จิตวิทยาของคนชอบมาสาย: ทำไมคนที่มาสายประจำ ถึงไม่ได้แปลว่าเขาไม่เคารพเวลาคนอื่นเสมอไป?

นัดกี่โมงก็เลทไปครึ่งชั่วโมงตลอด ทั้งที่เตือนแล้ว นัดแนะอย่างดี หรือแม้แต่เจ้าตัวจะตั้งใจตื่นเช้าขนาดไหน สรุปก็ยังไปสายเหมือนเดิมจนคนรอบข้างเริ่มระอาและมองว่า คนๆ นี้ชุ่ย ไม่เกรงใจ และไม่เคารพเวลาคนอื่น

แต่ในมุมจิตวิทยาและระบบประสาท พฤติกรรมมาสายเรื้อรังมักไม่ได้เกิดจากเจตนาแย่ๆ แต่เกิดจากสภาวะที่เรียกว่า Planning Fallacy หรืออคติในการประเมินเวลาผิดพลาด ร่วมกับภาวะ Time Blindness (อาการตาบอดเวลา)

ทำไมสมองของคนชอบมาสายถึงคำนวณเวลาเพี้ยนจากความเป็นจริง?

1. สมองประเมินเวลาแบบโลกในอุดมคติ: คนกลุ่มนี้มักมีอคติทางความคิด โดยสมองจะคำนวณระยะเวลาจาก สภาพแวดล้อมที่เพอร์เฟกต์ที่สุด เช่น คิดว่าเดินทาง 20 นาทีถึง โดยลืมคำนวณเวลาแต่งตัว อาบน้ำ รอลิฟต์ รถติด หรือเดินไปขึ้นรถ พวกเขาไม่ได้เผื่อเวลาสำหรับอุปสรรคเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันเลย

2. ภาวะตาบอดเวลา (Time Blindness): คนส่วนใหญ่รับรู้การไหลผ่านของเวลาได้ตามธรรมชาติ แต่คนที่มีภาวะนี้ สมองส่วนหน้าที่ควบคุมเวลาจะไม่สามารถสัมผัสได้ว่า 10 นาทีที่ผ่านไปมันรวดเร็วแค่ไหน พวกเขาจะจมลงไปในกิจกรรมตรงหน้าจนวาร์ป รู้ตัวอีกทีก็เลยเวลานัดไปเรียบร้อยแล้ว

3. เสพติดอะดรีนาลินจากการทำงานนาทีสุดท้าย: ลึกๆ แล้ว สมองของคนมาสายมักขาดการกระตุ้นจากสารโดพามีน การต้องรีบแต่งตัวออกจากบ้านในอีก 5 นาทีก่อนเวลานัด จะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งอะดรีนาลินออกมา ทำให้สมองรู้สึกตื่นตัวและมีพลังทำสิ่งต่างๆ ไวขึ้น พวกเขาจึงเผลอใช้วิธี ดรอปตัวเองไว้ในสถานการณ์เฉียดฉิว เพื่อดึงพลังงานออกมาใช้งานโดยไม่รู้ตัว

แม้ว่าอาการมาสายจะมาจากกลไกทางสมอง แต่การปล่อยให้เกิดขึ้นบ่อยๆ ย่อมส่งผลเสียต่อความสัมพันธ์ งานวิจัยแนะนำว่าวิธีแก้คือการเปลี่ยนวิธีคิด จากการตั้งเป้าว่าจะ ไปถึงกี่โมง เป็นการกำหนดเวลาที่ต้อง ก้าวขาออกจากบ้าน ให้ชัดเจนแทน