เหตุใดเมืองตากจึงร้อนจัดจนแตะ 44.6 องศา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถนนในเมืองตากช่วงบ่ายอาจดูเงียบกว่าปกติ แดดสะท้อนพื้นยางมะตอยจนเกิดภาพระยับ รถที่จอดกลางแจ้งร้อนเร็ว และคนที่ต้องทำงานนอกอาคารมักหาที่หลบก่อนช่วงบ่ายจะผ่านไป อากาศแบบนี้ทำให้ตัวเลข 40 องศากลายเป็นค่าที่พบได้ในพื้นที่ลุ่มภาคเหนือช่วงฤดูร้อน

เมืองตากตั้งอยู่ริมแม่น้ำปิงในพื้นที่ราบที่มีแนวภูเขาอยู่ไม่ไกล ลักษณะภูมิประเทศทำให้คนมักเรียกภาพรวมว่าเป็นแอ่งกระทะ แต่ภูเขาไม่ได้ทำหน้าที่เหมือนฝาปิดตายตัว ความร้อนที่รู้สึกหนักเป็นพิเศษเกิดจากหลายเงื่อนไขทำงานพร้อมกัน ทั้งฤดูร้อนก่อนฝน ท้องฟ้าที่เปิดเป็นเวลานาน พื้นดินแห้ง และลมที่พาความร้อนออกจากแอ่งได้ไม่มากในบางวัน

44.6 องศา อยู่ในบริบทไหน

รายงานอุณหภูมิสูงสุดประจำวันที่ 15 เมษายน 2566 ซึ่งสื่อไทยถ่ายทอดข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยา ระบุว่าอำเภอเมืองตากวัดได้ 44.6 องศาเซลเซียส ตัวเลขนี้เท่ากับค่าที่อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอนวัดได้เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2559 จึงถูกนำเสนอว่าเป็นการกลับมาแตะระดับสถิติความร้อนสูงสุดของประเทศ

การใช้คำว่า สถิติสูงสุด ต้องระบุฐานข้อมูลและสถานีตรวจวัดเสมอ เพราะมีแหล่งสรุปสากลบางแห่งระบุค่าของตากในวันเดียวกันเป็น 45.4 องศาเซลเซียส ขณะที่รายงานข่าวไทยระบุ 44.6 องศา ความต่างนี้อาจเกี่ยวกับชุดข้อมูล สถานี หรือวิธีคัดเลือกค่าสูงสุดที่ไม่เหมือนกัน จึงไม่ควรนำตัวเลขสองชุดมาปนกันแล้วฟันธงโดยไม่มีรายละเอียดการตรวจวัดรองรับ เมื่ออ้างชุดข้อมูลไทยจึงควรใช้ตัวเลข 44.6 และใช้คำว่าแตะระดับสถิติแทนการอ้างว่าเป็นค่าที่คนไทยทุกพื้นที่ต้องเผชิญ

ตัวเลขอุณหภูมิอากาศไม่ได้มาจากเทอร์โมมิเตอร์ที่วางตากแดดบนพื้นถนน สถานีอุตุนิยมวิทยาจะติดตั้งเครื่องมือในพื้นที่เปิดและมีตู้บังรังสีโดยตรง เพื่อให้ค่าที่ได้สะท้อนอุณหภูมิของอากาศมากขึ้น ส่วนผิวถนน หลังคา รถยนต์ หรือพื้นที่คอนกรีตอาจร้อนกว่านั้นมาก จึงเป็นเหตุผลที่คนเดินกลางแดดรู้สึกร้อนกว่าตัวเลขพยากรณ์

ทำไมพื้นที่ลุ่มของตากร้อนได้แรง

เดือนเมษายนเป็นช่วงที่ไทยอยู่ปลายฤดูแล้งและยังมีฝนมาช่วยระบายความร้อนไม่สม่ำเสมอ พื้นดินที่แห้งรับพลังงานจากดวงอาทิตย์แล้วอุ่นขึ้นเร็ว เมฆมีน้อยในหลายวัน ทำให้พลังงานลงถึงพื้นมาก เมื่ออากาศใกล้พื้นร้อนขึ้นและลมอ่อน การผสมอากาศในแนวดิ่งก็ลดลง ความร้อนจึงค้างอยู่ใกล้ชุมชนและพื้นที่เกษตรนานขึ้น

แนวเขาทางตะวันตกกับพื้นที่ลุ่มช่วยกำหนดทิศทางลมและทำให้สภาพอากาศของแต่ละแอ่งแตกต่างกัน วันไหนมีลมพัดแรง ความร้อนจะกระจายออกได้ดีขึ้น วันไหนลมสงบ ความร้อนจากพื้นดินจะสะสมชัดเจนกว่าเดิม นี่เป็นเหตุผลที่จังหวัดเดียวกันอาจมีอุณหภูมิสูงสุดต่างกันหลายองศา และสถานีหนึ่งอาจขึ้นเป็นอันดับแรกของประเทศในวันนั้น

อาการแบบไหนเริ่มอันตราย

ระยะเริ่มต้นของการเจ็บป่วยจากความร้อนมักมีเหงื่อออกมาก กระหายน้ำ ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ อ่อนแรง คลื่นไส้ หรือเป็นตะคริว หากยังรู้สึกตัวดี ให้หยุดกิจกรรม ย้ายไปอยู่ในที่ร่มหรือห้องเย็น คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น และจิบน้ำเย็นทีละน้อย การฝืนทำงานต่ออาจทำให้อาการรุนแรงขึ้น

สัญญาณของฮีทสโตรกคือสับสน พูดไม่ชัด ชัก หมดสติ ตัวร้อนมาก หรือผิวร้อนผิดปกติทั้งแบบแห้งและมีเหงื่อมาก ภาวะนี้เป็นเหตุฉุกเฉิน ไม่ต้องรอวัดอุณหภูมิให้ได้ 40 องศาก่อนจึงโทรขอความช่วยเหลือ ให้โทร 1669 ทันที โดยเฉพาะเมื่อผู้ป่วยมีการเปลี่ยนแปลงด้านความรู้สึกตัว

ปฐมพยาบาลฮีทสโตรกให้เร็ว

• โทร 1669 และอยู่กับผู้ป่วยจนทีมแพทย์มาถึง

• ย้ายผู้ป่วยเข้าที่ร่มหรือบริเวณที่เย็น ถอดเสื้อผ้าชั้นนอกที่ไม่จำเป็น

• ลดความร้อนทันทีด้วยน้ำเย็น ผ้าชุบน้ำเย็น หรือผ้าเย็นวางบริเวณคอ รักแร้ และขาหนีบ พร้อมใช้ลมช่วยระบายความร้อน

• ถ้าผู้ป่วยสับสน ชัก หรือหมดสติ ห้ามกรอกน้ำหรือบังคับให้ดื่ม เพราะอาจสำลัก ให้นอนตะแคงเมื่อเหมาะสม เฝ้าดูการหายใจ และทำการช่วยฟื้นคืนชีพเมื่อหยุดหายใจตามปกติ หากผู้ช่วยผ่านการฝึก

เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ คนที่มีโรคหัวใจหรือโรคเรื้อรัง และผู้ที่ทำงานกลางแจ้งต้องวางแผนพักและดื่มน้ำให้เพียงพอเป็นพิเศษ การเลื่อนงานใช้แรงไปช่วงเช้าหรือเย็น พักในร่มเป็นระยะ และไม่ปล่อยคนที่อยู่ลำพังไว้ในรถหรือห้องร้อน ช่วยลดโอกาสเกิดเหตุรุนแรงได้

44.6 องศาเป็นค่าที่เกิดขึ้น ณ สถานีและช่วงเวลาหนึ่ง แต่ความหมายต่อชีวิตประจำวันอยู่ที่ภาระความร้อนซึ่งร่างกายต้องระบายออก การอ่านสถิติควบคู่กับภูมิประเทศและสัญญาณเตือนของฮีทสโตรกจึงช่วยให้รับมืออากาศร้อนของตากได้ตรงจุดกว่าการมองตัวเลขเพียงอย่างเดียว