ใยบวบขัดตัวมาจากฟองน้ำทะเลหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ใยบวบก้อนสีครีมที่แขวนอยู่ข้างสบู่ ดูมีผิวเป็นช่องโปร่งละเอียดจนชวนให้นึกถึงฟองน้ำทะเล หลายคนจึงเดาว่ามันคงถูกงมขึ้นมาจากใต้ทะเล แล้วนำมาตัดแต่งขายเป็นอุปกรณ์อาบน้ำ

แต่ถ้ามองย้อนกลับไปก่อนมันจะแห้งแข็ง ใยบวบเคยเป็นผลยาวสีเขียวที่ห้อยอยู่บนเถาในสวน หน้าตาคล้ายแตงกวาลูกใหญ่และมีดอกสีเหลือง

คำตอบอยู่บนค้างปลูกผัก

ใยบวบไม่ได้เป็นฟองน้ำทะเล และไม่ใช่ปะการัง มันมาจากผลของพืชสกุล Luffa ในวงศ์แตง (Cucurbitaceae) กลุ่มเดียวกับแตงกวา ฟัก และบวบ พืชชนิดนี้เป็นเถาเลื้อย มีมือเกาะสำหรับไต่ค้าง และผลอ่อนของบางชนิดก็กินเป็นผักได้ตามปกติ

เมื่อปล่อยผลให้แก่จัด เนื้อด้านในจะค่อย ๆ แห้งและเหนียวขึ้น เหลือโครงข่ายเส้นใยเซลลูโลสที่แข็งแรงอยู่ภายใน พร้อมเมล็ดสีดำแบน ๆ จำนวนมาก นั่นคือส่วนที่ถูกนำไปทำเป็นใยบวบขัดตัวหรือฟองน้ำล้างจาน

จากผลสดสู่เส้นใยที่ใช้ขัดผิว

การทำใยบวบไม่ได้ซับซ้อนแบบงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ผลที่แก่และเริ่มแห้งจะมีเปลือกแข็งขึ้น จากนั้นจึงลอกเปลือก เอาเนื้อที่เหลือและเมล็ดออก ล้าง แล้วตากให้แห้งสนิท จึงได้โครงตาข่ายสีอ่อนที่เราคุ้นตา

หน่วยงานส่งเสริมการเกษตรของมหาวิทยาลัยนอร์ทแคโรไลนาระบุว่า ส่วนที่เป็นฟองน้ำคือด้านในที่มีเส้นใยของผลบวบ โดยผลแห้งแก่มีเปลือกแข็งหุ้มโครงข่ายเส้นใยเซลลูโลสหนาแน่นอยู่ ขณะที่มหาวิทยาลัยฟลอริดาอธิบายว่าผลแก่สามารถปอก ล้าง ตาก และนำไปใช้เป็นฟองน้ำที่ย่อยสลายได้

จึงไม่แปลกที่ใยบวบจะให้สัมผัสต่างจากฟองน้ำสังเคราะห์ เส้นใยของมันมีความสากตามธรรมชาติ เหมาะกับการขัดเบา ๆ มากกว่าถูผิวแรง ๆ โดยเฉพาะผู้ที่ผิวระคายเคืองง่ายควรทดลองอย่างระมัดระวัง และล้างให้สะอาดหลังใช้ทุกครั้ง

ทางเลือกที่ลดพลาสติกได้ แต่ต้องดูทั้งชิ้น

ตัวใยบวบธรรมชาติเป็นวัสดุจากพืชและย่อยสลายได้ จึงเป็นทางเลือกแทนอุปกรณ์ขัดที่ทำจากพลาสติกได้ดีเมื่อหมดอายุการใช้งาน หากเป็นใยบวบล้วนและไม่มีส่วนผสมอื่นก็ใส่ปุ๋ยหมักได้

อย่างไรก็ตาม คำว่า “ออร์แกนิก 100%” บนสินค้าไม่ได้เกิดขึ้นกับใยบวบทุกชิ้นเสมอไป บางผลิตภัณฑ์อาจผ่านการฟอกสี เย็บติดผ้า ใช้เชือกสังเคราะห์ หรือบรรจุในพลาสติก หากตั้งใจเลือกแบบลดขยะ ควรดูวัสดุประกอบทั้งหมด ไม่ใช่มองเฉพาะก้อนใยบวบ

ครั้งหน้าที่หยิบใยบวบขึ้นมาใช้ ลองนึกภาพมันเป็นผลสีเขียวที่เคยห้อยอยู่บนค้าง แทนที่จะเป็นสิ่งมีชีวิตจากก้นทะเล ภายในก้อนเล็ก ๆ นั้นคือโครงสร้างของผลไม้จากเถาพืชตระกูลแตงที่รอให้เวลาเปลี่ยนเป็นเส้นใยธรรมชาติ