แพนด้าแดงเป็นญาติกับแพนด้ายักษ์หรือแรคคูน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เห็นหน้ากลม ๆ ขนสีแดงน้ำตาล หางฟูเป็นปล้อง แล้วมีคำว่า “แพนด้า” ติดอยู่ท้ายชื่อ หลายคนจึงนึกว่ามันคงเป็นน้องเล็กของแพนด้ายักษ์ขาวดำแน่ ๆ บางคนกลับเห็นหางเป็นวงคล้ายแรคคูน จึงเดาว่าเป็นญาติแรคคูน สัตว์ตัวนี้เลยเหมือนถูกตั้งชื่อให้คนสับสนตั้งแต่แรก

แพนด้าแดงมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ailurus fulgens อาศัยตามป่าภูเขาเขตอบอุ่นที่มีไผ่ในเทือกเขาหิมาลัยและพื้นที่สูงของเอเชีย พวกมันตัวเล็กกว่าที่ภาพถ่ายมักทำให้รู้สึกมาก โตเต็มวัยยาวลำตัวราว 56–62.5 เซนติเมตร และมีหางยาวอีกประมาณ 37–47 เซนติเมตร หางไม่ได้มีไว้ให้ดูนุ่มอย่างเดียว แต่ช่วยทรงตัวบนต้นไม้และช่วยกันความหนาวได้ด้วย

คำตอบอยู่ที่วงศ์ ไม่ได้อยู่ที่ชื่อ

แพนด้าแดงไม่ใช่หมี และไม่ใช่แรคคูน ปัจจุบันมันถูกจัดอยู่ในวงศ์ของตัวเองคือ Ailuridae โดยเป็นสมาชิกที่ยังมีชีวิตอยู่เพียงชนิดเดียวของวงศ์นี้ ส่วนแพนด้ายักษ์อยู่ในวงศ์หมี Ursidae จึงไม่ได้เป็นญาติใกล้ชิดกัน แม้ทั้งคู่จะกินไผ่และมีชื่อแพนด้าเหมือนกัน

ข้อมูลจาก Smithsonian ระบุว่าการจัดกลุ่มของแพนด้าแดงเคยถกเถียงกันมานาน ช่วงหนึ่งเคยถูกวางไว้กับวงศ์แรคคูน เพราะรูปร่างกะโหลก ฟัน และหางเป็นปล้องดูคล้ายกัน ต่อมามีการโยงไปถึงวงศ์หมีจากข้อมูลดีเอ็นเอบางส่วน แต่หลักฐานพันธุกรรมที่ใหม่กว่ารองรับการแยกออกมาเป็น Ailuridae

ถ้าจะตอบแบบไม่ทำให้เข้าใจผิด คำว่า “ญาติห่าง” กับกลุ่มแรคคูน สกังก์ และวีเซิลยังพอใช้ได้ เพราะทั้งหมดอยู่ในสายใหญ่ Musteloidea ภายในอันดับสัตว์กินเนื้อเหมือนกัน แต่ก็ไม่ใช่ญาติสนิทระดับวงศ์เดียวกัน

ทำไมถึงดูเหมือนแพนด้ายักษ์

ความคล้ายที่เด่นที่สุดคือการกินไผ่ ทั้งแพนด้าแดงและแพนด้ายักษ์ใช้กระดูกข้อมือที่ดัดแปลงคล้ายนิ้วโป้งช่วยจับลำไผ่ ทว่าลักษณะนี้ไม่ได้แปลว่าสืบเชื้อสายใกล้กันเสมอไป นักชีววิทยาเรียกปรากฏการณ์ที่สัตว์ต่างสายวิวัฒนาการพัฒนาลักษณะคล้ายกันเพราะใช้ชีวิตแบบคล้ายกันว่า “วิวัฒนาการแบบบรรจบ”

แพนด้าแดงกินใบไผ่เป็นหลัก โดย Smithsonian ประเมินว่าไผ่คิดเป็นราว 95% ของอาหาร แต่ยังอาจกินผลไม้ แมลง และอาหารอื่นตามโอกาสได้ ร่างกายของมันยังมีระบบย่อยแบบสัตว์กินเนื้อ จึงต้องเลือกส่วนของไผ่ที่ให้พลังงานมากและประหยัดแรงในการใช้ชีวิต

แล้วใครได้ชื่อแพนด้าก่อน

แพนด้าแดงถูกบรรยายทางวิทยาศาสตร์ในปี ค.ศ. 1825 ก่อนที่แพนด้ายักษ์จะเป็นที่รู้จักในโลกวิทยาศาสตร์ภายหลัง ชื่อ “แพนด้า” จึงไม่ได้เกิดมาเพื่อเรียกหมีขาวดำโดยเฉพาะ เมื่อพบสัตว์ตัวใหญ่ที่กินไผ่และมีนิ้วโป้งเทียมคล้ายกัน จึงเกิดชื่อ “แพนด้ายักษ์” ตามมา ส่วนสัตว์สีแดงตัวเดิมก็กลายเป็น “แพนด้าแดง” ในความเข้าใจของคนทั่วไป

สรุปสั้น ๆ คือ แพนด้าแดงไม่ใช่ญาติใกล้ของแพนด้ายักษ์ และไม่ใช่แรคคูน มันเป็นสัตว์สายเฉพาะของตัวเองในวงศ์ Ailuridae ที่มีจุดร่วมกับทั้งสองฝ่ายเพราะรูปร่าง อาหาร และประวัติการจัดหมวดหมู่ ทำให้ชื่อเรียกพาคนไปคนละทาง แต่เมื่อดูจากหลักฐานพันธุกรรม คำตอบชัดเจนว่าแพนด้าแดงมีบ้านทางวิวัฒนาการของตัวเอง