ทำไมบางคนจึงเลือกเป็นมือที่สามซ้ำแล้วซ้ำอีก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าเห็นใครยอมเข้าไปพัวพันกับคนที่มีแฟนหรือคู่ชีวิตอยู่แล้ว คนรอบข้างมักรีบสรุปว่าเขาอยากเอาชนะ อยากแย่งของคนอื่น หรือไม่สนใจความรู้สึกของใคร แต่เบื้องหลังพฤติกรรมแบบนี้ไม่ได้มีเหตุผลเดียว และบางคนก็ไม่ได้หยุดอยู่ที่ความสัมพันธ์ครั้งเดียว

สิ่งที่น่าสนใจคือ คนบางกลุ่มดูเหมือนวนกลับไปหาความสัมพันธ์ที่ต้องปิดบังอยู่เสมอ ทั้งที่รู้ว่ามีโอกาสสร้างความเสียหายให้หลายฝ่าย คำถามจึงไม่ใช่แค่ว่า “ทำไมถึงกล้าเป็นชู้” แต่คือ พวกเขากำลังได้อะไรจากสถานการณ์นี้

“เสพติดการเป็นชู้” ไม่ใช่ชื่อโรค

คำว่าเสพติดการเป็นชู้เป็นภาษาที่ใช้บรรยายพฤติกรรมซ้ำ ๆ ไม่ใช่ชื่อโรคทางจิตเวชที่ใช้วินิจฉัยอย่างเป็นทางการ สิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็นวงจรของความต้องการ การปกปิด การได้รับความสนใจ และความรู้สึกว่าตัวเองมีความหมาย ซึ่งให้รางวัลในระยะสั้น แม้จะตามมาด้วยความผิด ความเครียด หรือความสัมพันธ์ที่พังลง

Mayo Clinic อธิบายว่าการนอกใจอาจเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย เช่น ความผูกพันที่อ่อนลง การสื่อสารความต้องการที่ล้มเหลว ความไม่มั่นใจในตัวเอง ความกลัวความใกล้ชิด หรือการหลีกเลี่ยงปัญหาในความสัมพันธ์ ปัจจัยเหล่านี้ช่วยอธิบายพฤติกรรมได้ แต่ไม่ใช่ข้ออ้างให้ใครโยนความผิดไปให้คู่รักหรือคนอื่น

ความลับและความเสี่ยงทำให้ความรู้สึกเข้มข้นขึ้น

งานวิจัยด้านความสัมพันธ์พบว่าลักษณะชอบแสวงหาความตื่นเต้น หรือ sensation-seeking มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมนอกใจ แต่คำว่า “มีความสัมพันธ์” ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่ชอบความเสี่ยงจะต้องนอกใจ และไม่ได้พิสูจน์ว่าความตื่นเต้นเป็นสาเหตุเดียว

การต้องลบข้อความ นัดเจอกันในเวลาที่ไม่มีใครรู้ หรือคอยระวังไม่ให้ถูกจับได้ อาจทำให้คนบางคนรู้สึกว่าความสัมพันธ์มีพลังมากกว่าปกติ ความเครียดจากการปกปิดถูกตีความเป็นความลุ้น ความลุ้นถูกตีความเป็นเคมี และความสนใจที่ได้รับถูกใช้เป็นรางวัลให้ตัวเอง

จึงไม่ควรอธิบายง่าย ๆ ว่าเป็นเพราะ “ฮอร์โมนแห่งความเสี่ยง” เพราะไม่มีฮอร์โมนตัวเดียวที่ทำให้คนกลายเป็นชู้ แต่สำหรับบางคน ความรู้สึกต้องห้ามและการได้รับเลือกเหนืออีกคนอาจกลายเป็นสิ่งที่พวกเขาไล่ตามซ้ำ

แย่งคนมีเจ้าของเพื่อยืนยันว่าตัวเองมีค่า

ในบางกรณี ปมสำคัญอาจอยู่ที่การประเมินคุณค่าของตัวเองจากสายตาคนอื่น คนที่เติบโตมากับการถูกเปรียบเทียบ ถูกมองข้าม หรือรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ อาจรู้สึกมีพลังขึ้นเมื่อคนที่มีคู่แล้วหันมาเลือกตนเอง

ความคิดอาจทำงานประมาณว่า “ถ้าเขายอมทิ้งคนเดิมเพื่อมาหาเรา แปลว่าเราต้องพิเศษกว่า” ความรู้สึกนี้ช่วยกลบความไม่มั่นใจได้ชั่วคราว แต่ไม่ได้แก้รากของปัญหา เพราะคุณค่าของตัวเองยังต้องอาศัยการชนะใจคนอื่นอยู่เสมอ

คำว่า inferiority complex หรือปมด้อยจึงควรใช้ด้วยความระวัง เพราะพฤติกรรมเป็นชู้เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะบอกว่าใครมีปมด้อย และคนที่ไม่มั่นใจก็ไม่ได้มีพฤติกรรมแบบนี้ทุกคน บางคนอาจนอกใจเพราะความเห็นแก่ตัว ความต้องการทางเพศ ความเบื่อหน่าย หรือไม่ต้องการผูกมัดกับใครจริง ๆ

ทำไมเป้าหมายจึงมักเป็นคนที่มีเจ้าของ

นักวิจัยใช้คำว่า mate poaching เรียกพฤติกรรมพยายามดึงดูดคนที่รู้อยู่แล้วว่ามีความสัมพันธ์กับคนอื่น งานศึกษาด้านบุคลิกภาพกับประสบการณ์ลักษณะนี้มองว่าเป็นพฤติกรรมที่มีหลายแรงจูงใจ ไม่ใช่แบบทดสอบที่ใช้ตัดสินว่าใครเป็นคนเลวหรือมีนิสัยแบบใดแบบหนึ่ง

สำหรับบางคน การมีคู่ของเป้าหมายทำหน้าที่เหมือนใบรับรองทางสังคม หากมีคนอื่นเลือกอยู่ก่อนแล้ว คนคนนั้นอาจดูมีคุณค่าหรือน่าดึงดูดขึ้นโดยอัตโนมัติ การได้เข้ามาแทนที่จึงให้ความรู้สึกเหมือนชนะการแข่งขัน แม้ความสัมพันธ์ที่ได้มาจะยังไม่ได้พิสูจน์ว่าเข้ากันได้จริง

อีกมุมหนึ่งคือ คนมีเจ้าของอาจเป็นเป้าหมายที่ช่วยรักษาระยะห่างได้ คนที่กลัวความใกล้ชิดหรือไม่พร้อมรับผิดชอบความสัมพันธ์เต็มรูปแบบ อาจรู้สึกปลอดภัยกับความสัมพันธ์ที่ต้องหลบซ่อน เพราะมีข้อจำกัดให้ใช้เป็นกำแพงอยู่แล้ว ทั้งหมดนี้เป็นความเป็นไปได้ ไม่ใช่สูตรตายตัวสำหรับคนเป็นมือที่สาม

วงจรที่ทำให้พฤติกรรมเกิดซ้ำ

• เริ่มจากพบคนที่ทำให้รู้สึกตื่นเต้นหรือได้รับความสนใจ

• ความลับทำให้การติดต่อดูเข้มข้นและพิเศษกว่าความสัมพันธ์ทั่วไป

• การถูกเลือกช่วยเติมความมั่นใจหรืออีโก้ในช่วงเวลาสั้น ๆ

• เมื่อความตื่นเต้นลดลง ความว่างเปล่าก็กลับมา

• แทนที่จะจัดการความรู้สึกภายใน บางคนจึงมองหาความสัมพันธ์ลับครั้งใหม่

เมื่อวงจรนี้เกิดหลายครั้ง คนคนนั้นอาจไม่ได้ติดตัวบุคคล แต่ติดความรู้สึกตอนกำลังลุ้น ตอนกำลังชนะ และตอนมีใครสักคนยืนยันว่าเขายังน่าปรารถนา

ความกลัวว่าจะถูกแย่งคืน

ปัญหาเริ่มชัดเมื่อมือที่สามได้ความสัมพันธ์มาแล้ว เพราะความสัมพันธ์นั้นเริ่มต้นจากการที่อีกฝ่ายเคยปิดบังหรือทรยศคนเดิม คำถามที่ค่อย ๆ ตามมาคือ ถ้าเขาเคยทำแบบนั้นกับคนก่อน วันหนึ่งเขาจะทำแบบเดียวกันกับเราหรือไม่

งานวิจัยระยะยาวในคู่แต่งงานใหม่ 207 คู่พบว่าความกังวลเรื่องการถูกทอดทิ้งของตนเองหรือของคู่สัมพันธ์มีความเกี่ยวข้องกับโอกาสเกิดการนอกใจในบริบทของการแต่งงาน ผลนี้ไม่ได้หมายความว่ามือที่สามทุกคนจะกลายเป็นคนหวาดระแวง แต่ช่วยให้เห็นว่าความไม่มั่นคงสามารถทำให้ความไว้ใจซับซ้อนขึ้นได้

คนบางคนจึงเริ่มตรวจสอบโทรศัพท์ จับสังเกตเวลาเข้าออก หรือระแวงคนใหม่ที่เข้ามาใกล้คู่รัก ความสัมพันธ์ที่เคยให้ความรู้สึกเหมือนชัยชนะกลับกลายเป็นพื้นที่ที่ต้องคอยป้องกันตัวเองตลอดเวลา นี่เป็นข้อสรุปเชิงจิตวิทยาจากรูปแบบพฤติกรรม ไม่ใช่สิ่งที่จะเกิดขึ้นกับทุกคู่

ถ้าตอบให้ตรงที่สุด คนที่ดูเหมือนเสพติดการเป็นชู้อาจไม่ได้หลงใหล “คนมีเจ้าของ” เพียงอย่างเดียว แต่อาจหลงใหลความรู้สึกว่าได้ชนะ ได้รับการเลือก หรือได้สัมผัสความตื่นเต้นจากสิ่งต้องห้าม แต่ความรู้สึกเหล่านี้อยู่ได้ไม่นาน หากเจ้าตัวยังต้องใช้การแย่งชิงเพื่อยืนยันคุณค่าของตัวเอง วงจรก็มีโอกาสกลับมาอีก

การเปลี่ยนแปลงจึงไม่ได้เริ่มจากการหาคนใหม่ที่น่าตื่นเต้นกว่าเดิม แต่เริ่มจากการยอมรับความต้องการของตัวเอง รับผิดชอบต่อความเสียหาย และเลิกสร้างคุณค่าของชีวิตจากการเอาชนะความสัมพันธ์ของคนอื่น ส่วนคนที่กำลังดูใครสักคนอยู่ สิ่งที่ควรสังเกตไม่ใช่แค่คำหวาน แต่คือประวัติการนอกใจ ความรับผิดชอบต่อการกระทำ และความสามารถในการจบความสัมพันธ์เดิมอย่างชัดเจนก่อนเริ่มต้นความสัมพันธ์ใหม่