เหตุใดเขต DMZ เกาหลีจึงมีสัตว์ป่าหายากอาศัยอยู่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

รั้วลวดหนามที่ทอดยาวผ่านเนินเขา อาจดูเป็นภาพของความขัดแย้งที่หยุดนิ่ง แต่ในแนวชายแดนเกาหลี รั้วแบบนี้กลับมีหญ้าป่า เถาวัลย์ และผืนป่าค่อย ๆ เข้ายึดพื้นที่รอบตัวมัน จนกลายเป็นภูมิทัศน์ที่มนุษย์เข้าใกล้ได้ยากมาก

เขตปลอดทหารเกาหลี หรือ DMZ เป็นแนวกันชนระหว่างเกาหลีเหนือกับเกาหลีใต้ กว้างราว 4 กิโลเมตร และพาดยาวประมาณ 250 กิโลเมตร ก่อตั้งขึ้นหลังข้อตกลงสงบศึกสงครามเกาหลีเมื่อปี 1953 ชื่อเรียกว่า “ปลอดทหาร” แต่สภาพจริงเป็นหนึ่งในพรมแดนที่มีการป้องกันเข้มงวดที่สุดของโลก มีรั้ว สิ่งกีดขวาง ทหาร และพื้นที่เสี่ยงทุ่นระเบิดอยู่ทั้งสองฝั่ง

จุดที่ทำให้ DMZ ต่างจากพื้นที่ป่าทั่วไป คือมนุษย์ไม่ได้เข้าไปใช้ประโยชน์จากที่ดินได้ตามปกติ ไม่มีการสร้างเมืองขนาดใหญ่ ทำเกษตรเข้มข้น หรือตัดถนนตัดผ่านต่อเนื่องเป็นเวลาหลายสิบปี อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเข้าใจว่าไม่มีมนุษย์เข้าไปเลย เพราะยังมีทหาร เจ้าหน้าที่ และนักวิจัยที่ได้รับอนุญาตเข้าถึงเป็นบางส่วน เพียงแต่แรงรบกวนจากมนุษย์ต่ำกว่าพื้นที่ส่วนใหญ่ของคาบสมุทรมาก

ผลที่เกิดขึ้นคือพื้นที่เล็ก ๆ แห่งนี้มีทั้งพื้นที่ชุ่มน้ำ ลำน้ำ ทุ่งหญ้า ป่า และภูเขาอยู่ต่อกัน สัตว์จึงมีแหล่งหาอาหาร หลบภัย และเคลื่อนย้ายระหว่างถิ่นอาศัยได้ ข้อมูลที่รายงานจากการสำรวจของสถาบันนิเวศวิทยาแห่งชาติเกาหลีใต้ระบุว่าพบสิ่งมีชีวิตในเขต DMZ และบริเวณโดยรอบเกือบ 6,000 ชนิด รวมสัตว์ใกล้สูญพันธุ์มากกว่า 100 ชนิด

ภาพที่คนจดจำได้มากคือ นกกระเรียนมงกุฎแดง ซึ่งใช้พื้นที่ชุ่มน้ำและทุ่งนาแถบชายแดนเป็นจุดพักอาศัยตามฤดูกาล นอกจากนี้ยังมีนกกระเรียนคอขาว นกปากช้อนหน้าดำ กวางชะมดไซบีเรีย และสัตว์ป่าอีกหลายชนิด พื้นที่ที่เคยถูกกำหนดให้เป็นแนวแบ่งฝ่ายจึงทำหน้าที่คล้ายทางเชื่อมของธรรมชาติไปโดยปริยาย

ในเขตภูเขาทางตะวันออก มีการบันทึกการพบ หมีดำเอเชีย จากกล้องดักถ่ายภาพ สัตว์ชนิดนี้ต้องการผืนป่าที่เงียบและต่อเนื่องพอสมควร การพบมันจึงสะท้อนว่าบางส่วนของแนวชายแดนยังรักษาสภาพถิ่นอาศัยที่สัตว์ขนาดใหญ่ใช้ชีวิตได้

แต่มีเรื่องหนึ่งที่ควรแยกให้ชัดเจน คือเสือดาวอามูร์มักถูกเล่าควบคู่กับ DMZ ราวกับว่ามันอาศัยอยู่ที่นั่นแน่นอน องค์การสวนสัตว์โลก (WAZA) ระบุว่ามีรายงานการพบใน DMZ ที่ยังยืนยันไม่ได้ และยังไม่อาจระบุสถานะของมันบนคาบสมุทรเกาหลีได้ ดังนั้นการบอกว่า DMZ เป็นบ้านของเสือดาวอามูร์อย่างยืนยันจึงเกินกว่าหลักฐานที่มีอยู่

ความย้อนแย้งของ DMZ จึงไม่ได้อยู่ที่ “สงครามช่วยธรรมชาติ” อาวุธและทุ่นระเบิดไม่ใช่เครื่องมืออนุรักษ์ แต่ข้อจำกัดการเข้าถึงที่เกิดจากความขัดแย้งทำให้ป่าและพื้นที่ชุ่มน้ำมีเวลาฟื้นตัวต่างหาก หากวันหนึ่งความสัมพันธ์ของสองเกาหลีเปลี่ยนไป ความท้าทายสำคัญคือจะทำอย่างไรให้การเปิดพื้นที่ การคมนาคม หรือการพัฒนาใหม่ ไม่ทำลายที่พักพิงของสัตว์ป่าซึ่งเติบโตขึ้นท่ามกลางพรมแดนแห่งนี้