ฟรังก์เกนสไตน์คือชื่อของใครในนิยายต้นฉบับ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ภาพจำที่คนจำนวนมากมีต่อฟรังก์เกนสไตน์มักเป็นร่างสูงใหญ่ ผิวซีดหรือสีเขียว มีรอยเย็บตามตัว และถูกชุบชีวิตขึ้นท่ามกลางสายฟ้า แต่เมื่อเรียกตัวละครนั้นว่า “แฟรงเกนสไตน์” เรากำลังเรียกชื่อผิดคนมาตลอดหรือเปล่า

คำตอบอยู่ในนิยาย Frankenstein; or, the Modern Prometheus ของแมรี เชลลีย์ ซึ่งพิมพ์ครั้งแรกในปี 1818 ชื่อบนปกไม่ได้ตั้งตามอสูรกาย แต่ตั้งตามผู้สร้างของมัน

ฟรังก์เกนสไตน์คือ วิกเตอร์ ฟรังก์เกนสไตน์ ชายหนุ่มชาวเจนีวาที่หมกมุ่นกับการค้นคว้าวิทยาศาสตร์และความลับของชีวิต เขาประกอบร่างสิ่งมีชีวิตขึ้นมา แล้วทำให้มันมีชีวิตได้สำเร็จ จากนั้นกลับหวาดกลัวรูปลักษณ์ของสิ่งที่ตนสร้างและหนีไปโดยไม่รับผิดชอบต่อมัน

ดังนั้น ถ้าต้องเลือกระหว่าง “สัตว์ประหลาด” กับ “คุณหมอ” คำตอบที่ตรงต้นฉบับที่สุดคือ ฟรังก์เกนสไตน์เป็นชื่อของ ผู้สร้าง ไม่ใช่ชื่อของสิ่งมีชีวิตนั้น และในเรื่อง วิกเตอร์ไม่ได้ถูกวางเป็นหมอในความหมายสมัยใหม่ แต่เป็นนักศึกษาวิทยาศาสตร์ผู้ทำการทดลองอันเกินขอบเขต

ส่วนสิ่งมีชีวิตที่เขาสร้างขึ้นนั้นไม่มีชื่อเรียกเฉพาะในนิยาย ผู้อ่านและตัวละครอื่นเรียกมันด้วยคำอย่าง creature, monster, daemon หรือ fiend ตามอารมณ์และมุมมองของผู้พูด การไม่มีชื่อจึงไม่ใช่รายละเอียดเล็ก ๆ เพราะมันตอกย้ำว่ามันถูกปฏิเสธตั้งแต่วินาทีแรกที่ลืมตา

จุดที่ทำให้นิยายเรื่องนี้ยังถูกพูดถึงไม่จบ คือเชลลีย์ไม่ได้เขียนให้อสูรกายเป็นเพียงตัวร้ายที่ไล่ทำร้ายคน มันเรียนรู้ภาษา เฝ้ามองครอบครัวหนึ่งจากที่ซ่อน เข้าใจความอบอุ่น และอยากได้รับการยอมรับ แต่ทุกครั้งที่เข้าใกล้ผู้คน รูปลักษณ์ของมันกลับทำให้คนหวาดกลัวและขับไล่

ในต้นฉบับ สิ่งมีชีวิตกล่าวกับวิกเตอร์ว่า ตนเคยมีจิตใจอ่อนโยน แต่ความทุกข์ทำให้กลายเป็นปีศาจ ข้อความนี้ไม่ได้ลบความผิดจากการกระทำรุนแรงที่ตามมา ทว่าโยนคำถามกลับมาที่วิกเตอร์อย่างตรงไปตรงมา คนที่สร้างชีวิตขึ้นมาแล้วทอดทิ้งไปตั้งแต่แรก มีส่วนรับผิดชอบต่อความพังทลายมากแค่ไหน

นี่จึงเป็นเหตุผลที่คำว่า “Frankenstein” มีความหมายไกลกว่าหนังสยองขวัญ มันกลายเป็นชื่อที่ใช้เตือนเรื่องการสร้างสิ่งใหม่โดยไม่คิดถึงผลลัพธ์ ไม่ว่าจะเป็นงานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี หรืออำนาจที่ส่งผลต่อชีวิตผู้อื่น

ถ้ามองตามชื่อเรียก สัตว์ประหลาดไม่มีชื่อ ส่วนวิกเตอร์คือฟรังก์เกนสไตน์ แต่ถ้ามองตามแก่นของเรื่อง คำถามสำคัญกว่าเรื่องชื่อคือ ใครควรถูกเรียกว่าสัตว์ประหลาดกันแน่ ระหว่างผู้ที่เกิดมาพร้อมรูปลักษณ์น่าหวาดกลัว กับผู้ที่สร้างชีวิตขึ้นมาแล้วเลือกละทิ้งมัน