร์โทรศัพท์ ไอดีไลน์ หรืออีเมล สามารถเชื่อมโยงถึงเจ้าของข้อมูลได้ การส่งต่อให้บุคคลที่สามจึงควรมีเหตุผลที่เหมาะสมและคำนึงถึงความคาดหมายของเจ้าของข้อมูล

วิธีง่ายที่สุดคือถามเจ้าของข้อมูลก่อน เช่น “ขอส่งเบอร์ให้เขาติดต่อได้ไหม” โดยเฉพาะเมื่อต้องส่งต่อให้คนที่เจ้าตัวยังไม่รู้จัก หรือใช้เพื่อการขายและการตลาด

5. แท็กรูปหรือเช็กอินตำแหน่งของคนอื่นโดยไม่ถาม

การแท็กรูปและเช็กอินอาจเปิดเผยว่าบุคคลหนึ่งอยู่ที่ไหน อยู่กับใคร หรือทำกิจกรรมอะไรในช่วงเวลานั้น แม้ผู้โพสต์จะไม่ได้มีเจตนาร้าย แต่ข้อมูลดังกล่าวอาจกระทบความเป็นส่วนตัวหรือความปลอดภัยได้

ก่อนแท็กหรือเปิดเผยตำแหน่งแบบเรียลไทม์ ควรถามเจ้าตัวก่อน หากไม่แน่ใจอาจโพสต์โดยไม่แท็ก ปิดข้อมูลสถานที่ หรือรอให้ออกจากพื้นที่แล้วจึงโพสต์

สิ่งสำคัญที่ควรจำคือ PDPA ไม่ได้กำหนดว่าทุกการใช้ข้อมูลต้องขอความยินยอมเสมอไป เพราะกฎหมายยังมีฐานอื่นและข้อยกเว้นที่ต้องพิจารณาตามบริบท แต่สำหรับการใช้โซเชียลในชีวิตประจำวัน หลักง่าย ๆ คือเปิดเผยเท่าที่จำเป็น เบลอข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้อง และถามเจ้าตัวก่อนเมื่อต้องเปิดเผยข้อมูลของเขาอย่างชัดเจน

เพียงหยุดตรวจภาพและข้อความสักครู่ก่อนกดโพสต์ ก็ช่วยรักษาทั้งความเป็นส่วนตัวของผู้อื่นและลดปัญหาที่อาจตามมาได้