การศึกษาไทยอยู่อันดับไหนของโลก PISA 2025 เผยไทยรั้งอันดับ 53 จาก 91 ประเทศ

ถ้าถามว่า “การศึกษาไทยอยู่อันดับไหนของโลก?” หลายคนอาจอยากได้คำตอบเป็นตัวเลขเดียว

แต่คำตอบจริงไม่ได้ง่ายแบบนั้น เพราะโลกไม่ได้มี “อันดับการศึกษา” เพียงชุดเดียว แต่มีหลายดัชนี และแต่ละชุดวัดคนละเรื่อง

หากใช้ข้อมูลล่าสุดจาก PISA 2025 ของ OECD ซึ่งประกาศผลเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569 ไทยมีผลการประเมินในกลุ่มนักเรียนอายุ 15 ปีจาก 91 ประเทศและเขตเศรษฐกิจ โดยวิชาหลักของรอบนี้คือวิทยาศาสตร์

ตัวเลขที่ตอบคำถามได้ชัดที่สุดคือ ประเทศไทยอยู่ลำดับที่ 53 จาก 91 ประเทศและเขตเศรษฐกิจในด้านวิทยาศาสตร์

แต่ถ้าดูให้ลึกกว่านั้น จะพบว่าคะแนนไทยในปี 2025 ดีขึ้นจากครั้งก่อนทั้งวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน

PISA ไม่ได้วัด “การศึกษาทั้งประเทศ”

ก่อนดูอันดับ ต้องเข้าใจก่อนว่า PISA คืออะไร

PISA หรือ Programme for International Student Assessment เป็นการประเมินความรู้ ทักษะ และทัศนคติของนักเรียนอายุประมาณ 15 ปี โดยเน้นความสามารถในการนำความรู้ไปใช้แก้ปัญหา คิดวิเคราะห์ และสื่อสาร

ดังนั้นคำว่า “ไทยอันดับ 53” ไม่ได้หมายความว่าระบบการศึกษาไทยทั้งระบบอยู่อันดับ 53 ของโลก

ตัวเลขดังกล่าวหมายถึงผลการประเมินสมรรถนะของนักเรียนไทยในชุดการประเมิน PISA 2025 โดยเฉพาะด้านวิทยาศาสตร์

ปี 2025 มีนักเรียนมากกว่า 760,000 คนจาก 91 ประเทศและเขตเศรษฐกิจเข้าร่วม ส่วนประเทศไทยมีนักเรียน 8,547 คน จาก 273 โรงเรียนเข้าร่วมการประเมิน

ไทยได้คะแนน PISA 2025 เท่าไร?

ผลของไทยมี 4 ตัวเลขหลักที่ควรรู้

ข้อมูลจาก PISA Thailand ระบุคะแนนทั้ง 4 ด้านอย่างเป็นทางการ ขณะที่ OECD ระบุว่าไทยมีคะแนนต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD ในวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน

เมื่อมองเฉพาะวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นวิชาหลักของ PISA 2025 ไทยได้ 432 คะแนน ขณะที่ค่าเฉลี่ย OECD อยู่ที่ 482 คะแนน

ส่วนคณิตศาสตร์ไทยได้ 407 คะแนน เทียบกับค่าเฉลี่ย OECD 472 คะแนน และการอ่านไทยได้ 392 คะแนน เทียบกับค่าเฉลี่ย OECD 472 คะแนน

ตัวเลขจึงบอกได้ 2 เรื่องพร้อมกัน คือ ไทยมีคะแนนดีขึ้นจากรอบก่อน แต่ยังอยู่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของ OECD

อันดับ 53 จาก 91 ต้องอ่านอย่างไร?

คำว่า “อันดับ 53” อาจทำให้เข้าใจว่าไทยขยับขึ้นหรือลงจากปีก่อนโดยตรง แต่การเปรียบเทียบต้องระวัง เพราะจำนวนประเทศและรูปแบบการประเมินในแต่ละรอบไม่เหมือนกันทั้งหมด

PISA 2025 มีวิทยาศาสตร์เป็นด้านหลัก ขณะที่คณิตศาสตร์และการอ่านเป็นด้านรอง

ผลการประเมินระบุว่า คะแนนวิทยาศาสตร์ของไทยเพิ่มขึ้นจากปี 2022 23 คะแนน ส่วนคณิตศาสตร์และการอ่านเพิ่มขึ้นด้านละ 13 คะแนน

ที่น่าสนใจคือ OECD ระบุว่า ผลปี 2025 ของไทยดีขึ้นจากปี 2022 ในทั้ง 3 วิชา แต่คะแนนยังต่ำกว่าระดับที่ไทยเคยทำได้ในบางช่วงก่อนหน้า โดยวิทยาศาสตร์ยังต่ำกว่าปี 2018 และวิทยาศาสตร์กับการอ่านยังต่ำกว่าปี 2015

พูดง่าย ๆ คือ คะแนนรอบล่าสุดฟื้นขึ้น แต่ไม่ได้แปลว่าทุกตัวชี้วัดกลับไปถึงระดับเดิมในอดีตแล้ว

แล้วนักเรียนไทยผ่านระดับพื้นฐานกี่เปอร์เซ็นต์?

อีกตัวเลขหนึ่งที่น่าสนใจกว่าอันดับ คือสัดส่วนของนักเรียนที่ทำได้ถึงระดับพื้นฐาน หรือ Level 2 ขึ้นไป

ในวิทยาศาสตร์ นักเรียนไทย 59% ทำได้ถึง Level 2 ขึ้นไป ขณะที่ค่าเฉลี่ย OECD อยู่ที่ 74%

ด้านคณิตศาสตร์ ตัวเลขของไทยอยู่ที่ 41% เทียบกับ OECD 65%

ส่วนการอ่าน ไทยอยู่ที่ 41% เทียบกับ OECD 69%

ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นภาพมากกว่า “อันดับ” เพราะบอกว่าในกลุ่มนักเรียนที่เข้าสอบ มีสัดส่วนเท่าไรที่ทำภารกิจระดับพื้นฐานตามเกณฑ์ PISA ได้

จุดที่ดีขึ้นก็มี ไม่ใช่มีแต่ตัวเลขต่ำกว่า OECD

หากดูเฉพาะข่าวเรื่องอันดับ อาจเห็นแต่ด้านที่ต่ำกว่าค่าเฉลี่ย

แต่ข้อมูล PISA 2025 มีอีกด้านที่ควรพูดถึง

คะแนนวิทยาศาสตร์ของไทยเพิ่มขึ้น 23 คะแนนจากปี 2022 ซึ่ง OECD ระบุว่าเป็นหนึ่งในการเพิ่มขึ้นที่มากเมื่อเทียบกับประเทศและเขตเศรษฐกิจที่เข้าร่วม PISA ในรอบนี้

คณิตศาสตร์และการอ่านของไทยก็เพิ่มขึ้น 13 คะแนนจากปี 2022 เช่นกัน

นอกจากนี้ OECD ยังพบว่า นักเรียนไทย 77% ระบุว่าตนเองมีความอยากรู้อยากเห็นเกี่ยวกับหลายเรื่อง และ 81% ระบุว่าพยายามเพิ่มเมื่อเจองานที่ยาก ตัวเลขหลังสูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ที่ 60%

จึงเห็นได้ว่า “ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน” กับ “ทัศนคติต่อการเรียน” เป็นคนละมิติ และไม่ควรเอาตัวเลขเดียวมาตัดสินทั้งหมด

อีกเรื่องที่เปลี่ยนไป: นักเรียนไทยใช้ AI ในการเรียนมากขึ้น

PISA 2025 ยังสะท้อนพฤติกรรมการเรียนในยุค AI

นักเรียนไทย 51% รายงานว่าใช้ AI chatbot ช่วยเรียนอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง สูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ที่ 46%

เมื่อแยกกิจกรรม นักเรียนไทย 41% ใช้ AI เพื่อค้นคว้าเบื้องต้นเกี่ยวกับหัวข้อใหม่ 42% ใช้สรุปข้อความที่ต้องอ่าน และ 41% ใช้ช่วยร่างข้อความสำหรับงานเขียน

ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่า AI ทำให้คะแนนสูงหรือต่ำโดยตรง แต่สะท้อนว่าพฤติกรรมการเรียนของนักเรียนกำลังเปลี่ยน และระบบการศึกษาต้องรับมือกับทักษะใหม่ เช่น การตรวจสอบข้อมูลจาก AI และการใช้ AI อย่างมีวิจารณญาณ

สรุปแล้ว การศึกษาไทยอยู่อันดับไหนของโลก?

ถ้าต้องการคำตอบสั้นที่สุดจากข้อมูลล่าสุด:

ไทยอยู่ลำดับ 53 จาก 91 ประเทศและเขตเศรษฐกิจในด้านวิทยาศาสตร์ของ PISA 2025

แต่ถ้าจะตอบให้ถูกต้องกว่าเดิม ต้องเติมว่า นี่ไม่ใช่ “อันดับการศึกษาไทยทั้งระบบ”

PISA วัดนักเรียนอายุ 15 ปีผ่านความสามารถด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ การอ่าน และการแก้ปัญหาเชิงคำนวณ

ภาพล่าสุดของไทยจึงมีทั้งสองด้าน

คะแนนดีขึ้นจาก PISA 2022 ใน 3 วิชาหลัก แต่คะแนนยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD และสัดส่วนนักเรียนที่ถึงระดับพื้นฐานยังมีช่องว่างเมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ย OECD

ดังนั้น หากเจอพาดหัวว่า “การศึกษาไทยอยู่อันดับ 53 ของโลก” ควรอ่านต่ออีกนิดว่า อันดับ 53 นั้นวัดอะไร ปีไหน และมีกี่ประเทศที่เข้าร่วม

เพราะตัวเลขอันดับเดียว อาจเล่าเรื่องการศึกษาไทยได้ไม่ครบ

แล้วคุณคิดว่า หากวัดการศึกษาไทยจากสิ่งที่นักเรียนใช้จริงในชีวิต เช่น การคิดวิเคราะห์ การใช้ AI ภาษา หรือทักษะอาชีพ ควรใช้ตัวชี้วัดอะไรเป็นหลัก?