ปลากระโห้กับปลากระโห้เทศดูอย่างไร

          เนื่องจากหลายคนถกเถียงกันมาอย่างมากว่าปลากระโห้ไทยและปลากระโห้เทศแตกต่างกันอย่างไร

     ​      ไขข้อข้องใจ: "กระโห้ไทย" vs "กระโห้เทศ" ต่างกันอย่างไร และทำไมราคาถึงแตกต่างกันมาก
​เมื่อเร็วๆ นี้ ผมได้มีโอกาสเห็นโพสต์ของนักตกปลาท่านหนึ่งที่สามารถตก "ปลากระโห้" ตัวโตได้จากแม่น้ำเจ้าพระยา สิ่งที่น่าสนใจไม่แพ้ตัวปลาเลยก็คือ คอมเมนต์ใต้โพสต์นั้นเต็มไปด้วยการถกเถียงกันอย่างหนักหน่วง ฝ่ายหนึ่งก็ฟันธงว่าเป็น "กระโห้ไทย" อีกฝ่ายก็ยืนยันเสียงแข็งว่าเป็น "กระโห้เทศ" เถียงกันไปมาจนหาข้อสรุปไม่ได้

​          เหตุการณ์นี้ทำให้ผมรู้ทันทีว่า ยังมีคนอีกจำนวนมากที่แยกปลาสองชนิดนี้ไม่ออก หรือแม้กระทั่งเข้าใจผิดคิดว่าพวกมันคือปลาชนิดเดียวกันด้วยซ้ำ! วันนี้ผมเลยอยากพาทุกคนมาเจาะลึกและทำความเข้าใจเรื่องนี้ให้กระจ่างครับ

​          1. ที่มาและชื่อที่แท้จริง
​ปลากระโห้ไทย: ความจริงแล้วชื่อตามธรรมชาติของมันคือ "ปลากระโห้" เพียงอย่างเดียว แต่เนื่องจากมีปลาต่างถิ่นเข้ามา คนไทยจึงเติมคำว่า "ไทย" เข้าไปข้างหลังเพื่อป้องกันความสับสน
​ปลากระโห้เทศ:

          มีชื่อสามัญที่ถูกต้องคือ "ปลากระโห้อินเดีย" หรือ "กะตลา" (Catla) เป็นปลาที่กรมประมงนำเข้ามาจากประเทศแถบเอเชียใต้ โดยตั้งใจจะส่งเสริมให้เป็นปลาเนื้อเศรษฐกิจ คนทั่วไปจึงนิยมเรียกว่า "กระโห้เทศ" เพื่อให้เข้าใจง่ายว่าเป็นปลานำเข้า

​          2. ปลากระโห้ไทย: สิ่งอัศจรรย์ระดับโลกที่เกือบกลายเป็นตำนาน
​ปลากระโห้ไทย ไม่ได้มีความพิเศษอยู่แค่ในประเทศไทยเท่านั้น แต่เป็นปลาที่ทรงคุณค่าในระดับโลก เนื่องจากมันครองตำแหน่ง "ปลาเกล็ดขนาดใหญ่ที่สุดในโลก" ซึ่งสามารถโตได้เต็มที่ถึง 3 เมตร และหนักได้มากกว่า 300 กิโลกรัม จนกลายเป็นหนึ่งในเป้าหมายสูงสุด (Bucket List) ของนักตกปลาเชิงกีฬา

          ชาวต่างชาติจากทั่วทุกมุมโลก ที่ต้องเดินทางมาประเทศไทยเพื่อสัมผัสพลังของมันสักครั้งในชีวิต
​ในอดีต แม่น้ำสายใหญ่ โดยเฉพาะ "ลุ่มน้ำเจ้าพระยา" เคยเป็นบ้านที่อุดมสมบูรณ์ของปลากระโห้ไทย แต่เป็นเรื่องน่าเสียดายอย่างยิ่งที่ในปัจจุบัน ประชากรตามธรรมชาติของพวกมันในแม่น้ำเจ้าพระยาได้ สูญพันธุ์ (Extinct in the wild) ไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ส่วนสถานะในระดับโลกก็อยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต

​          ดังนั้น ปลากระโห้ไทยที่คุณตกได้หรือพบเห็นในแม่น้ำเจ้าพระยาในปัจจุบัน ล้วนเป็น "ปลาปล่อย" ทั้งสิ้น แม้กรมประมงและฟาร์มเอกชนจะสามารถเพาะพันธุ์ได้สำเร็จ แต่โอกาสรอดชีวิตในธรรมชาติกลับต่ำอย่างน่าใจหาย มีสถิติระบุว่าการปล่อยลูกปลากระโห้ลงแหล่งน้ำธรรมชาตินับแสนตัว มีเพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่สามารถเจริญเติบโตจนมีน้ำหนักถึง 1 กิโลกรัมได้สำเร็จ

​          3. มูลค่าที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
​ปลากระโห้ไทย (มูลค่าสูงลิบ): ปลาชนิดนี้มีมูลค่าสูงมากในตลาด "ปลาสวยงาม" และ "บ่อตกปลาเชิงพาณิชย์" มากกว่าการนำมาทำเป็นปลาเนื้อ ปลากระโห้ไทยขนาดตัวใหญ่ 40–50 กิโลกรัมขึ้นไป มีราคาซื้อขายกันตั้งแต่หลักหมื่นไปจนถึงหลักแสนบาท และเคยมีการบันทึกสถิติการซื้อขายตัวใหญ่สวยงามสูงถึง 400,000 บาท เลยทีเดียว แม้แต่ลูกปลาตัวเล็กๆ ก็ยังมีราคาแพงกว่าลูกปลาชนิดอื่นหลายเท่า
​ปลากระโห้เทศ (ปลาเศรษฐกิจราคาย่อมเยา):

          ถูกนำเข้ามาเพื่อเน้นเลี้ยงเป็นปลาเนื้อสำหรับบริโภค เนื่องจากเติบโตไว เลี้ยงง่าย และต้นทุนต่ำ แม้ในช่วงแรกจะมีผู้พยายามดันให้เป็นปลาสวยงาม แต่ด้วยความที่มีรูปร่างและสีสันไม่โดดเด่นเท่ากระโห้ไทย ทำให้ราคายังคงอยู่ในระดับปลาเนื้อเศรษฐกิจทั่วไปที่จับต้องได้ง่าย 

​          4. วิธีแยกแยะ "กระโห้ไทย" กับ "กระโห้เทศ" แบบง่ายๆ
​หากคุณไปพบเห็นหรือตกปลาได้ ลองสังเกตจุดต่างสำคัญเหล่านี้เพื่อฟันธงได้ทันที:
​ลำตัวและเกล็ด: ปลากระโห้ไทยจะมีเกล็ดขนาดใหญ่มาก ลำตัวออกสีคล้ำ เทาเข้ม หรือดำสนิท (โดยเฉพาะปลาตัวใหญ่) ในขณะที่ปลากระโห้เทศจะมีเกล็ดสีบรอนซ์เงินหรืออมเหลืองทอง คล้ายกับปลาตะเพียนหรือปลานวลจันทร์

​          หัวและริมฝีปาก: ปลากระโห้ไทยมีส่วนหัวที่โตกึ่งหนึ่งของลำตัว ปากกว้างมาก มุมปากยาวเลยตำแหน่งดวงตา และคางล่างยื่นเล็กน้อย ส่วนปลากระโห้เทศจะมีปากขนาดเล็กกว่า ริมฝีปากหนา และมุมปากยาวไม่เกินดวงตา

​          สายพันธุ์: ทั้งสองชนิด อยู่คนละสกุล (Genus) กันอย่างสิ้นเชิง โดยกระโห้ไทยคือ Catlocarpio siamensis ส่วนกระโห้เทศคือ Gibelion catla จึงไม่ใช่ปลาชนิดเดียวกันแน่นอน

​          สรุปได้ว่า แม้รูปร่างภายนอกอาจดูมีความคล้ายคลึงกันในสายตาของคนทั่วไป แต่ในแง่ของสายพันธุ์ สถานะทางธรรมชาติ และมูลค่าทางเศรษฐกิจแล้ว "ปลากระโห้ไทย" และ "ปลากระโห้เทศ" ถือเป็นปลาที่อยู่กันคนละชั้นอย่างสิ้นเชิงครับ