เวลาคนเดินละเมอควรปลุกหรือพากลับเตียง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กลางดึกมีคนในบ้านลุกจากเตียง เดินตาปรือผ่านหน้าห้องไปทางบันได หลายคนจะรีบห้ามกันว่าอย่าปลุกเด็ดขาด เพราะกลัวว่าเขาจะช็อกหรือหัวใจวาย ความเชื่อนี้เล่าต่อกันมานานจนทำให้คนที่เห็นเหตุการณ์เลือกยืนมองอยู่ห่างๆ

ความจริง คนที่เดินละเมอกำลังอยู่ในภาวะที่ร่างกายขยับได้ แต่สมองยังตื่นไม่เต็มที่ จึงอาจลืมตา เดิน แต่งตัว หรือทำกิจวัตรง่ายๆ ได้โดยไม่รับรู้สิ่งรอบตัวตามปกติ และเมื่อตื่นแล้วมักจำเหตุการณ์ไม่ได้

การปลุกไม่ได้มีข้อมูลรองรับว่าจะทำให้หัวใจวายหรือช็อกตาย สิ่งที่เกิดขึ้นได้จริงคือเขาอาจสะดุ้ง งุนงง กลัว หงุดหงิด หรือไม่เข้าใจว่าตัวเองมาอยู่ตรงไหน เพราะถูกดึงออกจากการหลับลึกกะทันหัน แนวทางของ NHS ระบุว่า หากจำเป็นต้องปลุก ควรปลุกอย่างนุ่มนวล ไม่ใช่ตะโกนหรือเขย่าตัวแรงๆ

อันตรายที่ควรรีบจัดการคือทางเดิน

สิ่งที่น่ากังวลกว่าการปลุกคือการปล่อยให้เดินต่อโดยไม่มีใครดูแล คนเดินละเมออาจเดินชนของมีคม ตกบันได เปิดประตูออกจากบ้าน หรือทำกิจกรรมที่เสี่ยงโดยยังไม่รู้ตัว แหล่งข้อมูลของ MedlinePlus และ NHS แนะนำตรงกันว่า หากทำได้ให้ค่อยๆ นำทางกลับไปที่เตียงอย่างปลอดภัย

วิธีที่เหมาะคือพูดด้วยเสียงเบาๆ ใช้ท่าทีสงบ แล้วค่อยๆ พาเขาหันกลับไปยังห้องนอน ไม่ต้องซักถามยาว ไม่ต้องตำหนิ และไม่ควรจับล็อกหรือดึงรั้งแรงๆ เพราะบางคนอาจตกใจและตอบสนองแบบป้องกันตัวได้ โดยเฉพาะเมื่อยังมึนงงอยู่

เตรียมบ้านไว้ก่อนช่วยได้มาก

• เก็บของเกะกะออกจากพื้นและทางเดิน

• ล็อกประตู หน้าต่าง และเก็บของมีคมให้พ้นมือ

• ติดประตูกั้นบันได หากมีเด็กหรือมีความเสี่ยงจะเดินไปบริเวณนั้น

• หลีกเลี่ยงการนอนเตียงชั้นบนสำหรับเด็กที่มีอาการ

• พิจารณาอุปกรณ์เตือนที่ประตู หากเคยมีประวัติเดินออกจากบ้าน

การเดินละเมอมักสัมพันธ์กับการนอนไม่พอ ความเครียด ไข้ แอลกอฮอล์ ยานอนหลับบางชนิด หรือปัญหาการนอนอื่นๆ การนอนและตื่นให้เป็นเวลา ลดคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ช่วงเย็น และจดบันทึกว่าอาการเกิดคืนไหนบ้าง อาจช่วยมองเห็นปัจจัยกระตุ้นได้

ถ้าเกิดบ่อยจนรบกวนการนอน มีการบาดเจ็บ เสี่ยงอุบัติเหตุ เริ่มเป็นตอนโต หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ง่วงมากผิดปกติในเวลากลางวัน หยุดหายใจขณะนอน หรือพฤติกรรมรุนแรงตอนหลับ ควรพบแพทย์เพื่อแยกว่าเป็นการเดินละเมอหรือภาวะการนอนชนิดอื่น

จำง่ายๆ คือ ไม่ต้องกลัวว่าการปลุกอย่างนุ่มนวลจะทำให้เกิดเรื่องร้ายแรง แต่ถ้าพาเขากลับเตียงได้โดยไม่ปลุกเต็มที่ก็เป็นทางเลือกที่ดี และต้องให้ความสำคัญกับการกันอุบัติเหตุในบ้านก่อนเสมอ