คามิเลียนเปลี่ยนสีเพื่อสื่อสารหรือซ่อนตัว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คามิเลียนเกาะนิ่งอยู่บนกิ่งไม้สีเขียว แต่พอมีอีกตัวเข้ามาใกล้ ลวดลายบนลำตัวกลับสว่างจัดเป็นส้ม แดง หรือฟ้า ภาพแบบนี้ทำให้หลายคนจำว่ามันคือสัตว์นินจา เปลี่ยนสีให้หายไปกับใบไม้ได้ทันที

ความสามารถในการกลมกลืนกับฉากหลังมีอยู่จริงในคามิเลียนบางชนิด แต่ไม่ได้เป็นคำอธิบายหลักของทุกครั้งที่มันเปลี่ยนสี และไม่ได้ทำงานแบบเลือกสีจากสิ่งที่กำลังเกาะอยู่ราวกับหน้าจอ

สีที่เปลี่ยน คือสัญญาณถึงคามิเลียนตัวอื่น

งานวิจัยในคามิเลียนแคระแอฟริกาใต้ 21 สายประชากรพบว่า ความสามารถในการเปลี่ยนสีอย่างเด่นชัดสัมพันธ์กับการส่งสัญญาณทางสังคม โดยเฉพาะการเผชิญหน้าระหว่างตัวผู้และการเกี้ยวพาราสี สีที่ตัดกับพืชรอบตัวจึงมีไว้ให้คามิเลียนด้วยกันมองเห็น ไม่ใช่มีไว้ซ่อนอย่างเดียว

สรุปสั้น ๆ คือ คามิเลียนเปลี่ยนสีเพื่อสื่อสารเป็นเรื่องสำคัญมาก แต่ความหมายของสีไม่ควรถูกแปลแบบตายตัวว่าแดงเท่ากับโกรธหรือเขียวเท่ากับสบาย เพราะต่างชนิด ต่างเพศ และสถานการณ์อาจใช้ลวดลายไม่เหมือนกัน

ตอนอยู่นิ่งหรือไม่ถูกกระตุ้น สีพื้นฐานของคามิเลียนอาจช่วยให้ดูไม่สะดุดตาในพุ่มไม้ได้ การพรางตัวจึงไม่ใช่เรื่องแต่ง เพียงแต่เป็นเพียงหนึ่งหน้าที่ของสีผิว ไม่ใช่คำตอบเดียวของสัตว์ทั้งกลุ่มนี้

เมื่อเจอคู่แข่ง สีอาจเด่นกว่าฉากหลัง

ในการแสดงท่าข่มหรือการเกี้ยวพาราสี สีที่สดและตัดกันช่วยส่งข้อมูลถึงอีกตัวได้รวดเร็ว งานวิจัย PLOS Biology พบว่ากลุ่มคามิเลียนแคระที่เปลี่ยนสีได้มาก มีสีแสดงสถานะซึ่งเด่นต่อการมองเห็นของคามิเลียนเอง และไม่พบหลักฐานสนับสนุนว่าความสามารถเปลี่ยนสีที่เด่นขึ้นวิวัฒน์มาเพื่อให้เข้ากับพื้นหลังหลากหลายเป็นหลัก

สีเข้มกับสีอ่อนช่วยจัดการความร้อน

คามิเลียนเป็นสัตว์เลือดเย็น อุณหภูมิจากแสงอาทิตย์จึงมีผลต่อการทำงานของร่างกาย สีที่เข้มขึ้นสามารถรับพลังงานแสงได้มากกว่า ส่วนสีอ่อนสะท้อนแสงได้มากกว่า การเปลี่ยนความสว่างของผิวจึงเกี่ยวข้องกับการควบคุมอุณหภูมิด้วย โดยเฉพาะในช่วงอากาศเย็นหรือเมื่อแดดแรง

ใต้ผิวมีคริสตัลที่จัดระยะห่างได้

กลไกไม่ได้เกิดจากเม็ดสีขยับเพียงอย่างเดียว งานวิจัยปี 2015 ในคามิเลียนแพนเธอร์พบเซลล์สะท้อนแสงชื่อ อิริโดฟอร์ ซึ่งมีผลึกกวานีนขนาดนาโนเรียงตัวอยู่ เมื่อระยะห่างของผลึกเปลี่ยน แสงที่สะท้อนกลับก็เปลี่ยนช่วงความยาวคลื่น ทำให้เราเห็นสีต่างออกไป

ผลึกที่อยู่ชิดกันสะท้อนแสงช่วงสั้นกว่า เช่น ฟ้า ขณะที่ผลึกแยกห่างขึ้นสะท้อนช่วงยาวกว่า เช่น เหลือง ส้ม และแดง สีสุดท้ายที่เห็นยังเกิดจากการทำงานร่วมกับเม็ดสีชั้นอื่นของผิวหนังด้วย

ดังนั้น หากต้องตอบว่า “พรางตัว” หรือ “บอกอารมณ์” คำตอบที่ตรงกว่า คือคามิเลียนใช้สีเป็นทั้งเครื่องมือสื่อสาร การรับมือกับอุณหภูมิ และบางครั้งช่วยลดการเด่นจากฉากหลังได้ แต่การเปลี่ยนสีฉูดฉาดที่คนจดจำกันนั้น หลักฐานชี้ไปทางการส่งสัญญาณระหว่างคามิเลียนมากเป็นพิเศษ