เปิดตัวเลข "สัดส่วนพื้นที่จราจรต่อจำนวนยานพาหนะ" ในเมืองใหญ่ของไทย

เคยสงสัยไหมครับว่า ทำไมการจราจรในเมืองใหญ่หลายแห่งของไทยถึงฉุดฉุดจนแทบหยุดนิ่ง โดยเฉพาะยามเช้าและยามเย็น? คำตอบทางสถิติไม่ได้อยู่ที่พฤติกรรมการขับขี่เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจาก "สัดส่วนพื้นที่ผิวจราจรต่อจำนวนรถยนต์" ที่เสียสมดุลอย่างรุนแรง

มาตรฐานสากลระบุว่า เมืองที่มีผังเมืองดีควรมีพื้นที่ถนนคิดเป็น 20–30% ของพื้นที่เมืองทั้งหมด เพื่อให้การสัญจรคล่องตัว แต่เมื่อเจาะดูสถิติจำนวนรถยนต์ที่จดทะเบียนสะสมในเมืองใหญ่เทียบกับพื้นที่ถนนจริง จะพบตัวเลขความหนาแน่นที่เกินขีดความสามารถในการรองรับไปหลายเท่าตัว

1. กรุงเทพมหานคร (ความหนาแน่นรถยนต์เกินความจุถนนมากกว่า 5 เท่า)

สถิติระบุว่า กทม. มีพื้นที่ถนนเพียงประมาณ 7–8% ของพื้นที่เมืองทั้งหมด แต่ต้องแบกรับรถยนต์และรถจักรยานยนต์จดทะเบียนสะสมสูงทะลุ 11 ล้านคัน เมื่อเทียบสัดส่วนแล้ว พื้นที่ผิวถนนเฉลี่ยต่อรถหนึ่งคันจึงแคบมากจนเกิดคอขวดสะสมทุกแยก

2. เชียงใหม่ (เขตเมืองเก่าแออัดเทียบปริมาณรถเช่าและรถส่วนตัว)

ผังเมืองดั้งเดิมในเขตกำแพงเมืองและถนนสายหลักที่มีความกว้างจำกัด ต้องรองรับทั้งรถยนต์ของคนท้องถิ่น รถโดยสารสี่ล้อแดง และรถเช่านักท่องเที่ยว ส่งผลให้อัตราส่วนพื้นที่ถนนต่อจำนวนรถในเขตเมืองเชียงใหม่ตึงมืออย่างหนักในช่วงฤดูท่องเที่ยว

3. ภูเก็ต (เมืองเกาะที่มีถนนสายหลักจำกัด)

โครงสร้างทางหลวงสายหลักในภูเก็ตมีเพียงไม่กี่สายทางที่ขนานไปกับแนวยาวของเกาะ เมื่อปริมาณรถยนต์ส่วนบุคคลและรถบัสนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น สัดส่วนความยาวถนนต่อยานพาหนะจึงลดลงรวดเร็ว เกิดการจราจรติดขัดสะสมบริเวณทางแยกสำคัญ

4. ชลบุรี-พัทยา (จุดเชื่อมต่อโลจิสติกส์และรถท่องเที่ยวหนาแน่น)

พื้นที่รอยต่อระหว่างพัทยาและศรีราชา ต้องแบกรับสัดส่วนรถยนต์ส่วนบุคคล รถบรรทุกสินค้า และรถจักรยานยนต์จำนวนมากบนพื้นที่ผิวถนนที่จำกัด ทำให้สัดส่วนพื้นที่ถนนต่อยานพาหนะตกต่ำลงในช่วงชั่วโมงเร่งด่วน

สิ่งที่ผมสังเกตเห็นจากสถิตินี้คือ การแก้ไขปัญหารถติดไม่ได้อยู่ที่การตัดถนนเพิ่มอย่างเดียว เพราะพื้นที่เมืองมีจำกัด แต่คือการเพิ่มประสิทธิภาพระบบขนส่งสาธารณะให้คนย้ายจากการใช้รถส่วนตัวมาใช้ระบบรางหรือรถบัส

ตัวเลขสัดส่วนถนนต่อยานพาหนะเป็นกระจกสะท้อนว่า ถึงเวลาแล้วที่เราต้องเปลี่ยนมุมมองการพัฒนาเมือง แล้ววันนี้ คุณเสียเวลาอยู่บนท้องถนนไปกี่นาทีแล้วครับ?