ต้นไม้บนโลกกับดาวในทางช้างเผือก อะไรมีจำนวนมากกว่ากัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลามองท้องฟ้าในคืนที่มืดพอ ทางช้างเผือกดูแน่นไปด้วยจุดสว่างจนรู้สึกว่าดาวน่าจะมีมากเกินจะนับได้ แต่ถ้าลองเปลี่ยนสายตาลงมามองโลก ตัวเลขของสิ่งที่อยู่ใต้เท้าเรากลับชวนตกใจไม่แพ้กัน

NASA ประเมินว่ากาแล็กซีทางช้างเผือกของเราน่าจะมีดาวอยู่ราว 100,000–400,000 ล้านดวง ตัวเลขกว้างเพราะเราอาศัยอยู่ภายในกาแล็กซี จึงนับดาวที่เล็ก มืด หรือถูกฝุ่นก๊าซบังได้ไม่ครบทั้งหมด

คำตอบของการเทียบครั้งนี้อยู่ที่ต้นไม้ งานวิจัยที่นำโดยมหาวิทยาลัยเยลและตีพิมพ์ในวารสาร Nature ประเมินว่าบนโลกมีต้นไม้ประมาณ 3.04 ล้านล้านต้น หรือ 3,040,000 ล้านต้น

เมื่อนำไปเทียบกับค่าประเมินดาวฝั่งสูงสุดของทางช้างเผือกที่ 400,000 ล้านดวง ต้นไม้ยังมีมากกว่าราว 7.6 เท่า และถ้าเทียบกับค่าต่ำสุดที่ 100,000 ล้านดวง ความต่างจะขยับไปถึงราว 30 เท่า จึงพูดได้ว่าประโยคที่ว่า “บนโลกมีต้นไม้มากกว่าดาวในทางช้างเผือก” เป็นความจริงตามค่าประเมินที่ใช้อ้างอิงกัน

ตัวเลขต้นไม้ไม่ได้เกิดจากการนับต้นต่อ ต้นด้วยภาพดาวเทียมเพียงอย่างเดียว ทีมวิจัยนำข้อมูลจากแปลงป่ากว่า 400,000 แห่งทั่วโลกมารวมกับภาพดาวเทียม ข้อมูลภูมิอากาศ ลักษณะภูมิประเทศ ดิน และกิจกรรมมนุษย์ แล้วสร้างแบบจำลองความหนาแน่นของต้นไม้ในแต่ละพื้นที่

ตัวเลขใหญ่ แต่ไม่ใช่เหตุผลให้วางใจ

จำนวน 3.04 ล้านล้านต้นเป็นค่าประเมินระดับโลก ไม่ได้หมายความว่าป่าทุกแห่งยังแข็งแรงเท่ากัน งานชุดเดียวกันระบุว่าการตัดไม้ การเปลี่ยนการใช้ที่ดิน และการจัดการป่าทำให้เกิดการสูญเสียต้นไม้รวมมากกว่า 15,000 ล้านต้นต่อปี ตัวเลขนี้เป็นการสูญเสียขั้นต้น จึงไม่ควรนำไปปนกับตัวเลขสุทธิหลังการปลูกทดแทนหรือการงอกกลับของป่า

การเปรียบกับดวงดาวช่วยให้เห็นขนาดของป่าในมุมที่จับต้องยาก ต้นไม้ไม่ได้เป็นแค่จุดสีเขียวบนแผนที่ แต่เป็นระบบที่กักเก็บคาร์บอน ช่วยหมุนเวียนน้ำ ลดความร้อน เป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต และเกี่ยวข้องกับคุณภาพอากาศของผู้คน

สิ่งที่ควรจำจากสถิตินี้

โลกยังมีต้นไม้จำนวนมหาศาลจริง แต่จำนวนมหาศาลไม่ได้แปลว่าแทนกันได้ทันที ต้นไม้ใหญ่ในป่าธรรมชาติ ระบบราก ดิน สัตว์ และความหลากหลายที่เติบโตร่วมกันมานานหลายสิบปี ไม่ได้ถูกชดเชยด้วยกล้าไม้เพียงต้นเดียวในเวลาอันสั้น

ดังนั้นคำตอบไม่ได้มีไว้แค่ให้ทึ่งกับสเกลของธรรมชาติ มันบอกด้วยว่า สิ่งที่ดูมากจนเหมือนไม่มีวันหมด ก็ยังลดลงได้จากการตัดสินใจของมนุษย์ทุกวัน